TÜDAV, akvaryumda doğan 13 yavru köpek balığını Edremit Körfezi'nde denize bıraktı

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) tarafından nesli tehlike altında bulunan adi köpek balığının korunmasına katkı sağlamak amacıyla Eskişehir'de akvaryumda doğal yollarla dünyaya gelen 13 yavruyu markalanarak Edremit Körfezi'nde denize bırakıldı.

TÜDAV, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Hayvanat Bahçesi Sualtı Dünyası Akvaryumu'nda doğal yollarla 2 hafta önce dünyaya gelen 13 "mustelus mustelus" cinsi (adi köpek balığı) yavrusunu, geçen hafta Edremit Körfezi'nde doğal yaşam alanına bıraktı.

Bilimsel takip amacıyla markalanan köpekbalıkları, akvaryumdaki bakım ve beslenme süreçlerinin ardından denizle buluşturuldu.

Tarım ve Orman Bakanlığının izin ve koordinasyonunda gerçekleştirilen çalışmaya, TÜDAV'ın yanı sıra Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Hayvanat Bahçesi ve İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi'nden bilim insanları katıldı.

Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) kırmızı listesinde "tehlike altında" kategorisinde yer alan türün doğal yaşam alanındaki durumunun izlenmesi ve elde edilecek bilimsel verilerle korunmasına katkı sağlanması hedefleniyor.

"Koruma altında ve sayıları giderek azalmış bir tür"

TÜDAV Üyesi Doç. Dr. Onur Gönülal AA muhabirine, köpek balıklarının Akdeniz ve okyanuslarda besin zincirinin en üstünde yer alan yırtıcılar (predatörler) ve ekosistemde meydana gelen bozulmalardan ilk etkilenen canlılar olduğunu söyledi.

Gönülal, piramidin altındaki canlıların hepsinin önemli olduğunu ve oluşabilecek sorunun deprem etksini yapabileceğini belirterek, "Alt taraf çok az sallanır ama üst taraf oldukça fazla sallanır. Dolayısıyla ilk etkilenecek olan üst predatörlerdir. O yüzden köpek balıkları dahil olmak üzere üst seviyedeki yırtıcılar ekosistem için, bilim insanları için her zaman önemlidir." ifadesini kullandı.

Okyanuslarda ve Akdeniz'de köpek balıklarının yanı sıra balinalar ve bazı fok türlerinin de üst predatörler arasında yer aldığına işaret eden Gönülal, Akdeniz genelinde köpek balıklarının besin zincirinin üst basamaklarında önemli bir konuma sahip olduğunu vurguladı. Gönülal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bir ekosistemin sağlıklı olup olmadığını köpek balıklarının dağılımına ve yaşantılarına bakarak çok rahatlıkla anlayabiliyoruz. Eğer herhangi bir şekilde bu üst predatörlere zarar verirseniz, onu yok ettiğiniz zaman yerine kimin geçeceğini de çok tahmin edemiyoruz. Dolayısıyla alt kısımlar tamamen etkileniyor."

Köpek balıklarının akvaryum ortamında dünyaya gelen yavrularının denize kazandırılmasına yönelik çalışmaların önemli olduğunun altını çizen Gönülal, "Akvaryumda bu türler vardı ve doğal yolla ürediler. Koruma altında ve sayıları giderek azalmış bir tür olduğu için gerekli istişareler yapıldıktan sonra yavruların doğaya salınmasına karar verilip gerekli izinler alındı." dedi.

Gönülal, yavruların, doğal yaşam alanlarına en uygun bölge olarak belirlenen Edremit Körfezi'nde denizle buluşturulduğuna dikkati çekerek, bu bölgenin tercih edilmesinde sıcaklık, tuzluluk ve habitat koşullarının etkili olduğunu söyledi.

Projenin en önemli amaçlarından birinin yavru köpek balıklarının denizdeki hareketlerinin ve gelişimlerinin izlenmesi olduğun işaret eden Gönülal, bu kapsamda bireylerin markalandığını da aktardı.

Gönülal, markalarda yavruların denize bırakılma tarihi, boy ve ağırlık bilgilerinin yanı sıra, yavrulardan birinin bulunması halinde TÜDAV'a ulaşılmasını sağlayacak iletişim bilgilerinin yer aldığını belirtti.

Yavruların markalama işleminin ardından deniz yüzeyinden kontrollü şekilde bırakıldığını anlatan Gönülal, "Su altına görüntüleme cihazıyla, nasıl yüzdüklerini ve hareketlerini kayıt altına aldık. Deniz yüzeyinde bir süre yüzüp alıştılar, ardından dip canlıları oldukları için dibe doğru inmeye başladılar." bilgisini verdi.

Gönülal, yavruların ortalama 30 santimetre boyunda, ağırlıklarının ise yaklaşık 60 gram civarında olduğunu paylaştı.

Literatürde türün bir yıl dolmadan eşeysel olgunluğa ulaşabildiğine ilişkin bilgiler bulunduğunu anımsatan Gönülal, yavruların en az bir yıl sağlıklı şekilde yaşamalarının önemli bir gösterge olacağını bildirdi. Gönülal, şunları kaydetti:

"Bir yıl içinde veya bir buçuk yıl içinde bu canlılardan bir haber alırsak çok mutlu olacağız. Edremit Körfezi'nden saldık, başka bir yerde bulursak bizim için çok daha güzel bir veri olacak. Bu hayvan sadece bir bölgede bulunmuyor, başka yerlere de göç yapıyor diyebileceğiz."

Balıkçılar bilgilendirildi

Gönülal, köpek balıklarının balıkçılık faaliyetleri nedeniyle geçmişte ciddi baskı gördüğünü, bu türlerin korunmasında balıkçıların duyarlılığının büyük önem taşıdığının altını çizdi.

Çalışmanın devamlılığının sağlanmasında en önemli rolün balıkçılara düştüğüne dikkat çeken Gönülal, bölgede faaliyet gösteren balıkçılara ve dalış okullarına proje hakkında bilgi verildiğini ve broşürler bastırıldığını söyledi.

Balıkçıların, ağlarına köpek balığı takılması halinde canlı bireyleri mümkün olduğunca hızlı şekilde denize bırakmaları gerektiğini vurgulayan Gönülal, "Ağınıza vurduğu zaman, mümkünse hemen denize bırakın. Çünkü köpek balıkları kolay kolay ölmüyorlar. Ağdan çıktıktan sonra uzun süre canlı kalabiliyorlar." ifadesini kullandı.

Farklı türler için de uygulanabilecek

Gönülal, akvaryumda dünyaya gelen köpek balıklarının doğaya salınmasının Türkiye'de bu tür açısından ilk örneklerden biri olduğunun altını çizerek, benzer çalışmaların farklı türler için de uygulanabileceğini dile getirdi. Gönülal, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu çalışmaların sonuçlarını beklemeden bu tür çalışmalara ülke olarak ihtiyacımız var. Sadece köpek balıkları için değil, diğer koruma altındaki birçok tür için de yapılabilir. Ancak bilimsel olarak bir yerden destek alıp, doğru yöntemlerle ve gerekli izinleri alarak yapmak gerekiyor."