Onlar Bosna'da Madenin Kadın Ustaları!

Vesna Beşiç – Bosna-Hersek'in başkenti Saraybosna'ya 30 kilometre uzaklıktaki Breza beldesi yakınlarında bulunan kömür madenlerinde 800 erkeğin yanı sıra 10 kadın madenci de geçimlerini sağlamak için toprağın metrelerce altında ter döküyor.

AA muhabiri Breza'daki kömür madenlerinde çalışan bu cesur kadınları ziyaret ederek yaptıkları işi görüntüledi ve kendilerinden bilgi aldı.

Her gün madenin derinliklerine inen 10 cesur kadından biri olan Sakiba Çoviç, emekliliğine üç yıl kalmasına rağmen büyük bir heyecanla çalışmayı sürdürüyor. Madende çalışmaya başlayan ilk kadınlardan biri olan Çoviç, teknisyen olarak görev yapıyor ve içerideki havanın analizini, toz ve sıcaklık ölçümlerini yapıyor.

Dünyaya geldiği Breza'nın "tam bir maden beldesi" olduğunu belirten Sakiba Çoviç, madenciliğin, kendisi için kuşaktan kuşağa süregelen bir aile mesleği olduğunu, babasının yanı sıra erkek kardeşlerinin de bu işle uğraştığını anlattı.

İşini son derece ciddiye alan, yapacağı küçük bir hatanın yüzlerce insanın canına mal olabileceğinin bilincinde olan Çoviç, maden çukurlarında gerçekleştirdiği hava analizini her gün, toz örnekleri analizini ise haftalık yaptıklarını söyledi.

Maden çalışanlarının arasında kardeşçe bir ilişki olduğunu ifade eden Çoviç, 1984 yılında kendisinin de aralarında bulunduğu ilk kadın madenciler işe alındığında mevcut madencilerin kendilerini çok sıcak bir şekilde karşıladığını kaydetti.

Birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için"

"İş arkadaşlarımızla hiçbir zaman sorun yaşamadık. Hiçbir zaman işimi değiştirmeyi düşünmedim" diyen Sakiba Çoviç, madende "birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için" kuralının geçerli olduğunu belirtti.

Yaptığı işin ne kadar tehlikeli olduğunun bilincinde olduğunu belirten Çoviç, "400 metre derinliğe kadar iniyoruz. Her işin iyi tarafları olduğu gibi kötü ve zor tarafları da bulunuyor" dedi.

Madenlerde çalışmaya başladıklarında gerek kendisinin gerek diğer kadın madencilerin çok genç olduğunu anlatan Sakiba Çoviç, ancak yaptıkları işe çok hızlı bir şekilde adapte olduklarını belirtti.

Erkek çalışma arkadaşlarının kendilerine tıpkı bir kız kardeş gibi göz kulak olduklarını ifade eden Çoviç, "Bazı zamanlar, fiziksel olarak üstesinden gelemeyeceğimiz işler karşımıza çıkıyor. O zaman erkek çalışma arkadaşlarımız gelip yardım ediyor. Hiçbir zaman bizi küçümsediklerini ya da değersiz göstermek istediklerini düşünmemizi sağlayacak bir durumla karşılaşmadık" diye konuştu.

Erkek kardeşini maden kazasında kaybetmiş

Breza yakınlarındaki kömür madenindeki kadın madencilerin bazıları depo kısmında çalışırken, bazıları ise Sakiba Çoviç gibi analizlerle meşgul oluyor. Bazı günler dört, bazı günlerse sekiz saat çalıştıklarını ifade eden Çoviç, "Normalden daha kısa çalışma saatlerimiz var. Yani sekiz saat madende bulunmuyoruz. Madende geçirdiğim zaman işimin ne kadar sürdüğüne de bağlı" dedi.

Erkek kardeşini maden kazasında kaybettiğini söyleyen Çoviç, "maden kazalarının bu işle uğraşanlar için her gün yaşanması mümkün olabilecek bir şey" olduğunu ifade etti.

"Her gün baskı altında çalışıyoruz. İnsanın başına dışarıda da kaza gelebilir, ancak burada tek başına maden çukuru terimi bile beraberinde korku getiriyor" diyen Çoviç, bunun madenlere yapılan yatırımların yetersiz olmasıyla bağlantılı olduğunu belirtti.

Sakiba Çoviç, "Yıllar öncesinde, dedelerimizin çalıştığı metotlarla bugün biz de çalışıyoruz. Üzerinden yıllar geçmiş olmasına rağmen madenlere yatırım yapılmıyor" dedi.