Dünya Tiyatrolar Günü: Ekonomik kriz ve sansür çıkmazında tiyatro yapmak - Son Dakika
Yaşam

Dünya Tiyatrolar Günü: Ekonomik kriz ve sansür çıkmazında tiyatro yapmak

Dünya Tiyatrolar Günü: Ekonomik kriz ve sansür çıkmazında tiyatro yapmak

Ekonomik ve politik sorunlar nedeniyle zor koşullar altında işlerini sürdürmeye çalışan tiyatrocular, 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü vesilesiyle yaşadıklarını DW Türkçe'ye anlattı.

27.03.2022 11:05  Güncelleme: 12:37
Twitter'da Paylaş Facebook'da Paylaş WhatsApp'da Paylaş

Ekonomik ve politik sorunlar nedeniyle zor koşullar altında işlerini sürdürmeye çalışan tiyatrocular, 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü vesilesiyle yaşadıklarını DW Türkçe'ye anlattı.Pandemi sürecinin en sert vurduğu sektörlerden biri sahne sanatları oldu. Salgın önlemleri nedeniyle perde kapatan tiyatrolar iki senedir ekonomik sorunlarla boğuşuyor. Bu sorunlara politik engellemelerin de eklenmesiyle çıkmaza giren tiyatrocular 27 Dünya Tiyatrolar Günü'nde yaşadıkları zorlukları anlattı. DW Türkçe'ye konuşan tiyatrocuların en az ekonomik sorunlar kadar dikkat çektiği konu, sansüre yol açan keyfi uygulamalar. Son dönemde valilik ya da kaymakamlık kararıyla sahnelenmesi engellenen onlarca oyun bulunuyor. Tiyatrocuların anlattığına göre, alınan kararlar genellikle sözlü olarak tebliğ edilirken oyunlar çoğu zaman gerekçe vermeksizin yasaklanıyor. İstanbul Fatih'te sahnelenmesi planlanırken yasaklanan, F tipi cezaevlerindeki işkence ve kötü muamele konulu "Ölüm Uykudaydı" yasaklanan oyunlar arasında bulunuyor.

"Tiyatro camiası oto sansürle hayatına devam ediyor"

"Ölüm Uykudaydı," geçen Kasım ayında Fatih Kaymakamlığı tarafından "kamu güvenliği bakımından uygun bulunmadığı" için yasaklandı.

Tiyatro İmge tarafından sahnelenen oyunun yönetmeni Onurcan Çelebi, kendilerine resmi tebligat yapılmadığını, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gelen telefonda kaymakamlık yasağının bildirildiğini anlatıyor. Beykent Üniversitesi Oyunculuk Bölümü mezunu Çelebi, " Kaymakamlık, internet üzerinden arama yapıp oyunu uygun bulmadığına karar vermiş. Bizim oyuna uygulanan sansür sadece devletle yüz yüze geliş anı. Koca tiyatro camiası oto sansürle hayatına devam ediyor. Oyun hazırlarken alacağı tepkiyi, sahne bulup bulamayacağımızı düşünüyoruz" diyor. Sansürün yanı sıra ekonomik sorunlarla da boğuştuklarına işaret eden Çelebi, sahne kiralarının oldukça yüksek olduğunu dile getiriyor.

"Özel tiyatrolar taraf gözetilmeksizin desteklenmeli"

Özel tiyatrolar pandeminin başından beri vergi, borç, kira ve faturalarla ilgili düzenleme yapılmasını ve devlet desteği verilmesini talep ediyordu. Kültür ve Turizm Bakanlığı geçtiğimiz Ocak ayında "Dijital Tiyatro" ve "Tiyatrolarımız DT Sahnelerinde" projeleri kapsamında 451 özel tiyatroya 14 milyon 455 bin lira destek sağlayacağını açıkladı. Ancak Moda Sahnesi, Kadıköy Boa Sahne ve Boğaziçi Gösteri Sanatları Organizasyon (BGST) Tiyatro'nun da aralarında olduğu bazı tiyatroların destek başvurusu reddedildi.

Kültür Sanat-Sen Genel Başkanı Ahmet Özbek, özel tiyatroların pandemi koşullarına direnmesinin kolay olmadığının altını çiziyor. "Gündüz farklı işlerde çalışıp gece oyununu oynamaya çalışan arkadaşlarımız var maalesef. Özel tiyatroların ivedilikle taraf gözetilmeksizin desteklenmesi gerekiyor" diyor. Özel tiyatroların ticarethane başlığı altında değerlendirildiklerini, elektrik, doğalgaz gibi faturalarda vergi indiriminden faydalanmalarının engellendiğini dile getiren Özbek, "Bu, kabul edilebilir bir durum değil. Tiyatroların kar amaçlı oluşumlar olmadığı, çalışanlarının çoğunlukla başka yerlerden hayatlarını kazanıp buralarda sanat yapmaya çalıştığı gerçeği göz ardı edilemez. Vergiler konusunda devlet düzenleme yapmalı" diye ekliyor.

"Dünya klasiklerine sansür uygulayacak hale geldik"

Ekonomik sorunlara ek olarak, ülke gündemini meşgul eden politik kararlar neticesinde hayatının yönü değişen sanatçılar da var. Amed Şehir Tiyatrosu (Şanoya Bajer a Amed e), bu sanatçıların bir araya geldiği topluluklardan biri. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'ne kayyum atandıktan sonra işlerine son verilen tiyatrocular tarafından 2017 yılında kurulan Amed Şehir Tiyatrosu'ndan 25 yıllık tiyatrocu Berfin Emektar, Diyarbakır'da tiyatro için mekan bulmanın zorluklarını anlatıyor. "Mevcut mekanların tamamı devletin, kayyum atanan belediyenin elinde. Buralar Kürtçe tiyatroya açık değil. Şu anki tiyatromuzu sivil toplumun desteğiyle inşa ettik. 80 kişilik salonumuz vardı, yer yetmediği için 150 kişilik mekan yarattık. Belediyedeyken de seyircimiz çoktu, şimdi de öyle" diyor. Türkiye'deki antidemokratik uygulamaların tiyatro camiasını birebir etkilediğini dile getiren Emektar, "Ama biz daha çok etkileniyoruz çünkü 'öteki' olanız" diye ekliyor. Amed Şehir Tiyatrosu'nun Aralık ayında Mardin'de Kürtçe olarak sahneleyeceği Molière'in yazdığı "Tartuffe" oyunu valilik tarafından yasaklanmıştı. Emektar, valiliğin pandemiyi gerekçe gösterdiğini ancak yasağın ertesi günü aynı mekanda başka bir oyunun sahnelendiğini söylüyor. "Birçok yerde engellemelerle karşılaşıyoruz. Türkiye genelinde salon bulamıyoruz. Tehditler nedeniyle oyunlarımız iptal ediliyor" diyor. Emektar da oto sansür sorununa dikkat çekiyor. "Zaman zaman farkında olmadan da oto sansür uyguladığımız metinlerimiz oluyor. Dünya klasiklerine sansür uygulayacak hale geldik" diye konuşuyor.

"Testis" kelimesi müstehcen bulundu, yasak geldi

Sansüre uğrayan oyunlardan bir diğeri, 2014'ten bu yana seyirciyle buluşan tek kişilik "Karahindiba" oyunu. Yıllardır Anadolu'nun birçok yerinde sahnelenen oyun, geçen sene Hatay Valiliği tarafından içinde "testis" kelimesi geçtiği gerekçesiyle "toplumsal ahlaka aykırı" ve "müstehcen" bulunduğu için yasaklandı. Oyuncu Sertaç Demir, daha önce Hatay'da defalarca oynadıklarını, ilk kez böyle bir durumla karşılaştıklarını, resmi tebligatta gerekçe yer almadığını ancak iptal sebebini sözlü olarak öğrendiklerini anlatıyor. "Başvuruyu bir ay önce yapmamıza rağmen oyuna dört saat kala 'Başvuru uygun görülmemiştir' yazısı aldık. Milyonda bir görülen hastalığa yakalanan adamın hikayesini anlatan, Sinan Sülün'ün aynı isimli kitabından uyarlanan oyunumuzdaki bilimsel bir kelime olan 'testis' nedeniyle yasaklandığını telefonda öğrendik. Süreçler tek kişinin keyfi yaklaşımıyla yönetiliyor" diyor. Hatay'daki tek bir kültür merkezinin valilik tekelinde olduğunu dile getiren oyuncu, ekonomik zorluklardan da bahsediyor:

"Gelirimizin neredeyse yüzde 40'ını vergi olarak ödüyoruz. Tiyatro çalışmaları yaptığımız atölye vardı, orayı ekonomik nedenlerle kapattık pandemi döneminde. Zor ve yıpratıcı bir dönemden geçtik, ağır ekonomik yüklerin altındayız. Keyfi uygulamalarla uğraşmak zorunda kalıyoruz bir de. Psikolojik olarak da yoruyor." Burcu Karakaş

(c)

Kaynak: Deutsche Welle

Son Dakika Yaşam Dünya Tiyatrolar Günü: Ekonomik kriz ve sansür çıkmazında tiyatro yapmak - Son Dakika

Sizin düşünceleriniz neler ?

  • Şanlıurfa'da Tekne Kazası: Facia Kıl Payı Atlatıldı
    11:38 Şanlıurfa'da Tekne Kazası: Facia Kıl Payı Atlatıldı

    Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesinde iki teknenin kafa kafaya çarpışması sonucu yaşanan panik anları kameraya yansıdı. Maddi hasarın meydana geldiği kazada facia kıl payı atlatıldı. Bayram tatili nedeniyle ziyaretçi yoğunluğunun yaşandığı ilçede, tekne turlarına ilgi arttı.

  • Ayvalık'ta Bayram Tatilinde 15 Bin Ton Çöp Toplandı
    11:33 Ayvalık'ta Bayram Tatilinde 15 Bin Ton Çöp Toplandı

    Ayvalık'ta Ramazan Bayramı tatilinde ziyaretçi akınına uğrayan Temizlik İşleri Müdürlüğü ekipleri, üç vardiya halinde 24 saat mesai yaparak yaklaşık 15 bin tona yakın çöp topladı. Konteyner boşaltan çöp kamyonlarıyla günlük ortalama 915 ton çöp toplayan ekipler, 24 saat boyunca aralıksız çalıştı. 9 günlük tatil boyunca sadece büyük çöp kamyonlarının kaldırdığı konteynerlerin atık miktarı 8 bin 250 tonu buldu. Yapılan hesaplamalar doğrultusunda 9 günün sonunda ilçede yaklaşık 15 bin ton çöp toplandığı belirlendi. Başkan Mesut Ergin, çalışma arkadaşlarına teşekkür ederek, kentteki ziyaretçilerin rahat ve sağlıklı bir ortamda tatil yapabilmesi için yoğun bir şekilde çalıştıklarını ifade etti.

  • Kastamonu'da Ahşap Ev Alevlere Teslim Oldu
    11:33 Kastamonu'da Ahşap Ev Alevlere Teslim Oldu

    Kastamonu'nun Taşköprü ilçesinde bir ahşap evde çıkan yangın sonucu ev kullanılamaz hale geldi. İtfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yangın diğer yapılara sıçramadan söndürüldü.

  • Balıkesir Altıeylül'de 3 Katlı Binanın Çatısında Yangın
    11:32 Balıkesir Altıeylül'de 3 Katlı Binanın Çatısında Yangın

    Balıkesir'in merkez ilçesi Altıeylül'de bulunan 3 katlı bir binanın çatısında çıkan yangın, çevredeki yapıları sıçramadan söndürüldü. Yangın, itfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yaklaşık 1 saatte kontrol altına alındı. Yangının çıkış nedeni henüz bilinmiyor.

  • Kahramanmaraş'ta depremde ilginç görüntü oluşturan bina yıkıldı
    11:32 Kahramanmaraş'ta depremde ilginç görüntü oluşturan bina yıkıldı

    6 Şubat depreminde ara katı yıkılarak ekseni kaydığı için ilginç görüntünün ortaya çıktığı 4 katlı bina, ağır hasar aldığı için yıkıldı. Abuzer Fırat'a ait olan bina, dördüncü katın yaklaşık 30 derecelik bir açıyla dönmesiyle dikkat çekmişti. Yıkılmasıyla birlikte mahalle sakinleri rahat bir nefes aldı.

  • Rahmi Koç'un Küba gecesindeki dansı sosyal medyada gündem oldu
    11:27 Rahmi Koç'un Küba gecesindeki dansı sosyal medyada gündem oldu

    Koç Holding'in onursal başkanı Rahmi Koç, bayram öncesi Miami'deki Küba gecesinde marakas çalarak dans etti. 93 yaşındaki iş adamının renkli görüntüleri sosyal medyada büyük ilgi gördü.

  • Erzurum'un İspir ilçesinde aç kalan boz ayılar arıcılara ait depoyu dağıttı
    11:24 Erzurum'un İspir ilçesinde aç kalan boz ayılar arıcılara ait depoyu dağıttı

    Erzurum'un İspir ilçesine bağlı Yedigöl Mahallesinde aç kalan boz ayılar, arıcılara ait depoda bulunan malzemeleri dağıttı. Ayılar, yiyecek arayışıyla depoya giren ve malzemeleri kullanılamaz hale getiren zararlar verdi.

  • Ünye Belediyesi Sosyal Tesisleri, 9 günlük Ramazan bayramı tatili boyunca ziyaretçi akınına uğradı
    11:23 Ünye Belediyesi Sosyal Tesisleri, 9 günlük Ramazan bayramı tatili boyunca ziyaretçi akınına uğradı

    Ünye Belediyesi Sosyal Tesisleri, Ramazan bayramı tatili süresince binlerce ziyaretçi ağırladı. Belediye Başkanı Hüseyin Tavlı, yapılan yeniliklerle vatandaşların keyifli bir tatil geçirdiğini belirtti.


Advertisement