Kül Dağının Yeraltı Sularına Etkisi Araştırılıyor

Muğla Üniversitesi'nde, Yatağan Termik Santrali kül dağındaki toryum ve uranyumun topraktaki davranışı ve yeraltı sularına geçişi araştırılıyor. Tahliller sonucunda bulunan değerler uluslararası izin verilenlerin altındaysa sular kullanılabilecek, aksi takdirde temizlenmesi gerekeceği belirtildi.

Muğla Üniversitesi (MÜ) Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gül Asiye Ayçık'ın öncülüğündeki iki projeyle, termik santralin oluşturduğu kül dağındaki toryum ve uranyumun topraktaki davranışı ve yer altı sularına geçişinin araştırıldığı açıklandı. Prof. Dr. Ayçık, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu desteğiyle iki bilimsel araştırma projesi yaptıklarını, Araştırma Görevlisi Bülent Kırkan'ın toryum, Araştırma Görevlisi Gamze Karayel İncili'nin ise uranyum üzerinde çalıştığını kaydetti. Santralden çıkan uçucu ve uçucu olmayan küllerin biraz ileride depolandığını belirten Prof. Dr. Ayçık şunları söyledi:

"Bu kül dağındaki uranyum ve toryum, inorganik madde oldukları için yanmıyor ve daha zenginleşmiş halde bulunuyor. Bunların davranışı nasıldır? Atıldıkları yerde kalırlar mı, yeraltına doğru, örneğin yağmur sularıyla hareket ederler mi? Bulundukları ortamlardaki kimyasal özellikleri, çözünürlükleri ve hareketleri nasıldır? Yeraltı sularına geçişi nasıldır? İnsan sağlığı açısından zararları nedir? Amacımız, bu gibi sorulara cevap aramak. Bunun için hem deneysel olarak laboratuvarda, hem de alan taramalarımızda uranyum ve toryumun hareketliliğini incelemeye çalışıyoruz. Farklı yerlerden alınmış yeraltı sularındaki uranyum ve toryum miktarlarını ölçüyoruz, aktivite analizlerini yapıyoruz. "

RAPOR HAZIRLAYACAKLAR

Prof. Dr. Gül Asiye Ayçık, Yatağan bölgesinde yaşayan insanların kafalarında birçok soru işareti olduğunu da vurgulayarak şöyle konuştu:

"Projeyle bu soruları yanıtlamayı düşünüyoruz. Duyarlı bir ölçüm alabilmek amacıyla bölgedeki kuyu ve yeraltı sularından çok sayıda örnek aldık. Bulduğumuz sonuçları, Uluslararası Radyasyondan Korunma Komisyonu'nun (ICRP) içilebilir- kullanılabilir sulardaki değerleriyle karşılaştıracağız. Bu örneklerimizde yaptığımız analizler sonucunda bulduğumuz değerler uluslararası izin verilen değerlerin altındaysa, Yatağanlı'lara bu suları rahatlıkla kullanabileceklerini, en azından radyoaktif izotoplar bakımından hiçbir sakıncası olmadığını dile getireceğiz. Tersi durumda, yani uranyum ve toryum miktarları izin verilen değerlerin üzerindeyse bu elementlerin uzaklaştırılması ve suların temizlenmesi gerekiyor. Bunun için inorganik adsorban geliştirilmesi çalışmalarımız da devam etmekte. Projemizin hiçbir yaptırım gücü yoktur. Bu araştırmalar sonucunda elde ettiğimiz verileri, bir rapor halinde gerekli mercilere sunarız. " - Muğla