Küresel Piyasalarda Karışık Seyir

Finansal piyasalarda yılın ikinci çeyreğinde enflasyonla mücadele sürerken, merkez bankalarının "şahin" duruşlarının yan etkisi niteliğindeki resesyon ihtimalinin güçlenmesiyle küresel piyasalarda karışık bir seyir izlendi.

Yılın ikinci çeyreğinde dünya genelinde önemli merkez bankalarının faiz indirim döngüsüne ne zaman gireceğine dair belirsizlik hakim olurken, artan durgunluk risklerinin gölgesinde banka yetkililerinin sözle yönlendirmeleri piyasalarda dalgalı bir seyrin öne çıkmasına neden oldu. Bu dönemde açıklanan makroekonomik verilerde merkez bankalarının para politikalarını gevşetip gevşetmeyeceğine ilişkin ipuçları arandı.

Öte yandan, başta Orta Doğu olmak üzere, birçok bölgede artan jeopolitik riskler varlık fiyatları üzerinde oynaklığı artıran önemli bir etken olarak öne çıktı.

Orta Doğu'da İsrail- Filistin arasındaki savaş nedeniyle yüksek seyreden gerilim, İran'ın İsrail'e yüzlerce kamikaze insansız hava aracı, balistik ve seyir füzesiyle saldırmasıyla had safhaya çıktı. İsrail'in 1 Nisan'da, İran'ın Suriye'nin başkenti Şam'da bulunan konsolosluk binasına saldırı düzenlemesinin ardından İran, bu saldırının ülkesinin topraklarına saldırı anlamına geldiğini ve misillemede bulunacaklarını duyurmuştu.

İran'ın düzenlediği misilleme saldırılarının sona ermesi ve ABD Başkanı Joe Biden'ın İsrail'e, olası bir karşı saldırıda bulunması için destek vermeyeceğini açıklamasının ardından bölgedeki gerilim bir nebze azaldı.

Söz konusu dönemde bölgedeki gelişmeler yakından takip edilirken, yoğun veri gündemi de yatırımcıların odağında bulunmaya devam etti. Yılın ikinci çeyreğinde ABD'de enflasyon hızında yavaşlama kaydedildi. ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) nisanda aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin altında artarken, yıllık bazda yüzde 3,4 yükseldi. Ülkede, TÜFE mayısta yıllık bazda ise yüzde 3,3 ile beklentilerin altında artarken, haziranda bir önceki aya göre yüzde 0,1 geriledi, yıllık bazda yüzde 3 artış gösterdi.

Ülke ekonomisi, yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,4 büyüme performansı göstermesinin ardından, ikinci çeyrekte yüzde 3 ile tahminlerin üzerinde büyüdü. ABD ekonomisinin yılın ikinci çeyreğindeki büyümesinde, tüketici harcamaları, özel envanter yatırımları ve konut dışı sabit yatırımlardaki yükseliş etkili oldu.

ABD'de enflasyonun kısmen kontrol altına alınmasıyla gözler piyasalarda ABD Merkez Bankası'nın "şahin" duruşunu ne zaman değiştireceğine çevrildi. Ancak ikinci çeyrekte Fed politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında tutmayı sürdürdü.

Öte yandan, Kanada Merkez Bankası (BoC), politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 5'ten yüzde 4,75'e düşürerek 4 yılın ardından ilk faiz indirimini gerçekleştirdi.

Avrupa'da resesyon endişelerinin şiddetlenmeye başladığı dönemde Avrupa Merkez Bankası (ECB) ekonomik büyümeyi desteklemek ve finansal piyasalarda rahatlama sağlamak amacıyla yılın ilk faiz indirimini haziran ayında gerçekleştirdi. Banka, yaklaşık 5 yıl sonra ilk faiz indirimine giderek üç temel politika faizini 25 baz puan düşürdü.

İsveç Merkez Bankası (Riksbank), yüksek enflasyonla mücadelesinin ardından zayıf ekonomiyi sebep göstererek sekiz yıl sonra ilk kez politika faiz oranını düşürdü. İsviçre Merkez Bankası (SNB) de politika faizini ikinci kez 25 baz puan düşürerek yüzde 1,25'e çekerken, gelişmiş ülkeler arasındaki politika faizi gevşeme döngüsündeki öncü konumunu korudu.

Asya tarafında, Japon yeni dolar karşısında 1986'dan bu yana en düşük seviyesinde seyrederken, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) atacağı olası adımlar yatırımcıların yakın takibinde bulundu.

Emtia tarafında, geçen yılın sonunda 77,9 dolar olan Brent petrolün varil fiyatı, bu yılın ikinci çeyreğinde 91,6 dolara kadar çıktı. Brent petrolün varil fiyatı, 2024'ün ikinci çeyreğini, önceki yılın kapanış seviyesine göre yüzde 11 artışla 86,5 dolardan tamamladı.

Altının ons fiyatı ise 2024'ün ikinci çeyreğini dalgalı bir seyirle 2 bin 232 dolardan tamamladı. Aynı dönemde ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 70 baz puan yükselerek yüzde 4,49'a çıkarken, yılın başında 101,3 seviyesinde bulunan dolar endeksi de ikinci çeyrek sonunda yüzde 4,4 artışla 105,8 seviyesine ulaştı.

Yurt içinde ekonomide atılan adımların olumlu yansımaları takip edildi

Yurt içinde ekonomi yönetiminin öncülüğünde atılan adımlar öne çıkarken, para politikasında sıkı duruşunu sürdüren TCMB'nin aldığı kararlar piyasalarda güven duygusunu tesis etti.

TCMB'nin swap hariç net rezervleri, 29 Mart 2024'ten itibaren 66,5 milyar dolarlık iyileşmeyle 3 1 Mayıs Cuma günü artıya geçerek 1,5 milyar dolara çıktı.

Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 276 baz puanla Şubat 2020'den bu yana en düşük seviyeye gerilerken, bu çeyrekte Türkiye, Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Yönelik Mali Eylem Görev Gücü (FATF) gri listesinden çıkarıldı.

Reel efektif döviz kuru endeksi, Mayıs 2024'te TÜFE bazında 1,65 puan artarak 61,46'ye çıkarken, Eylül 2021'den bu yana Türk lirası reel anlamda en değerli seviyesine yükseldi.

Makroekonomik veri tarafında, Türkiye'de yılın ikinci çeyreğinde enflasyon düşüş eğilimine girdi. TÜFE nisan ayında yüzde 45, mayıs ayında yüzde 43 ve haziran ayında yüzde 42 ile düşüş eğilimi gösterdi.

Borsa İstanbul'da ikinci çeyrekte yükseliş eğilimi gösteren BIST 100 Endeksi en yüksek 11.088,01 puanı görürken, çeyreği 10.343,31 puanda kapattı. Dolar/TL de çeyreklik bazda yüzde 0,2 yükseliş kaydederek 32,6300 seviyesine çıktı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yılın ikinci çeyreğindeki önemli gelişmeler şöyle:

6 NİSAN:

Kredi kartı işlemlerinde (nakit çekim veya kullanım işlemleri hariç) uygulanacak aylık azami akdi faiz oranı yüzde 3,66'dan yüzde 4,25'e çıkarıldı.

FAST işlem tutar limitleri; para transferlerinde 100 bin liraya, FAST-TR karekod kullanılarak gerçekleştirilecek iş yeri ödemelerinde ise 250 bin liraya yükseltildi.

10 NİSAN:

ABD'de TÜFE, martta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise 3,5 artışla piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

11 NİSAN:

ECB, 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit tuttu. ECB'den para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, Bankanın refinansman faizini yüzde 4,50, mevduat faizini yüzde 4 ve marjinal fonlama faizini yüzde 4,75'te sabit tuttuğu belirtildi.

ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), martta aylık bazda yüzde 0,2 ve yıllık bazda yüzde 2,1 artışla beklentilerin altında gerçekleşti.

13 NİSAN:

Uluslararası Para Fonunun (IMF) başkanlığına Kristalina Georgieva'nın yeniden seçildiği duyuruldu. IMF'den yapılan açıklamada, İcra Direktörleri Kurulu'nun 1 Ekim itibarıyla ikinci 5 yıllık dönemde IMF başkanlığı görevini yürütmesi için Georgieva'yı seçtiği bildirildi.

15 NİSAN:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) 31 Aralık 2023'te sona eren 92. hesap dönemine ilişkin bilançosu, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Buna göre, 2023 sonu itibarıyla TCMB'nin aktif toplamı 6 trilyon 923 milyar 835,9 milyon lira düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde Bankanın altın mevcudu 1 trilyon 417 milyar 869,8 milyon lira oldu.

17 NİSAN:

Cari işlemler hesabı şubatta 3 milyar 265 milyon dolar açık verdi.

21 NİSAN:

TCMB Başkanı Fatih Karahan, Washington'da Dünya Bankası ve Uluslararası Finans Kurumu (IFC) yetkilileriyle bir araya geldi.

25 NİSAN:

Ocak-mart döneminde ABD ekonomisinin büyüme oranı, yüzde 2,5 olan beklentilerin altında kaldı.

26 NİSAN:

BoJ politika faizini değiştirmeyerek yüzde 0 ila yüzde 0,1 aralığında bıraktı.

29 NİSAN:

Almanya'da martta yüzde 2,2 olan yıllık enflasyon, nisanda değişmeyerek Nisan 2021'den bu yana en düşük seviyede kalmayı sürdürdü.

30 NİSAN:

Kartlar ve mobil cihazlar üzerinden hiçbir temas gerektirmeden ödeme yapmaya imkan sağlayan temassız ödemelerde şifresiz işlem limiti, 1 Temmuz 2024'ten itibaren 750 liradan 1500 liraya çıkarıldı.

Avro Bölgesi'nde TÜFE, nisan ayında yıllık bazda yüzde 2,4 olarak belirlendi.

Avro Bölgesi, 2023'ün ikinci yarısında teknik resesyon yaşadı. Avro Bölgesi ekonomisi, yılın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,3 büyüme kaydetti.

Alman ekonomisi, yılın ilk çeyreğinde yüzde 0,2 ile beklentilerin üzerinde büyüdü.

1 MAYIS:

Fed, politika faizini 2001'den bu yana kaydedilen en yüksek aralıkta bıraktı.

2 MAYIS:

ABD'de tarım dışı iş gücü verimliliği, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 0,3 ile beklentilerin altında artış kaydetti.

3 MAYIS:

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's, Türkiye'nin uzun vadeli kredi notunun "B"den "B+"ya yükseltildiğini ve kredi notu görünümünü "pozitif" olarak koruduğunu duyurdu.

5 MAYIS:

Türkiye elektrikli otomobil pazarında nisanda satış lideri 3 bin 3 adetle Togg olmaya devam etti.

8 MAYIS:

Riksbank, yüksek enflasyonla mücadelesinin ardından zayıf ekonomiyi sebep göstererek sekiz yıl sonra ilk kez politika faiz oranını düşürdü.

9 MAYIS:

Türkiye'nin 5 yıllık CDS'si 276 baz puanla Şubat 2020'den bu yana en düşük seviyeye geriledi.

10 MAYIS:

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar, "Sektördeki 7 bankanın ( Ziraat Bankası, VakıfBank, Halkbank, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, Emlak Katılım ve PTT) işbirliğiyle Türkiye'nin ATM Merkezi'ni (TAM) hayata geçirmekten dolayı çok büyük memnuniyet duyuyoruz." dedi.

Çin'de cari işlemler dengesinin, bu yılın ilk çeyreğinde 39,2 milyar dolar fazla verdiği bildirildi.

14 MAYIS:

AB uyumlu TÜFE, nisanda aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda yüzde 2,4 yükseldi

TCMB Başkanı Fatih Karahan, "Manşet enflasyonda belirgin bir düşüşün eşiğindeyiz." dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, vize serbestisi getirilmesi, enerji güvenliği, göç ve üçüncü ülkelerde iş ortaklıkları konularında işbirliğinin artırılması gerektiğini söyledi.

15 MAYIS:

Çin Merkez Bankası (PBoC), 1 yıl vadeli borçlanma faizi oranını (politika faizi) sabit tutma kararı aldı.

Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,3 arttı.

16 MAYIS:

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, uluslararası teknoloji ve girişim şirketlerini Türkiye'de yatırım yapmaya davet ederek, kısa süre içinde "Techvisa" programıyla bu alanda uluslararası girişimleri ülkeye çekmeyi hedeflediklerini belirtti.

17 MAYIS:

Avro Bölgesi'nde TÜFE, nisan ayında yıllık bazda yüzde 2,4 seviyesinde belirlendi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), finansal okuryazarlığın artırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla Finansal Okuryazarlık Platformu'nun hayata geçirileceğini duyurdu.

22 MAYIS:

Türk Hava Yolları (THY), bu yılın ilk çeyreğinde 6,9 milyar lira konsolide net kar elde etti.

23 MAYIS:

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50'de tuttu.

24 MAYIS:

SPK, yatırımlarını borsada değerlendirenlerin finansal okuryazarlık bilincini yükseltmek için kamu spotu hazırladı.

30 MAYIS:

ABD Ticaret Bakanlığı, ocak-mart dönemi Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verisine ilişkin ikinci tahminleri açıkladı. Buna göre, ABD'de GSYH, bu yılın ilk çeyreğinde yıllıklandırılmış olarak yüzde 1,3 arttı. Böylelikle 2022'nin ikinci çeyreğinden bu yana en düşük büyüme kaydedildi.

31 MAYIS:

TCMB, Döviz Dönüşümlü Kur Korumalı Mevduat/Katılma (DDKKM) toplam stok bakiyesi nisanda 1,5 milyar dolar gerileyerek 72,8 milyar dolara indi.

3 HAZİRAN:

-Otomotiv endüstrisi, geçen ay 3,2 milyar dolarla en fazla ihracata imza atan sektör olarak kayıtlara geçti.

Merkez Bankasının net rezervleri artıya geçti. TCMB'nin swap hariç net rezervleri, 29 Mart 2024'ten itibaren 66,5 milyar dolarlık iyileşmeyle 31 Mayıs Cuma günü artıya geçerek 1,5 milyar dolara çıktı.

4 HAZİRAN:

Merkez Bankası Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nda "Yıllık enflasyon, hizmet ve temel mal gruplarında bir miktar düşerken, enerjide belirgin olmak üzere diğer gruplarda yükseldi." denildi.

Türk lirası reel anlamda yaklaşık son 3 yılın zirvesine çıktı. Reel efektif döviz kuru endeksi, Mayıs 2024'te TÜFE bazında 1,65 puan artarak 61,46'ye çıkarken, Eylül 2021'den bu yana Türk lirası reel anlamda en değerli seviyesine yükseldi.

5 HAZİRAN:

İngiltere'de Kral Charles'ın portresinin bulunduğu banknotlar dolaşıma girdi. İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, "Bu tarihi bir an, çünkü banknotlarımızın üzerindeki hükümdarı ilk kez değiştiriyoruz." dedi.

TOGG, Türkiye elektrikli otomobil pazarında 4 bin 140 adetlik satışla mayısta da liderliğini sürdürdü.

BoC, politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 5'ten yüzde 4,75'e düşürerek 4 yılın ardından ilk faiz indirimini gerçekleştirdi.

6 HAZİRAN:

ECB, piyasa beklentileri doğrultusunda yaklaşık 5 yıl sonra ilk faiz indirimine giderek üç temel politika faizini 25 baz puan düşürdü.

7 HAZİRAN:

Rusya Merkez Bankası politika faizini değiştirmedi. Bankadan yapılan açıklamada bir sonraki toplantıda faiz artışına gidilebileceğine işaret edildi.

11 HAZİRAN:

Dünya Bankası, 2024 küresel ekonomik büyüme tahminini yükseltti. Banka, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümesinin bu yıl ortalama yüzde 4, gelişmiş ülkelerinkinin ise yüzde 1,5 olacağı öngörüsünü paylaştı.

12 HAZİRAN:

OECD: G20 ülkelerinin bu yılın ilk çeyreğindeki ekonomik büyümesi ortalama yüzde 0,9 olurken, Türkiye yüzde 2,4 ile G20 ülkeleri arasında bu dönemde en yüksek ekonomik büyümenin görüldüğü ülke oldu.

Almanya'da yıllık enflasyon mayısta yüzde 2,4'e yükseldi. AB uyumlu Tüketici Fiyat Endeksi de mayısta bir önceki aya göre yüzde 0,1 ve yıllık bazda yüzde 2,8 arttı.

ABD'de TÜFE, mayısta aylık bazda değişim göstermezken yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında arttı.

14 HAZİRAN:

BoJ politika faizini değiştirmeyerek yüzde 0 ila yüzde 0,1 aralığında bıraktı.

15 HAZİRAN:

Avro Bölgesi'nde TÜFE, mayıs ayında yıllık bazda yüzde 2,6 seviyesinde belirlendi.

19 HAZİRAN:

İngiltere'de yıllık enflasyon mayısta yüzde 2'ye gerileyerek BoE'nin hedefine ulaştı. İngiltere'de yıllık enflasyon mayısta yüzde 2 ile beklentilere paralel gerçekleşti. Böylelikle İngiltere Merkez Bankasının (BoE) hedefine ulaşıldı.

20 HAZİRAN:

İngiltere Merkez Bankası, politika faizini değiştirmedi. BoE, enflasyonda son dönemdeki gevşemeye karşın politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda son 16 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25'te sabit bıraktı.

25 HAZİRAN:

İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) hazırladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2023 Araştırması'na göre, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ), üretimden satışlarda 484,2 milyar lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma ünvanını korudu. Ford Otomotiv 238 milyar lirayla ikinci sıraya yükselirken, Star Rafineri 226,8 milyar liralık üretimden satışla 3. oldu.

26 HAZİRAN:

Japonya ve ABD'deki getiri farkının yüzde 5'in üzerinde olması yen üzerinde baskı oluşturmaya devam ederken, Japon para birimi dolar karşısında 1986'dan beri en düşük seviyesine geriledi.

27 HAZİRAN:

Merkez Bankası, politika faizini yüzde 50'de sabit bıraktı.

ABD ekonomisi, bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,4 ile tahminlerden fazla büyüme kaydetti.

28 HAZİRAN:

TCMB'den TL ticari kredilerde sağlıklı fiyat oluşumunu destekleyecek adım atıldı. Azami erken ödeme ücretleri, sabit faizli TL kredilerde kredinin yıllık bileşik faiz oranının yüzde 5'i ile ay bazında kalan ağırlıklı ortalama vadenin yüzde 0,20'sinin toplanması ile hesaplanacak.

28 HAZİRAN:

Türkiye, gri listeden çıkarıldı. Türkiye, FATF gri listesinden çıkarıldı.