Türkiye'de İdamın Kaldırılmasının 4'üncü Yıldönümü

Türkiye'nin idam cezasını kaldıran Avrupa Sözleşmesi'ni onaylamasının dördüncü yılı bugün.Türkiye 15 Ocak 2003 tarihinnde, idam cezasının kaldırılmasını öngören Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 numaralı protokolünü resmen imzalamıştı.

-44 ÜYE DE İMZALAMIŞ OLDU-

Türkiye'nin Avrupa Konseyi'ndeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Numan Hazar ile Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Walter Schwimmer katılımıyla imzalanan sözleşme ile Türkiye'de idam cezası resmen kaldırılmış oldu.Bu imza ile 44 üyeli Avrupa Konseyi'ne üye ülkeler arasında protokole imza atmayan ülke kalmadı.

-BAŞBAKAN VE BAKANLAR İDAM EDİLDİ-

İdam cezasını 15 Ocak 2003 tarihinde resmen kaldıran Türkiye'de, Başbakan'dan, Dışişleri Bakanı'na, Maliye Bakanı'ndan darbe teşebbüsü yapan cuntacalara kadar birçok isim idam edildi.

En son Irak'ın devrik lideri Saddam Hüseyin, kardeşi, eski Irak istihbarat teşkilatı şefi Barzan İbrahim ile eski Irak Devrim Mahkemesi başkanı Awad Hamid El Bender'in asılarak idam edilmesi ile gündeme gelen idam cezalarının Türkiye'deki örnekleri ise şöyle;

-ADNAN MENDERES-

Başbakan Adnan Menderes, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan askeri darbeyle iktidardan indirildi. Yassıada’ya hapsedildi. Menderes'e isnad edilen suçlar arasında Üniversite yönetimine ve öğrencilerine fazla baskıcı politika uygulaması gibi konular vardı.Milli Birlik Komitesi tarafından kurulan Yüksek Adalet Divanı'nca, Anayasa'yı ihlal suçundan Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu idama mahkum edildi. Celal Bayar'ın cezası yaş haddi nedeniyle müebbed hapse çevrildi. Devlet Baskani Cemal Gursel ve İsmet İnönü’nün, diğer dünya liderleri ile birlikte Menderes ve diğer kabine üyelerinin idam cezalarinin affi dilekleri, komite tarafindan reddedildi. Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan 16 Eylül 1961, Adnan Menderes ise 17 Eylül 1961 yılında idam edildi. Adnan Menderes'in mezarı ölümünden 29 sene sonra İmralı'dan alınarak İstanbul'daki bir anıtmezara taşındı

-FATİN RÜŞTÜ ZORLU-

Dönemin Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, 27 Mayıs Hareketi’nden sonra öteki hükümet üyeleri ve DP yöneticileriyle birlikte tutuklanarak Yüksek Adalet Divanı’nca Yassıada’da yargılandı. Yargılama sonunda 14 sanıkla birlikte ölüm cezasına çarptırıldı. Cezası, Adnan Menderes ve Hasan Polatkan’ınki ile birlikte, askeri müdahaleyi gerçekleştiren MBK tarafından onaylandı. 16 Eylül 1961’de asılarak idam edildi.

-HASAN POLATKAN-

Adnan Menderes'in partisi olan Demokrat Parti'nin Maliye Bakanı olan Hasan Polatkan, 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonra Adnan Menderes ve Dış İşleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ile birlikte idam cezasına çarptırılmıştır. İdamı Fatin Rüşdü Zorludan sonra gerçekleşmiştir.

-TALAT AYDEMİR-

Harp Okulu'nu ve Harp Akademisi'ni bitiren Talat Aydemir, DP iktidarına karşı darbe yapmak için örgütlenen cuntada çalıştı.Milli Birlik Komitesi'nce Kurmay Albay rütbesindeyken Harp Okulu'nun komutanlığına atandı. Albay Talat Aydemir 22 Şubat 1962'de yapılan atama ve tutuklamalara karşı, askeri öğrencilerin de desteğini alarak direniş hareketini örgütledi. Bu direniş hükümetle uzlaşma ile sonlandırıldı ve Aydemir emekli edildi, 10 Mayıs 1962'de çıkarılan özel af yasasıyla serbest bırakıldı.

Talat Aydemir, 2 1 Mayıs 1963'de Anayasa'da öngörülen reformların gerçekleştirilmediği gerekçesiyle ikinci darbe girişiminde bulunmuş ve başarılı olamamıştır. Yapılan mahkemeden sonra Süvari Binbaşı Fethi Gürcan ile birlikte idama mahkum edildi. Hüküm 5 Temmuz 1964 günü yerine getirildi.

-DENİZ GEZMİŞ-

1966'da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne giren Deniz Gezmiş, kısa sürede gençlik eylemlerinde öne çıktı. TİP’de çalıştı. 1968'de Devrimci Hukuklular Örgütü’nü kurdu. Amerikan 6. Filosu’nu protesto eylemlerine katıldı. DÖB’ün kurucuları arasında yer aldı. Samsun'dan Ankara'ya Mustafa Kemal Yürüyüşü’nü tertipledi. THKO örgütünü kurdu. 4 Mart 1971'de dört ABD'li erin Balgat'taki Tuslog Tesisleri'nden kaçırılması eyleminde de bulunan Gezmiş, erlerin serbest bırakılmasından sonra yerlerinin ihbar edilmesi sonucu Sivas'ın Sarkışla ilçesinin Gemerek nahiyesinde Yusuf Aslan'la birlikte yakalandı. Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan ile birlikte 6 Mayıs 1972 tarihinde Ankara merkez kapalı cezaevinde idam edildi.

-YUSUF ASLAN-

Yusuf Aslan, 1966'da ODTÜ'ye girdi. Bir yıla kalmadan ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü'nün üyesi oldu, Dev-Genç içinde çalışmaya başladı. Bu dönemden itibaren önce hazırlık okulunda, sonra da mühendislik fakültesinde patlak veren boykotların ve hemen ardından ODTÜ işgalinin önde gelen örgütçülerinden oldu. İlk yargılandığı eylem, CIA ajanı, Amerikan Büyükelçisi Commer'in arabasının yakılmasıydı.1969 yılında arkadaşlarıyla birlikte Filistin'e gitti. Burada helikopter ve uçak pilotluğunu öğrendi. 1970 yılında kurulan THKO'nun kurucusu ve önderlerinden olan Yusuf Aslan, Deniz

Gezmiş'le birlikte Nurhak'a dağdaki gruba katılmaya giderken, Sivas Şarkışla'da yaralı olarak yakalandı. Sıkıyönetim mahkemelerinde yargılandı. 6 Mayıs 1972'de Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan'la birlikte idam edildi.

-HÜSEYİN İNAN-

Hüseyin İnan, 1966'da ODTÜ Idari Bilimler Bölümü'ne kayit oldu. Sosyalist Fikir Klubü(SFK) ve bu dernegin bagli oldugu Dev-Genç'e üye oldu. Bu arada TIP'e de katılarak, bu partinin etkinliklerinde yer aldi. Ayni dönemde, gerek Istanbul ve Ankara, gerek Izmir ve diger yörelerde anti-emperyalist eylemlere katildi; ABD 6.Filo'suna yönelik eylem ve mitinglerin içinde bulundu.

14 Ekim 1969'da, Suriye üzerinden Ürdün'e, Filistin Kurtulus Örgütü(FKÖ)'nün asil gücünü olusturan El Fetih kamplarina gitti.Şubat 1970'de Türkiye'ye geri döndügünde, Diyarbakir-Antep yolunda bir otobüste yakalandi. Diyarbakirda devam eden yargilama sonunda, Ekim 1970'de tahliye oldu. 24 Mart 1971'de Kayseri'nin Pinarbasi ilçesinde yakalanarak, Deniz Gezmis ve Yusuf Arslan'la Ankara 1. Nolu Sikiyönetim Askeri Mahkemesi tarafindan 9 Kasim 1971'de idama mahkum oldu. Yusuf Arslan ve Deniz Gezmis'le birlikte 6 Mayis 1972'de idam edildi.

ANKARA/ DHA