Grossi, İran-ABD Mutabakatını Değerlendirdi

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, İran ile ABD arasında imzalanan mutabakatta Ajansın "vazgeçilmez rolünün" kabul edilmesinin önemli olduğunu vurgulayarak ABD ve İranlı yetkililerle bir araya gelip atılması gereken somut adımları belirlemeye başlamanın zamanının geldiğini belirtti.

UAEA Başkanı Grossi, BM Cenevre Ofisi'nde düzenlenen basın toplantısında, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakata ilişkin açıklamalarda bulundu.

Grossi, İran-ABD arasında varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını dile getirerek UAEA'nın mutabakat kapsamında oynayacağı role ilişkin "spekülasyonda" bulunmak istemediğini ifade etti.

UAEA Başkanı Grossi, "UAEA'nın vazgeçilmez rolünün kabul edilmesi, kuvvetli bir başlangıç noktası. Şimdi sıra, Amerikalı ve İranlı meslektaşlarımızla bir araya gelip atılması gereken somut adımları belirlemeye başlamada. Dolayısıyla mutabakat metninin hazır olması bence olumlu bir gelişme. Artık teknik çalışmalar başlıyor." dedi.

Grossi, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın resmi imza töreninin yapılmasının planlandığı İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında bizzat katılıp katılmayacağına ilişkin soruya, "Bu, bir olasılık." yanıtını verdi.

ABD ve İsrail'in, 2025'te İran'a yaptıkları saldırılardan bir gün önce yayımlanan UAEA raporunun savaşın başlamasına neden olduğu ve bu yüzden İran tarafının Grossi'ye yönelik eleştirileri hatırlatılan UAEA Başkanı, Ajans'ın çalışmalarının tarafsız ve teknik nitelikte olduğunu belirterek iddiaları yalanladı.

Grossi, "Bizim görevimiz, tam da bu tür siyasi tartışmaların veya nitelemelerin ötesinde kalmaya çalışmak ve işimize odaklanmak. Hiç kimse, UAEA raporunun bir savaşın nedeni olduğuna asla inanmaz." diye konuştu.

İran-ABD arasında varılan mutabakatta UAEA'ya rol verildiğini anımsatan Grossi, bu durumun Ajans'ın güvenilirliğini ve vazgeçilmez rolünü tasdik ettiğini savundu.

Rafael Mariano Grossi, İsrail'in nükleer savaş başlığına sahip olduğu ancak bu ülkeye yönelik bir tepkide bulunmamasına ilişkin soruyu ise 'İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olduğu ancak İsrail'in olmadığı' şeklinde cevapladı.

UAEA'nın, çalışmalarını yürüttüğü hukuki bir dayanağı olduğunu kaydeden Grossi, her ülkenin NPT'ye taraf olmadığını, bu yüzden tüm ülkeleri Anlaşmaya taraf olmaya çağırdığını söyledi.

Grossi, İran'daki nükleer malzemenin ülkeden çıkarılması ihtimaline dair, "Bence bunlar, her iki tarafın siyasi iradesine bağlı. Bunun ikili bir anlaşma olduğunu unutmayalım." ifadelerini kullandı.

Nükleer malzemeyle ilgili konuların UAEA'nın denetimi ve kontrolü altında yapılacağından bahsedilmesinin çok önemli olduğunun altını çizen Grossi, "Görüşmemizde yapacağımız şey, neyi görmemiz, hangi yerlere erişmemiz gerektiğini belirlemek. Dolayısıyla şu anda, erişmemiz gereken yerlerin ve somut unsurların neler olduğunu size söyleyemem. Elbette oldukça net bir fikrimiz var ancak sürecin önüne geçmek, benim açımdan yanlış olur. Teknik görüşmelerin belirleyici aşamasının eşiğindeyiz. Görüşmeleri yapalım, sonra ne olacağını göreceğiz." dedi.

İran-ABD arasında varılan mutabakat

İran ile ABD, Pakistan aracılığındaki müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

"İslamabad Mutabakatı" adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların, nihai anlaşmaya varılması için İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması gibi konularda kısa süre içinde 60 günlük müzakere sürecine başlaması bekleniyor.