BM raportörleri, Gazze açlığını belgeleyen FAO çalışanlarına yapılan muameleyi eleştirdi

Birleşmiş Milletler (BM) raportörleri, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) bünyesinde Gazze'deki açlığa dikkati çeken çalışanlara yönelik olumsuz muameleden duydukları endişeyi dile getirerek, bu çalışanlardan bazılarının sözleşmelerinin yenilenmemesi nedeniyle kuruluşa tepki gösterdi.

BM raportörleri, konuya ilişkin yazılı açıklama yaptı.

FAO Genel Direktörü Çü Dongyü'nün, 29 Eylül'de Roma'daki FAO Genel Merkezi'nde düzenlenen üst düzey bir etkinlikte yaptığı konuşmada üst düzey FAO yetkililerinin görevden alınmasına değindiği hatırlatılan açıklamada, Dongyü'nün, bu kişilerin ayrılışını insan hakları konusunda yürüttükleri çalışmalarla ilişkilendiren ifadeler kullandığı anımsatıldı.

Açıklamada, "Edinilen bilgilere göre FAO'nun en üst yönetimi, BM'ye 26 yıl hizmet etmiş saygın bir Bölüm Direktörü'nün sözleşmesini yenilemedi. Gerekçe olarak ise söz konusu kişinin Gazze'deki açlık ve kıtlık üzerine teknik çalışmalar yürütürken tarafsızlık ilkesini ihlal ettiği iddiası gösterildi." ifadeleri kullanıldı.

FAO'nun insanlığın açlıktan kurtulma özgürlüğünü koruma yönünde açık bir görevi olduğuna işaret edilen açıklamada, kurumun, çatışma kaynaklı gıda güvensizliği, kıtlık ve açlık sorunlarını ele almaktan imtina etmemesi gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, "FAO Genel Direktörü Çü Dongyü'nün, kurumun çalışmalarında insan haklarının rolünü önemsizleştiren nitelikteki ifadelerinden üzüntü duyuyoruz. Gazze Şeridi'ndeki gıda hakkı ile uluslararası insancıl hukuk ihlalleri konularında faaliyette bulunan FAO personelinin maruz kaldığı muameleye ilişkin ciddi endişe duyuyoruz." değerlendirmesi yapıldı.

"Tüm BM kuruluşlarını, insan haklarının savunulmasının bir görev olduğunu yeniden teyit etmeye çağırıyoruz"

İnsan hakları ilkelerinin FAO'nun görev alanının merkezinde yer alan temel unsurlardan biri olduğu vurgulanan açıklamada, FAO ve yönetiminin uluslararası kamu görevlileri sıfatıyla, daha başlangıç bölümünde insan hakları değerlerini güvence altına alan BM Şartı'nın amaçlarına bağlı olduğu belirtildi.

Açıklamada, FAO personeli arasında bir korku ikliminin oluşabileceği uyarısında bulunularak, uluslararası kamu görevlilerinden beklenen tarafsızlığın, uluslararası hukukun ve BM Şartı'nda yer alan değerlerin ciddi ihlalleri karşısında sessiz kalmayı gerektirmediği vurgulandı.

Gazze'deki açlığın belgelenmesinin, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 22 Ekim 2025 tarihli Tavsiye Görüşü'nde belirtilen hukuki yükümlülüklerle örtüştüğü ifade edilen açıklamada, görüşte, İsrail'in Gazze'deki halkın gıda gibi temel ihtiyaçlara erişimini sağlamak ve BM ile bağlı kuruluşlarının yardımlarını kolaylaştırmakla yükümlü olduğunun teyit edildiği hatırlatılarak, açlığın belgelenmesinin tarafsızlık ilkesine aykırı olmadığı vurgulandı. Açıklamada ayrıca, FAO yönetiminin insan haklarının evrensel ve birbirine bağlı niteliğini kamuoyu önünde göz ardı etmesinin, kuruluşun temel amaçlarıyla çeliştiği belirtildi.

Bu tür durumlarda sessiz kalmanın veya yetersiz eylemde bulunmanın, FAO'nun bağımsızlığına gölge düşürebileceğine ve bağışçı hükümetlere aşırı bir boyun eğme algısını körükleyebileceği uyarısı yapılan açıklamada, BM sistemi genelindeki tüm personelin, olumsuz sonuçlardan korkmadan görevlerini yerine getirebilmesinin önemine değinildi.

Açıklamada, "Tüm BM kuruluşlarını, yaşam ve gıda hakları da dahil insan haklarının savunulmasının ve insan onuruna saygının kurumsal bir görev olduğunu yeniden teyit etmeye çağırıyoruz. Bu ilkelere yönelik açık bir taahhüt, 2027'de yapılacak bir sonraki FAO Genel Direktörü seçiminin merkezinde yer almalı." ifadeleri kullanıldı.

Söz konusu endişeleri iletmek amacıyla FAO Genel Direktörü'ne bir mektup gönderildiği de açıklamada yer aldı.

İşinden olan FAO yetkilisi AA'ya konuştu

FAO Kırsal Dönüşüm ve Cinsiyet Eşitliği Direktörü olarak görev yaparken İsrail'in Gazze'de uyguladığı açlığa dikkati çeken çalışmaları ve eylemleri sebebiyle işini kaybettiğini belirten kıdemli yönetici ABD'li Benjamin Davis, konuya ilişkin AA muhabirine konuşmuştu.

Davis, FAO'daki yetki alanları dahilinde teknik çalışmalar yaptığı için cezalandırıldığını söyleyerek, "Sözleşmemin uzatılmamasının temel nedenleri; Gazze konusunda yürüttüğümüz teknik çalışmaların yanı sıra Gazze'de açlık ve kıtlık içindeki insanlara dayanışma amacıyla düzenlenen saygı duruşlarına katılmamdı. Açlık ve kıtlık durumundan bahsettiğim, FAO'daki yetki alanımız dahilinde teknik çalışmalar yaptığım için cezalandırıldığımı hissettim. Bu çalışmayı yürüttüğüm için cezalandırıldığımı, bir anlamda ifşa edildiğimi hissettim." ifadelerini kullanmıştı.