Çocuklarda İştahsızlığı Çözüm Yoları

İştahsızlık, çocuk hekimlerine en sık dile getirilen yakınmaların başında gelir. İştah bir yemeğin zevkle ve arzu edilerek yenmesidir. İştahsız olduğu belirtilen bebek ve çocukların öncelikle organik bir rahatsızlıklarının olup olmadığı araştırılmalıdır. Gastroözofajiyal reflü varlığı, besin allerjileri, üst solunum yolu tıkanıklıkları, yutma bozuklukları, demir eksikliği anemisi, doğuştan ve yapısal anomaliler, sindirim sistemi iltihabi hastalıkları, infeksiyon hastalıkları, metabolik hastalıklar, kabızlık, hipotiroidi bu nedenlerden bazılarıdır. Organik bir rahatsızlığı bulunmayanlar davranışsal olarak değerlendirilmeli ve buna yönelik yaklaşımlarda bulunulmalıdır. Eğer iştahsız bir çocuk yiyeceklere ilgisiz görünüyor ve açlığını bildirmiyorsa; yiyeceği görünce öğürme ve ağlama davranışı gözleniyorsa; ebeveynlerini üzecek derecede inatçı, konuşkan ve yaşına uygun nöromotor gelişim mevcutsa ve altta yatan bir hastalık bulgusu yoksa bu çocuklardaki iştahsızlığın organik bir nedene bağlı olmadığı düşünülebilir.

İştahsız çocuklar çeşitli şekillerde gruplandırılabilir. "Hareketli ve iştahsız çocuklar", hemen doyarlar, ilgileri yemekten başka tarafa kayar; dikkatli, aktif, meraklı ve konuşkandırlar. "İştahsız ve içine kapanık çocuklar" az gülen, anne ve bakıcı ile az göz teması kuran veya sevgi yoksunluğu yaşayan çocuklardır. "Yemek seçen titiz çocuklar" belli tat, doku ve görünüme değişmez bir reddediş gösterirler. Bazı çocuklarda beslenme ile ilgili önceden yaşadıkları olumsuz deneyimlere (ağızda yanık, tüple beslenme, beslenme sırasında tıkanma, kusma gibi) tepki olarak iştahsızlık gözlenebilir. Bazı bebeklerde ise çiğneme ve yutma zorluğu vardır. Bu tip bebekler katı gıdalara geçiş döneminde öğürme, kusma ve yemeğe isteksizlik gösterebilirler.

İştahsızlık vakalarının büyük bir çoğunluğunun, annenin çocuğunu daha iyi besleme kaygısı ile anne çocuk arasında oluşan çatışmadan kaynaklandığı gözlenmektedir. Gerçekte iştahsız olmadığı halde anne babasının istediği kadar yemeyen çocuk yanlışlıkla iştahsız olarak değerlendirilebilir. Örneğin bebeklerin porsiyon büyüklüğü yumrukları büyüklüğünde olmalıdır. Ayrıca her bebeğin iştah düzeyi farklıdır. Bebek ve çocukların büyüme atağı yaptıkları dönemlerde iştah artarken diğer dönemlerde azalma olabilir. Örneğin ilk bir yaş, üç-dört yaş arası, ergenlik öncesi ve ergenlik dönemleri büyüme atakları ile birlikte iştahın daha iyi olduğu dönemlerdir. Her çocuğun kendine özgü bir gelişim hızı olduğu ve bu kapasitenin büyük oranda genetik olduğu unutulmamalıdır. Genetik potansiyeli düşük olan çocuğun aşırı beslenme ile boyunun uzatılamayacağı, buna karşın obez yapılabileceği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Herhangi bir hastalığı olmayan sağlıklı çocuklar, yemek saatlerinde fizyolojik açlık duyarak yemeklerini iştahla yerler. Ancak yapılan bazı tutum hataları, yemek yeme konusunda yapılan zorlama ve baskılar iştahsızlığa neden olabilir. Hatta sadece bu tutum hataları sonucu oluşan iştahsızlık sonucu büyüme gelişme geriliğine kadar varan durumlarla karşılaşılabileceği unutulmamalıdır.

Uz.Dr. A.Özgün Akman

Çocuk Hastalıkları Uzmanı

Özel Ankara Güven Hastanesi