İsrail'de Tevrat Eğitimi Tasarısı Onaylandı

İsrail Meclis Komitesi, Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudi öğrencilerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasını sağlamak amacıyla, Tevrat eğitimini "en üstün ulusal değer" ilan eden tartışmalı temel kanun değişikliği yasa tasarısını onayladı.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre, Meclis Düzenleme Komitesi, hararetli tartışmaların ardından, "Tevrat eğitimini İsrail vatandaşlarının temel haklarından biri" olarak kabul eden tartışmalı "Tevrat Eğitimi Temel Yasa Tasarısı"nı, üzerinde yapılacak bazı değişikliklerin oylanması şartıyla 4'e karşı 10 oyla Meclis Genel Kurulu'na gönderdi.

Tasarının çarşamba genel kurulda ilk tur oylamasına sunulması bekleniyor. Koalisyon hükümeti, 16 Temmuz'da başlayacak Meclis tatili öncesi bu tasarıyı yasalaştırmayı hedefliyor.

Ultra-Ortodoks partiler tarafından sunulan yasa tasarısı, askere gitmeyi reddeden Haredi öğrencileri cezai yaptırımlardan ve yargılanmaktan korumayı amaçlıyor.

Yazılı bir anayasası bulunmayan İsrail'de "Temel Yasalar" en üstün hukuki güce sahip ve anayasa maddesi hükmünde kabul ediliyor.

Meclisten geçen söz konusu tasarı da mevcut Temel Yasalara yenisini eklemeyi, yani anayasal statüde bir değişiklik yapmayı hedefliyor.

Başsavcı Yardımcısından tasarıya eleştiri

Hükümetin bu hamlesini sert bir dille eleştiren Başsavcı Yardımcısı Avital Sompolinsky, tasarıda henüz çözülmemiş çok fazla anayasal soru işareti bulunduğunu vurgulayarak, "Bu yasanın asıl amacının ne olduğu sorusuna net bir cevap verilmeden ilk okuma aşamasına geçilmesi imkansızdır." dedi.

Sompolinsky, eğer tasarıyı sunanların ima ettiği gibi amaç Haredi toplumunun İsrail toplumundaki statüsünü düzenlemekse, bunun "haklar ve sorumluluklar" dengesini içeren çok daha geniş bir tartışma gerektirdiğini, ancak mevcut taslağın bu temel sorulara cevap vermediğini savundu.

Muhalefetten yasa tarasına tepki

Muhalefet milletvekilleri yasanın tek amacının Yüksek Mahkeme'nin daha önce aldığı Haredi öğrencilerin askerlikten muaf tutulmasının yasa dışı olduğuna dair kararını etkisiz hale getirmek ve bu yasal engeli aşmak olduğunu belirtti.

Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki Likud Partisinin Meclis Grup Başkanı Ofir Katz tarafından salondan çıkarılan muhalefetteki Gelecek Var Partisi milletvekili Moshe Turpaz, "Bu, Tevrat öğrencilerine özel bir statü tanımak için bir Temel Yasa'yı meclisten yangından mal kaçırır gibi geçirmeye yönelik art niyetli bir girişimdir." ifadelerini kullandı.

Tasarıyı Meclis'in önündeki "en tehlikeli" yasa olarak nitelendiren Turpaz, tasarıyı sunanları adaleti çarpıtmakla suçladı.

İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman ise bu yasa tasarısına tepki göstererek, genel seçimlerin ardından yeni bir hükümet kurulması halinde, "bu meşru olmayan yasaların tamamını iptal edeceklerini" öne sürdü.

Harediler karardan memnun

Haredi toplumunu temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) Partisi lideri Yitzhak Goldknopf ise komite toplantısında, "Yahudilerin, sırf Tevrat çalıştıkları için Yahudileri tutukladığını" iddia ederek bu yasaya ihtiyaç duyulduğunu savundu.

Goldknopf ayrıca, Yeşiva ismi verilen Tevrat okullarında eğitim gören öğrencilere "hırsız" veya "terörist" muamelesi yapıldığını öne sürdü.

Tasarıyı hazırlayanlar arasında yer alan UTJ milletvekili Moshe Gafni ise kararı kutlayarak, "Yahudi halkını tarih boyunca ayakta tutan şey Tevrat eğitimidir ve artık Yahudi devletinde de Tevrat eğitimi hak ettiği resmi statüye kavuşacaktır." dedi.

Yaklaşık 10 milyon nüfuslu İsrail'de, Harediler nüfusun yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor. Harediler, dini gerekçelerle askerlik yapmayı reddediyor.

İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024'te, herkesin zorunlu askerlik yaptığı İsrail'de, Haredilerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağı olmadığına hükmetmişti.

Bu karara İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun hükümetindeki Haredi partiler şiddetle karşı çıkmış ve yeni bir zorunlu askerlik yasası hazırlanması için baskıları artırmıştı.

Söz konusu yasa konusunda uzlaşı sağlanamaması ülkede siyasi krize neden olmuştu.