Moro Barış Süreci Zor Durumda

Moro Barış Süreci İzleme Heyeti (TPMT) Başkanı Alman diplomat Heino Marius, Filipinler'in güneyinde barış sürecinin, taraflar arası "algı farklılıkları" nedeniyle "zor zamanlardan geçtiğini" ve şimdiye kadar 4 kez ertelenen seçimlerin, bu yıl duyurulan tarihte yapılmasının beklendiğini bildirdi.

Daha önce Hindistan ve Endonezya nezdinde Avrupa Birliği (AB) Delegasyonu üyeliği görevlerini üstlenen Marius, Kasım 2020'de getirildiği TPMT Başkanlığı görevinde Filipinler'in güneyinde barış sürecinin gidişatını denetliyor.

Marius, AA muhabirine yaptığı açıklamada, barış sürecinin gidişatını, Manila hükümeti ve Moro İslami Kurtuluş Cephesinin (MİKC) barış sürecine yaklaşımını ve bu yıl eylül ayına ertelenen yerel seçimlere yönelik beklentilerini anlattı.

Normalleşme ve siyasi ayak olmak üzere iki omurgalı barış sürecinin, aksaklıklara ve problemlere rağmen sürdüğünü ancak bazı dengesizlikler deneyimlediğini belirten Marius, siyasi ayağın seçimle tamamlanabileceğini ancak normalleşme ayağının hızlanması gerektiğini kaydetti.

Çatışmadan etkilenen MİKC kamplarının barışçıl ve üretken topluluklar haline getirilmesi, MİKC mensuplarının polis teşkilatına kazandırılması ve silahsızlandırılmış militanlara sosyoekonomik destek sağlanması süreçlerinin "oldukça yavaş ilerlediğini" belirten Marius şunları söyledi:

"Filipinler'in güneyinde barış sürecinin çöküşün eşiğinde olduğunu söyleyecek kadar ileri gidemem ancak zor zamanlardan geçiyor. Gördüğümüz şey Manila hükümeti ve MİKC arasında düşük bir güven seviyesi. Siyasi yol ile normalleşme yolu arasında tutarsızlıklar gördük. Bu, taraflarca ele alınması gereken bir konu."

"Algı farklılıkları"

Taraflar arası kapsamlı anlaşmanın, Filipinler'in güneyinde barışçıl ve müreffeh bölge oluşturulması için gerekli olduğunu vurgulayan Marius, bu hedeflere nasıl ulaşılacağı konusunda taraflar arasında "algı farklılıkları" olduğuna dikkati çekti.

Marius, "Tarafların kapsamlı anlaşmanın temel ilkelerine, yani karşılıklı saygıya ve güvene bağlı kalmaları önemli. Ortak uygulama olmalı, yani tek taraflı adımlar atılmamalı. Her şey her iki tarafça da kararlaştırılmalı." dedi.

Anlaşmanın temel ilkelerinden birinin "bölgede özyönetimin" sağlanması olduğuna işaret eden Marius, "Bu da Bangsamoro'daki siyasi kararların Bangsamoro'ya dayanması gerektiği anlamına gelir. Dolayısıyla bu ilkelere uyulursa, bu barış sürecini sonuçlandırabileceğimizden oldukça eminim." şeklinde konuştu.

"Devlet Başkanlığı Barış Danışmanı Ofisi"ne yeni atama

Manila yönetimi bünyesinde "Devlet Başkanlığı Barış Danışmanı Ofisi"ne yeni atama yapıldığına ve bu koltuğa oturan kişinin Bangsamoro Özerk Bölgesi'ndeki (BARMM) barış sürecinin denetlenmesi konusunda Filipinler Devlet Başkanı'na danışmanlık yapacağına dikkati çekti.

"Taraflar koordineli adımlar atarsa, (BARMM'da) anlaşmanın uygulanmasında ilerleme kaydedebileceğimize dair kesinlikle umut var diyebilirim." ifadesini kullanan Marius, Manila yönetiminin girişimiyle BARMM'da yapılan başbakan değişikliği sürecine değindi.

Yeni görevlendirmede "istişare" rahatsızlığı

Önceki Bölgesel Hükümet Lideri ve Başbakan Hacı Murat İbrahim'in sürecin yönetilmesinde oldukça saygı gördüğüne dikkati çeken Marius, daha sonra bu görevi üstlenen mevcut Başbakan Abdurrauf Makakua'nın da "MİKC'in bir parçası" olduğunu belirtti.

"Makakua, Manila nezdinde birleştirici olarak görülüyor." diyen Marius, Makakua'nın göreve getirilmesi sürecinin MİKC çevrelerinde "rahatsızla karşılandığının" farkında olduğunu kaydetti.

Marius, "Süreç daha kapsayıcı ve istişareye dayalı şekilde yürütülebilirdi belki." ifadesini kullandı.

Liderlik değişikliğinin, Bangsamoro'nun geçiş döneminde MİKC tarafından yönetilmesi gerektiğini açıkça belirten anlaşmayla uyumlu olmadığına işaret eden Marius, "Çünkü geçiş aşamasında Bangsamoro'nun MİKC tarafından yönetilmesi gerektiği açıkça belirtiliyor ancak bence artık ileriye bakmanın zamanı geldi çünkü 14 Eylül'de seçimler yapılacak." şeklinde konuştu.

Hedef "çıkış anlaşması"

TPMT olarak süreçte "danışmanlık görevi" üstlendiklerini ve taraflara "üzerinde anlaşılanları hatırlatmayı" görev olarak tanımladıklarını kaydeden Marius, barış anlaşmasının nihai sonucuna varıldığında "bir çıkış anlaşması" imzalanacağını belirtti.

Marius, şöyle devam etti:

"Şimdi önemli olan eylüldeki seçimler dolayısıyla geleceğe bakmamız ve Bangsamoro seçmenlerinin, gelecekte Bangsamoro bölgesinin siyasi kaderini kimin yöneteceğine dair tercihlerini yapma fırsatına sahip olmaları."

Bölgede "ilk niteliği taşıyacak demokratik seçimlerin" şimdiye kadar 4 kez ertelendiğini anımsatan Marius, güven aşılamak için özgür, adil ve kapsayıcı seçimlerin önemini vurguladı.

"Bu barış anlaşmasını başarılı şekilde sonuçlandırmak tarafların çıkarına." diyen Marius, barış sürecinin dışında kalan "radikal grupları" kontrol altında tutmak amacıyla bölgede operasyonların sürdüğünü sözlerine ekledi.