Yeni Anayasa Yazımı

TBMM Anayasa Yazım Komisyonu, olağanüstü hal süresini 6 aydan 2 aya indirilmesini; uygulamada Başbakan'a karşı sorumlu olan Genelkurmay Başkanı'nın, Milli Savunma Bakanı'na bağlanmasını benimsedi.

BDP Diyarbakır Milletvekili Altan Tan başkanlığında toplanan Anayasa Yazım Komisyonu, "Başkomutanlık ve Milli Savunma" ile "Olağanüstü Yönetim Usulleri" başlıklı maddeleri yeniden müzakere etti.

Komisyon, mevcut anayasadaki "Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur" ve "Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, TBMM'ye karşı, Bakanlar Kurulu sorumludur" fıkralarında çok fazla değişikliğe gitmedi. Bu fıkralar, "Başkomutanlık, TBMM'nin manevi şahsiyetine ait olup Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir" ve "Milli savunmadan ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı, Bakanlar Kurulu sorumludur" şeklinde benimsedi.

Ancak AK Parti, "Cumhurbaşkanı" ibaresini, "Başkan" olarak değiştirilmesini; milli savunmadan ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Başkan'ın sorumlu olmasını önerdi.

Uygulamada, sayılan görev ve yetkilerinden dolayı Başbakan'a karşı sorumlu olan Genelkurmay Başkanı'nın, silahlı kuvvetlerin komutanı olarak Milli Savunma Bakanı'na bağlanmasında da mutabakat sağlandı.

CHP ve MHP, Genelkurmay Başkanı'nın, Milli Savunma Bakanı'nın inhası ve Bakanlar Kurulu'nun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından atanmasını istedi.

BDP, "Güç kullanımının kurallarını belirleyen uluslararası hukuka aykırı ve insanlığa karşı suç işlemek sonucunu yaratacak emir verilemez. Halkların bir arada barış içinde yaşamalarını engellemek ve saldırı savaşı hazırlamak Anayasaya aykırıdır" şeklinde madde önerisi getirdi.

AK Parti, daha önce bazı maddelere, başkanlık önerileri nedeniyle müzakere edilemediği yönünde not düşülmesine itiraz etti. Bu nedenle "Başkomutanlık ve Milli Savunma" başlıklı maddede, bu not yazılmadı.

-Olağanüstü Yönetim Usulleri-

Komisyon, olağanüstü hal süresini 6 aydan 2 aya indirilmesini kararlaştırdı. Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması nedeniyle olağanüstü hal ilan edilmeden önce Milli Güvenlik Kurulu'nun da görüşünün alınması uygulaması kaldırıldı.

Komisyonun benimsediği düzenlemelere göre, tabii ya da insan kaynaklı afet; tehlikeli salgın hastalıklar; ağır ekonomik bunalım; anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde Bakanlar Kurulu, yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde süresi 2 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilecek.

Olağanüstü hal ilanına karar verilmesi durumunda, bu karar Resmi Gazete'de yayınlanacak ve hemen TBMM'nin onayına sunulacak. Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılacak. Meclis, Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine her defasında 2 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilecek veya olağanüstü hali kaldırabilecek.

Olağanüstü hallerde her türü için ayrı ayrı geçerli olmak üzere, anayasanın "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının geçici olarak durdurulması" başlıklı maddesi ile bu konuya ilişkin diğer ilkeler doğrultusunda temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması veya kullanılmasının geçici olarak durdurulması, vatandaşlara getirilecek yükümlülükler; olağanüstü halde alınacak önlemlerin niteliği ve yürütülmesi; kamu görevlilerine verilecek yetkiler kanunla düzenlenecek.

Savaş ya da savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi halinde AK Parti Başkan'ın, CHP ve BDP Bakanlar Kurulu'nun talebiyle TBMM'nin seferberlik ve savaş haline karar verebileceğini önerdi.

MHP, Milli Güvenlik Kurulu'nun görüşünün alınmaya devam etmesini ve olağanüstü hal süresinin 4 ay olmasını istedi.

AK Parti, olağanüstü halin Başkan'ın talebiyle TBMM'nin ilan etmesini; Meclis'in, Başkan'ın istemi üzerine olağanüstü halin uzatabilmesi veya kaldırabilmesini önerdi. - TBMM