Türkiye'de 20 Yaş Üzerindeki Her 7 Kişiden Biri Diyabetli

Diyarbakır İl Halk Sağlığı Müdürlüğü, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla kentin farklı noktalarına stantlar açarak, diyabetle ilgili vatandaşı bilgilendirecek ve ücretsiz kan şekeri ölçümü yapacak.

Diyarbakır İl Halk Sağlığı Müdürü Dr. Fatih Mehmet Aslan, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü nedeniyle mesaj yayımladı. Aslan mesajında, Dünya Diyabet Günü etkinlikleriyle, dünya genelinde görülme oranı gittikçe artan diyabet hastalığına vurgu yapmak ve farkındalık yaratmanın amaçlandığını kaydetti. Toplumdaki diyabetiklerin önemli kısmının hastalıklarının farkında olmadığına işaret eden Aslan, özellikle ailesinde şeker hastalığı olan ve fazla kilosu bulunan kişilerin gerekli testleri yapmasını tavsiye etti.

"DİYABETLİ 3,2 MİLYON KİŞİ HASTALIĞININ FARKINDA DEĞİL"

Yapılan bilimsel çalışmalarla Türkiye'de 6,5 milyon diyabetli olduğu ve 3,2 milyon kişinin ise diyabetli olduğunun farkında olmadığının tespit edildiğini ifade eden Aslan, "Bunun yanı sıra diyabet riski yüksek nüfusumuzun da 14 milyon kişi olduğu tahmin edilmektedir. Diyabet hastalığının görülme sıklığının obezitenin artışına paralel olarak hızla arttığı ve ülkemizde 20 yaş üzerindeki her 7 kişiden birinin diyabetli olduğu ortaya çıkmıştır" diye konuştu.

ERKEN TEŞHİS ÖNEMLİ

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelen diyabet hastalığının erken tanı ve tedavisinin sağlanmasının önemine vurgu yapan Aslan, İlgili risk faktörleri konusunda halkın bilinçlendirilmesi, diyabete bağlı diğer sağlık sorunları sıklığının indirilmesi amacıyla Bakanlık tarafından Türkiye Diyabet Önleme Ve Kontrol Programı'nı uygulamaya koyduğunu hatırlattı. Aslan mesajında, diyabet hastalığı ve tipleri, belirtileri, tanısının nasıl konulduğu, tedavisi, ortaya çıkardığı sağlık sorunlarını, diyabet hastalarının evde kendi kendini nasıl izleyebileceğiyle ilgili olarak ta şu bilgilere yer verdi:

DİYABET NEDİR VE HANGİ TİPLERİ VARDIR?

"Diyabet, insülin hormonunun yokluğu veya yetersiz olması durumunda kan şekerinin hücre dışında ve kanda yükselmesi ile ortaya çıkan bir hastalıktır.

1- Tip 1 Diyabet: Çocuk ve gençlerde görülen diyabetin tamamına yakını bu tiptedir. 2- Tip 2 Diyabet: Toplumda daha sık görülen form. 3- Gebelikte ortaya çıkan diyabet. 4- Başka hastalıklar sonucu gelişen diyabet

DİYABETİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Ağız kuruluğu, susama, bulanık görme, Çok su içme, sık sık idrara çıkma, çok yeme, kilo kaybı, görme bulanıklığı, aşırı kaşıntı, tekrarlayan enfeksiyonlar ve mantar enfeksiyonları yorgunluk ve halsizlik bulantı, kusma, karın ağrısı, ayaklarda hissizlik veya uyuşma, karıncalanma görülebilir.

TİP 1 DİYABET NEDİR?

İnsülin hormonunun yokluğu veya çok az olması ile gelişen diyabet tipidir. En sık çocuk ve gençlerde olmakla birlikte her yaşta görülebilir.

TİP 1 DİYABETİN OLASI RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Kişinin ailesinde Tip 1 diyabetli birey olması, genetik bazı özellikler, bazı virüslerin yol açtığı enfeksiyonlar, stres ve yanlış beslenme alışkanlıkları risk faktörleri olarak sayılabilir.

TİP 1 DİYABET TANISI NASIL KONULUR?

Kuşkulu şikâyetleri olan bir kişide; A. Günün herhangi bir saatinde ölçülen kan şekerinin 200 mg/dl veya üzerinde bulunması, B. en az 8 saatlik açlık sonrasında ölçülen kan şekerinin 126 mg/dl ve üzerinde olması, C. Şeker yükleme testinde 2. saatte ölçülen kan şekerinin 200 mg/dl veya üzerinde olması ile tanı konulur.

TİP 1 DİYABET HASTALIĞININ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Çocuklarda şeker hastalığı bir kez oluşunca yaşam boyu sürer. Tip 1 diyabette, pankreasta insülin yapılamadığı için her gün insülin kullanmaları şarttır. İnsülin hap olarak ağızdan verilemez. Hastanın ihtiyacı olan insülin deri altına enjeksiyonla verilebilir. Tedaviye uyum gösteren çocukların yaşamı ve gelişimleri normal bir şekilde sürmektedir. İnsülin tedavisi ile birlikte beslenmenin düzenlenmesi, düzenli egzersiz de önemlidir.

TİP 2 DİYABET NEDİR?

Tip 2 diyabette iki temel kusur vardır. Bunlardan birisi insülin salgılanmasında bozukluk, diğeri ise insülin direncidir. Sonuçta insülin vücutta yeterince etki gösteremez ve kan şekeri yükselir.

TİP 2 DİYABET NEDEN ÖNEMLİDİR?

Diyabetin en sık görülen tipidir. Genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar, ortaya çıkışı yavaş ve sinsidir, hastalık ortaya çıkmadan önce bulgu vermeyen gizli diyabet dönemi(10-15 yıl) vardır. Ayrıca yakın aile bireylerinde diyabet öyküsü olanlar, kalp-damar hastalığı bulunanlar, hipertansiyon hastaları, obez kişiler, kan yağları yüksek olan kişiler, gebelikte diyabet geçirenler, düşük veya ölü doğum yapanlar, İri bebek doğuranlar, 45 yaş üstü kişiler Tip 2 diyabet için risk altındadır.

TİP 2 DİYABET HASTALIĞININ TEDAVİSİ NASILDIR?

Tedavide tıbbi beslenme tedavisi ile birlikte ağızdan alınan haplar ve/veya insülin kullanılabilir. Diyabet hapları diye isimlendirilen ilaçlar, kan şekeri kontrolünü sağlamak amacıyla ağızdan alınan haplardır. Bunlar yalnızca Tip 2 Diyabet hastalığında kullanılır. Tip 2 Diyabetli hastalarda istenen kan şekeri kontrolü haplar ile sağlanamazsa, hastada organ hasarı gelişmiş ise insüline geçilir. Kan şekeri ayarı iyi olan ve insülin ihtiyacı sürekli azalan Tip 2 diyabetlilerde tekrar hap tedavisine geçilebilir.

TİP 2 DİYABETİN ORTAYA ÇIKARDIĞI SAĞLIK SORUNLARI NELERDİR?

Böbrek bozuklukları, kalp-damar bozuklukları, beyin damarı bozuklukları, göz bozuklukları, kemik kaybı, cinsel sorunlar, sinir hasarı, diyabetik ayak gibi sorunlar yaşanmaktadır. Kan şekerinin olabildiğince normale yakın seviyelerde tutulması halinde göz, sinir ve böbrek hasarları, kalp krizi ve inme gibi sorunlarla karşılaşma riski azalır.

TİP 2 DİYABET TEDAVİSİNDE EGZERSİZ ÖNEMLİ MİDİR?

Düzenli yapılan egzersiz; İnsülin direncini azaltır, şişmanlığı önler, iyi kolesterolü artırır, kötü kolesterolü düşürür, kalp hastalığı riskini azaltır, Strese karşı dayanıklılığı artırır.

DİYABET HASTALARI EVDE KENDİ KENDİNE İZLEMDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

Evde kan şekerinizi düzenli aralıklarla ölçmeniz; diyet, egzersiz ve ilaç programınızın uygun olup olmadığını ortaya koyar Bir diyabet hastası normal günlerde günde en az 2 kere kan şekerini ölçmelidir. Hastanın organ hasarı varsa veya 10 yıldan uzun süredir diyabeti varsa günde 3-4 kere kan şekerini ölçmelidir. Evde kan şekerinizi hangi sıklıkta ölçeceğinizi ve hedeflerinizin ne olduğunu doktorunuzdan veya diyabet hemşirenizden öğrenmelisiniz.

GEBELİKTE ORTAYA ÇIKAN DİYABET(GESTASYONEL DİYABET)

Gebelik diyabeti doğumdan sonra genellikle düzelir fakat sonraki gebeliklerde tekrarlama riski yüksektir. Ayrıca Gebelik Diyabeti öyküsü olan kadınların ileriki yaşamlarında tip 2 diyabetli olma riski %40-80'e kadar varmaktadır. Bu sebeple gebelik diyabeti tanısı almış kadınların doğum sonrasında prediyabetik olarak kabul edilip koruma programına alınmaları gereklidir.

GİZLİ ŞEKER (PREDİYABET)

Açlık kan şekeri 100-125 mg/dl olan ve şeker yükleme testinde 2.saat kan şekeri ölçümü 140-199 mg/dl olan kişiler "prediyabetik"(Gizli Şeker Hastası) olarak kabul edilmektedirler. Bu kişilerde 10-15 yıl içinde Tip 2 Diyabet gelişir. Bu nedenle sık sık kan şekerlerini kontrol ettirmeleri gerekmektedir"

Engin ÖZTÜRK