Haziran Ayı İşsizlik Verileri

Burgan Yatırım Başekonomisti Haluk Bürümcekçi, haziran ayı işsizlik verilerine ilişkin "İşsizlik oranındaki artışın mevsimselliğin gerektirdiği yönün tersine gerçekleştiğini görüyoruz" dedi.

AA muhabirine, haziran ayı işsizlik rakamlarının açıklanmasının ardından değerlendirmelerde bulunan Bürümcekçi, haziran ayı işsizlik oranının yüzde 9,1'e, tarım dışı işsizlik oranının da yüzde 11,1'e yükseldiğini anımsattı.

Bürümcekçi, Türkiye genelinde işsiz sayısının 2014 Haziran'da geçen yılın aynı dönemine göre 414 bin kişi arttığını söyledi.

İşsizlik oranındaki artışın mevsimselliğin gerektirdiği yönün tersine doğru gerçekleştiğini belirten Bürümcekçi, öte yandan, özellikle iç talebin seyri açısından önemli bir gösterge olarak izledikleri istihdamın yıllık artış hızının yüzde 4,8'e, tarım dışı istihdamın yıllık artış hızının da yüzde 4,6'ya inerek önceki aylara göre önemli bir yavaşlamaya işaret ettiğini kaydetti.

Bürümcekçi, işsizlik ham verilerini sağlıklı değerlendirmek için dikkate alınması gereken bazı özellikler bulunduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Mevsim etkilerinden arındırılmamış verilerin tarihsel gelişimine bakıldığında, genellikle işsizlik oranının yılın en düşük noktasını haziran ayında gördüğü, bu ayı takiben de şubat ayına kadar yükseliş eğilimine girdiği bilinen bir gelişmedir, yani mevsimsellik söz konusu oranların gelişiminde önemli bir belirleyici olmaya devam ediyor. Bu nedenle işsizlik oranındaki yükselişin, mevsim etkilerinden arındırılmış verilerde gözlenip gözlenmediği trend açısından daha önemli bir unsur olmaktadır.

Buna karşılık, istihdamın ekonomilerin gerek genişleme gerekse daralma dönemlerinde ancak bu döngü belirli bir olgunluğa ulaştıktan sonra belirgin değişim gösteren bir üretim faktörü olması bu verinin öncü bir gösterge olmaktan çok, ekonomik aktivitedeki değişimlerin hanehalkı üzerindeki etkilerini gecikmeli olarak yansıtan bir veri olduğunu unutmamamızı da gerektiriyor."

"İstihdamdaki güç kaybının devam etmesini bekliyoruz, bu ise TCMB'yi zor bir pozisyona itiyor"

Mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranın yüzde 9,9'a sıçrayarak istihdamda ciddi güç kaybına işaret ettiğini belirten Bürümcekçi, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranının tarihi düşük seviyesini yüzde 8,1 ile Haziran 2012'de gördüğünü, uzun süre yatay seyrettikten sonra ilk önemli sıçramalarını 2013 Nisan-Eylül döneminde yapmaya başladığını ve yüzde 9,5'e kadar yükseldiğini hatırlattı.

Bürümcekçi, işsizlik oranının 2013 son çeyreğindeki ve yeni yılın ilk aylarındaki seyrin daha olumluyken, önceki iki ayda gözlenen hızlı yükselişle mayıs ayında yeniden yüzde 9,5 seviyesine ulaştığını kaydederek, "Haziran seviyesi ise 2011 Ocak ayından beri gördüğümüz en yüksek seviye. Öte yandan, mevsimsellikten arındırılmış verilerde trend açısından istihdamdaki aylık değişimlerin daha fazla bilgi içerdiğini düşünüyoruz" diye konuştu.

Piyasaların, ABD verilerini izlediği gibi, Türkiye'de mevsimsellikten arındırılmış tarım dışı istihdam aylık değişimini de takip etmesi gerektiğini vurgulayan Bürümcekçi, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Bu şekilde bakıldığında, Türkiye ekonomisinde önceki iki yılda aylık ortalama 70 bin kişilik tarım dışı istihdam yaratıldığı, buna karşılık ise nisan öncesi son dört ayda gözlenen bariz hızlanmayla beraber 204 bin ortalamaya ulaşıldığı hesaplanmaktadır. Tarım dışı istihdam artışı  nisan'da 38 bine zayıflarken, mayıs'ta ise 16 bin kişilik istihdam azalışına işaret etmişti. Haziran'da ise bu kez 24 bin kişilik azalış görüyoruz. Diğer taraftan, mevsimsellikten arındırılmış işgücüne katılım oranının da yüzde 50,4 ile önceki aya göre hafif gerilese de tarihi yüksek seviyelerine yakın olması, bir yandan işsizlik oranını yükselten bir etken olarak çalışırken, bir yandan da iş bulma ümidinin korunduğunu  düşündürdü.

Tarım dışı istihdam artışında hizmetler sektörü lokomotif olmayı sürdürüyor, ancak inşaat sektörünün katkısında önemli azalış gözlendi. Tarım dışı sektörlerde istihdam edilenlerin sayısında bir önceki yılın aynı dönemine göre gözlenen 886 bin kişi artışın, 698 bini hizmetler sektörü, 169 bini sanayiden kaynaklanırken, inşaat sektöründe istihdamda aynı dönemde sadece 19 bin artış gözlenmiştir."

Bürümcekçi, istihdamdaki güç kaybının devam etmesini beklediklerini ve bu durumun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nı (TCMB) zor bir pozisyona ittiğini belirterek, "2014 yılına yüzde 4,3 düzeyinde başlayan büyümenin yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,1 seviyesine yavaşladığı ve üçüncü çeyrekte de çok farklı seyretmediğini gözlerken, iç talepteki yavaşlamanın dış talep tarafından telafi edilmesinin de giderek zorlaştığını düşünmekteyiz" dedi.

Bu doğrultuda, ikinci çeyrekte gözlenen iç talep ve üretim yavaşlamasının ekonomik aktivitedeki gelişmeleri gecikmeli olarak yansıtan istihdam verilerine yansımalarının gözlenmeye devam edileceğini dile getiren Bürümcekçi, bu görünümün para politikasında gevşemeye gidilmesi yönünde baskıları artırabileceğini ancak TCMB'nin bu yönde tepki vereceğini düşünmediklerini kaydetti.

Bürümcekçi, buna karşılık, enflasyon görünümü ve TL değer kaybı baskısına karşılık gerekebilecek parasal veya likidite kanalı ile sıkılaşmayı geciktirme ya da sınırlama tehlikesi bulunduğuna da dikkati çekerek, bu doğrultuda, tüm risklerine rağmen özellikle kredilere destek bağlamında faiz koridoru üst bandında indirimin devamı ihtimalinin de gündemde olabileceğini ifade etti. - İstanbul