Yapı Kredi'nin Yayınladığı "Niteliksiz Adam 1 ve 2" Sürpriz Yaptı

Yapı Kredi Yayınları (YKY) tarafından yayınlanan, 20'inci yüzyılın ve çağdaş edebiyatın baş yapıtları arasında gösterilen Robert Musil'in Niteliksiz Adam 1 ve 2 isimli kitapları Türkiye'de de sürpriz bir şekilde çok satar kitaplar arasında girmeye aday görünüyor. Çeviri süreci 10 yıla yakın bir zaman alan ve Yapı Kredi Yayınları tarafından basımı birkaç ay önce gerçekleştirilen Niteliksiz Adam 2 kitabının ilk baskısı çıkar çıkmaz tükenince, kitabın önce ikinci ve Ağustos ayında da üçüncü baskısı yapıldı. İkinci cildin okuyucular nezdinde yarattığı ilgi, Robert Musil'in YKY tarafından ilk baskısı 1999 yılında yapılan Niteliksiz Adam 1 kitabının da satışını hızlandırdı ve geçen ay içinde kitabın beşinci baskısı gerçekleştirildi. Böylece Niteliksiz Adam 1 ve Niteliksiz Adam 2 olmak üzere Robert Musil'in Türkçe'deki iki kitabı şu ana kadar toplam sekiz baskı yaparken, her iki cildin toplam satış rakamı da 12 bine ulaştı.

Musil'in Niteliksiz Adam 1'i toplam 535, Niteliksiz Adam 2'si ise 420 sayfadan oluşuyor. Niteliksiz Adam'ın birinci cildinden sonra uzun zamandır merakla beklenen ikinci cildi de Ahmet Cemal'in çevirisiyle Türkçe'ye kazandırıldı. Bu roman üzerine bir inceleme kaleme alan Virgil Newmoianu'ya göre Niteliksiz Adam, bir başyapıt olarak dikkatli bir okura yalnızca bir geçiş dönemini değil, yakın geleceği de çok çarpıcı biçimde sergileyen bir eser.

-"MUSİL BU İLGİYİ GÖRSEYDİ TÜRKİYE'DE OLMAYI TERCİH EDERDİ"-

Robert Musil'in Niteliksiz Adam serisi,geleneksel tarzdan uzaklaşarak, romanın olayları anlatım örgüsüyle de okuru şaşırttığı, bireyin ve toplumun yaşadığı bunalımı ele alış ve aktarış tarzıyla çağdaş edebiyatın başyapıtlarından biri olarak kabul edilmekle birlikte, okunması ve anlaşılması en güç romanlardan biri sayılıyor.

Her iki cildin de çevirmeni Ahmet Cemal, Cumhuriyet Kitap'a verdiği bir söyleşide kitabın Türkiye'de yoğun ilgi görmesinde bilinçli ve dikkatli okur kitlesinin varlığının önemine işaret ederken,romanda anlatılan olaylarla Türkiye'de yaşananlar arasında da benzerlikler bulunduğunu ve okurun ilgisinde bu benzerliklerin rolü olabileceğini belirtiyor. "Musil Türkiye'deki bu ilgiyi görseydi nasıl karşılardı" şeklindeki soruyu Ahmet Cemal " Eşi Yahudi asıllı olduğu için sığınmak zorunda kaldığı İsviçre'de para sıkıntıları içerisinde ve neredeyse yarı aç öldüğü düşünülürse eğer, sanırım bugün Türkiye'de yaşıyor olmayı tercih ederdi" şeklinde yanıtlıyor.

-"NİTELİKSİZ ADAM HANGİ YAŞTA OKUNMALI"-

Ahmet Cemal, okunması ve anlaşılması güç olarak gösterilmekle beraber, niteliksiz adam serisinin 20'li 30'lı 50'li yaşlarda da okunabileceğini, bir eser için okunması gereken yaşlar gibi kurallar konmasına karşı çıktığını belirtirken, erken evrelerde yapılan okumalarla yeni okumaların karşılaştırılmasıyla düşünce zenginliğinin daha da artabileceğine vurgu yapıyor.

Yazar Enis Batur ise Suya Seng adlı kitabında Robert Musil'in Niteliksiz Adam 1'i değişik yaş kategorilerinde tekrar okuma serüveniyle ilgili düşüncelerini dile getirirken, kitabın zor okunmasıyla ilgili kendi deneyimini aktarıyor. Batur şöyle diyor :

" 72 güzünde kendi kendime Musil'in Niteliksiz Adam'ını okumaya karar verdiğimde Bilge Karasu zarif bir biçimde bunun "erken' olduğunu ima etti; anladım ve tepki verdim: "Ne yani' dedim,Benim Musil'i anlayamayacak bir durumda mı olduğumu düşünüyorsun?' Sabırlı bir üslubuyla "hayır' dedi.'öyle düşünmüyorum,demek istediğim şu: Bazı kitapların okunması için bazı yaşları beklemek bana şimdi daha doğru geliyor'."

-MUSİL, ÇAĞIN GEÇİŞ ROMANINI YAZDI-

Franz Kafka, James Joyce ve Hermann Broch ile birlikte yirminci yüzyıl romanının büyük ustaları arasında yer alan Avusturyalı yazar Robert Musil (1880-1942), 1921 yılından başlayarak ölünceye kadar Niteliksiz Adam üzerinde hemen her gün çalıştı ve romanın ilk kitabı 1930'da, üçüncü kitabı ise 1933'te ancak yayımlanabildi. Tamamlanmadan kalan dördüncü ve son bölümün yayımlanması ise ancak aradan neredeyse yirmi yıla yakın bir süre geçtikten sonra gerçekleşebildi.

Niteliksiz Adam, gerçek anlamda bir çağ ve geçiş dönemi romanı olarak değerlendiriliyor. Yazar tarafından "İmpkralya" diye adlandırılan, gerçekte 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında artık çöküş sürecine girmiş olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu simgeleyen bir ülkede Musil, modernizm sürecindeki bir toplumun ve bireyin tüm çalkantılarını sergilemeyi amaçlar. Bu çalkantılar, romanın başkişisi, yani "niteliksiz adam" olan Ulrich'in kimliği aracılığıyla sergilenir. Ulrich, bir ayağıyla eski'de, öteki ayağıyla yeni'de durur. Bütün sorun, onun bu geçiş konumunun doğal sonucu olan çelişkilerin üstesinden gelip gelemeyeceği sorusunda odaklanır. Musil, Niteliksiz adam Ulrich'in kişisel çatışmaları aracılığıyla Avrupa'nın Birinci Dünya Savaşı'yla birlikte başlayan tinsel çöküşünü anlatıyor.(ANKA)

(NÇ/BÜN)