Yumaklı, yüzyıl sonuna doğru su kaynaklarında yüzde 25 azalma uyarısında bulundu

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin yıllık kullanılabilir su potansiyelinin yüzyıl sonuna doğru yaklaşık yüzde 25 azalabileceğini belirterek, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerine karşı risklerin önceden yönetilmesi gerektiğini bildirdi.

Yumaklı, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Tacikistan, Kırgızistan, Nepal, Pakistan ve Bhutan tarafından organize edilen "Dağ Gündeminin İlerletilmesi: Hedef Aşımı Koşullarında Buzullar, Kriyosfer ve Dayanıklılık, Ortak Sorumluluk ve Sürdürülebilir Finansman" başlıklı etkinlikte konuştu.

Etkinliğe, Tacikistan Başbakan Yardımcısı Sulaymon Ziyozoda, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, Asya Kalkınma Bankası (ADB) Başkanı Masato Kanda ile Nepal, Pakistan, Bhutan, Azerbaycan, Lesotho ve Ermenistan'dan üst düzey temsilciler katıldı.

Programda ayrıca Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, Pakistan İklim Değişikliği ve Çevresel Koordinasyon Bakanı Mussadik Masood Malik, Bhutan Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Sekreteri Karma Tshering, Azerbaycan Başbakan Yardımcısı Teymur Musayev, Lesotho Başbakan Yardımcısı Nthomeng Justina Majara ve Ermenistan Çevre Bakanı Hambardzum Matevosyan konuşmacı olarak yer aldı.

Buzulların geleceğinin yalnızca dağlık bölgeleri değil, milyonlarca insanın yaşam koşullarını doğrudan ilgilendirdiğini belirten Yumaklı, küresel sıcaklık artışının buzullar ve diğer kriyosfer bileşenleri üzerinde uzun süreli, bazı durumlarda ise geri döndürülemez sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Yumaklı, 2024'ün kayıtlardaki en sıcak yıl olduğunu, 2025'te ise küresel ortalama sıcaklığın sanayi öncesi dönemin yaklaşık 1,43 derece üzerine çıktığını ifade etti.

Kriyosferin buzulları, kar örtüsünü, permafrost alanlarını ve donmuş su bileşenlerini kapsadığını anlatan Yumaklı, bu alanların küresel iklim sistemi ve su döngüsünün vazgeçilmez parçaları arasında bulunduğunu vurguladı.

Yumaklı, dağlık bölgelerdeki kar ve buz rezervlerinin birçok nehir havzasının su bütçesini düzenlediğine işaret ederek, bu kaynakların suyun mevsimsel dağılımını dengelediğini, tarımsal üretimin ve ekosistemlerin su ihtiyacının karşılanmasına katkı sağladığını kaydetti.

"25 nehir havzasında iklim değişikliğinin etkilerini değerlendirdik"

Türkiye'nin Akdeniz Havzası'ndaki konumu ve coğrafi özellikleri nedeniyle iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas ülkeler arasında yer aldığını vurgulayan Yumaklı, şöyle konuştu:

"Ülkemizde 25 nehir havzasında yürüttüğümüz bilimsel çalışmalarla, iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki muhtemel etkilerini 2100 yılına kadar değerlendirdik. Projeksiyonlarımız, ortalama sıcaklıkların 6 dereceye kadar artabileceğini ortaya koymaktadır. Bu değişimlerin, artan buharlaşmayla birlikte kullanılabilir su kaynaklarımız üzerinde de önemli sonuçları olacaktır."

Türkiye'nin yıllık kullanılabilir su potansiyelinin yüzyıl sonuna doğru yaklaşık yüzde 25 azalabileceğine dikkati çeken Yumaklı, bu durumun tarımsal üretim ve gıda arz güvenliği açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Yumaklı, "Bizim yaklaşımımız nettir: Krizlere müdahale etmek yerine riskleri önceden yönetmek zorundayız." ifadelerini kullandı.

Temiz su kaynaklarına erişimi bir beka meselesi olarak değerlendirdiklerini belirten Yumaklı, 2026-2035 dönemini kapsayan Ulusal Su Planı'nı uygulamaya aldıklarını bildirdi.

Yumaklı, söz konusu planla su verimliliğini artırmayı ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı hazırlık kapasitesini yükseltmeyi hedeflediklerini kaydetti.

Su yönetimine yönelik iki projenin toplam bütçesi 1,4 milyar doları aşıyor

Dağ ekosistemlerinin korunmasında finansmanın kritik öneme sahip olduğunu belirten Yumaklı, bilgiye, teknolojiye ve planlamaya sahip olmanın tek başına yeterli olmadığını söyledi.

Yumaklı, bu kapasitenin sahada somut yatırımlara, altyapıya ve uygulanabilir projelere dönüştürülmesi için sürdürülebilir finansman mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Yatırımların değerlendirilmesinde yalnızca ilk yatırım maliyetinin değil, maliyet-fayda analizlerinin de dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Yumaklı, özellikle dağ havzalarında buzulların izlenmesi, su bütçelerinin güncellenmesi, hidrolojik modelleme kapasitesinin geliştirilmesi ile tahmin ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesinin öncelikli yatırım alanları arasında yer alması gerektiğini belirtti.

Yumaklı, iklim değişikliğine uyum ve su yönetimi alanında kamu bütçesinin yanı sıra hibe ve kredi desteklerinden, kamu-özel işbirliği modellerinden ve uluslararası finans kuruluşlarının imkanlarından yararlandıklarını aktardı.

Bu kapsamda yürütülen projelere ilişkin bilgi veren Yumaklı, "Dünya Bankası ile 819 milyon dolar bütçeli Türkiye İkinci Sulama Modernizasyon ve Su Verimliliği Projesi yürütüyoruz." dedi.

Yumaklı, Türkiye Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Projesi'nin de 600 milyon dolar bütçeye sahip olduğunu belirtti.

Özel sektörün de iklim direncinin ve su verimliliğinin geliştirilmesinde stratejik bir paydaş olduğunu vurgulayan Yumaklı, "Ziraat Bankamız aracılığıyla ise uygun koşulları sağlayan basınçlı sulama yatırımlarına 15 milyon liraya kadar kredi ve yüzde 100'e varan faiz desteği sunuyoruz." diye konuştu.

COP31'i iklim değişikliğiyle mücadelede verilen taahhütlerin somut uygulamalara dönüştürülmesi açısından önemli bir fırsat olarak gördüklerini belirten Yumaklı, uluslararası işbirliği ve ortak sorumluluk bilincinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Yumaklı, "Unutmayalım ki buzulları korumak, o dağlardan beslenen nehirleri, tarımsal üretimi, şehirleri ve gelecek nesillerin yaşamını korumaktır." ifadelerini kullandı.