Asrın Anlaşması 32 yaşında, AÇG'de 2026'ya kadar 4,6 milyar varil petrol üretildi

Azerbaycan'ın en büyük petrol sahası Azeri-Çırak-Güneşli havzasının işletilmesini ve petrolün dünya pazarlarına sürülmesini öngören, ülkenin ekonomik gelişiminde büyük pay sahibi olan "Asrın Anlaşması" 32. yaşına girdi.

Bağımsızlığın ilk yıllarında ekonomik sıkıntılarla boğuşan Azerbaycan'da merhum Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in iktidara gelmesiyle, doğal kaynakların verimli kullanılması ve dünya pazarlarına çıkarılması için bir strateji izlenerek ekonomik atılımlar gerçekleştirildi.

Azerbaycan, 20 Eylül 1994'te ilk uluslararası büyük anlaşmasını yaparak enerji sahnesine çıktı. Azeri-Çırak-Güneşli havzasındaki petrolün enerji piyasasına çıkarılması için 7 ülkeden 11 şirket anlaşmaya imza attı.

Anlaşma sonrasında başkent Bakü'den yaklaşık 100 kilometre mesafedeki petrol yataklarında üretim platformları kuruldu, Hazar kıyısında Sangaçal petrol işleme ve pompalama terminali inşa edildi, denizin dibine borular döşendi.

Azeri-Çırak-Güneşli havzasında ilk petrol üretimi 1997'de başladı ve 30 Haziran 2026'ya kadar 4,6 milyar varil (625,6 milyon ton) petrol üretildi.

Azerbaycan, petrolün taşınması için Türkiye ve Gürcistan ile işbirliği yaptı ve Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı inşa edildi. Azeri-Çırak-Güneşli havzasında üretilen petrol BTC ile Ceyhan Limanı'na, oradan da tankerlerle dünya piyasasına taşındı.

Azeri-Çırak-Güneşli havzası yatakları, British Petroleum (BP) öncülüğündeki konsorsiyum tarafından işletiliyor. Bugün yataklarda BP yüzde 30,37, SOCAR yüzde 35,3, MOL yüzde 9,57, INPEX yüzde 9,31, ExxonMobil yüzde 6,79, TP yüzde 5,73, ONGC Videsh Limited (OVL) ise yüzde 2,92 paya sahip.

Azeri-Çırak-Güneşli yataklarına ilişkin anlaşma, 2017'de yapılan yeni anlaşmayla 2050'ye kadar uzatıldı. Bugün Azeri-Çırak-Güneşli'deki üretim, 150 kuyudan petrol çıkarılarak devam ediyor.

1990'lı yılların başlarında petrol üretimi yok denilecek kadar azalan Azerbaycan, bugün 30'dan fazla ülkeye petrol ve petrol ürünleri satıyor.

Petrol gelirleri ülkenin kalkınması için kullanıldı

AÇG'den elde edilen gelirlerin önemli bölümü, altyapı, ulaşım, eğitim, sosyal ve diğer kamu yatırımlarının finansmanında kullanıldı.

Böylece petrol sektöründen elde edilen gelirlerin, ülkenin kalkınması için ekonominin diğer alanlarına aktarılması ve petrol dışı sektörlerin geliştirilmesi yönünde politikalar uygulandı.

32 yıl önce imzalanan "Asrın Anlaşması", bu yönüyle Azerbaycan'ın bağımsızlık sonrası ekonomik kalkınmasının temel taşlarından biri oldu.