Hsyk: 21 Aralık 2013 Tarihli Adli Kolluk Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik...

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), adli görevi bulunmayan mülki idare amirlerinin de bilgilendirilmesini içeren 21 Aralık 2013 tarihli "Adli Kolluk Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ilkeleri ile Anayasa'nın ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili hükümlerine açıkça aykırı olduğunu vurguladı.

HSYK'dan yapılan yazılı açıklamada kamuoyunda yargıya ilişkin yapılan tartışmalar ve Adli Kolluk Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin HSYK Genel Kurulunda görüşülerek açıklama yapılmasına. 25 Aralık 2013 tarihinde oyçokluğu ile karar verildiği bildirildi. Açıklamasında kuvvetler ayrılığının, yargı bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğü demokratik hukuk devletinin olmazsa olmaz temel esasları olduğuna dikkat çeken HSYK, kuvvetler ayrılığının yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirinden bağımsız, birinin diğerine üstün olmadığı, medeni bir iş bölümü ve iş birliği içerisinde görev yaptığı sistem olduğunu vurguladı.

-"HERKES KANUN ÖNÜNDE EŞİT"-

Anayasaya göre herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğunu vurgulayan HSYK, devlet organları ve idare makamlarının da bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğunu bildirdi.

-YÖNETENLERİN DE HERKES GİBİ YARGI TARAFINDAN DENETLENMESİ DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİNİN GEREĞİDİR"-

Yasama ve yürütme organlarına karşı bağımsızlığı korunan yargının, yönetenlere karşı yönetilenlerin güvencesi olduğuna vurgu yapan HSYK, "Hukuka aykırı eylem ve işlemlerde bulunulması halinde yönetenlerin de herkes gibi yargı tarafından denetlenmesi demokratik hukuk devletinin bir gereğidir" dedi.

-"ADLİ KOLLUK KUVVETLERİ SORUŞTURMA İŞLEMLERİNDE SADECE CUMHURİYET SAVCISININ EMİRLERİNİ YERİNE GETİRECEK"-

Anayasada savcıların adli görevleri ile hakimlerin idari görevleri yönünden teftiş, denetleme ve genelge düzenleme yetkisinin Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'na ait olduğuna işaret eden HSYK, şunları kaydetti:

"Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 157, 160, 161 ve 164. maddelerinde de; soruşturmanın gizli olduğu; ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle doğrudan doğruya her türlü araştırmayı yapabileceği; adli kolluk görevlilerinin el koydukları olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhal bildirmek ve bu Cumhuriyet savcısının adliyeye ilişkin bütün emirlerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlü oldukları; adli kolluk görevlilerinin adli görevlerin haricindeki hizmetlerde üstlerinin emrinde oldukları, ancak soruşturma işlemlerinde sadece Cumhuriyet savcısının emirlerini yerine getirecekleri; Cumhuriyet savcılarının sözlü veya yazılı istem ve emirlerini yapmakta kötüye kullanma veya ihmalleri görülen kolluk amir ve memurları hakkında da Cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılacağı hususları açıkça vurgulanmıştır."

-"ADLİ KOLLUK YÖNETMELİĞİ'NİN 2 VE 3. MADDELERİ ANAYASA'YA AYKIRI"-

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 167. maddesinde Adalet ve İçişleri Bakanlıkları'nca çıkarılacak Adli Kolluk Yönetmeliğinin kapsamının düzenlendiğine dikkat çeken HSYK, "Cumhuriyet savcılarının adli görevlerine ilişkin hususların bu Yönetmelik kapsamında bulunmadığı izahtan varestedir. Ayrıca adli görevi bulunmayan mülki idare amirlerinin de bilgilendirilmesini içeren 21 Aralık 2013 tarihli "Adli Kolluk Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2. ve 3. maddeleri yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı ilkeleri ile Anayasa'nın ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili hükümlerine açıkça aykırıdır" ifadelerini kullandı.

HSYK, Anayasa'nın 159. maddesi ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu'nun 4. maddesinde hakim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemlerinin Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun görevleri arasında sayıldığına vurgu yaptı.

-"HAKİMLER VE SAVCILAR HAKKINDA BUGÜNE KADAR GELEN TÜM İHBAR VE ŞİKAYETLERİ TİTİZLİKLE DEĞERLENDİRDİ"-

HSYK'nın, Anayasa'nın ve Kanun'un kendisine verdiği yetki ve görev çerçevesinde, hâkimler ve savcılar hakkında bugüne kadar gelen tüm ihbar ve şikâyetleri titizlikle değerlendirdiğine ve ilgili kanunlarda yer alan disipline ilişkin hükümleri uyguladığına dikkat çeken HSYK şu değerlendirmelerde bulundu:

"Nitekim 2013 yılı içerisinde Kurulumuza gelen ihbar ve şikâyetler üzerine 13 bin 500 hakim ve savcıdan 331'i hakkında soruşturma izni verilmiş ve 19'u meslekten çıkarma cezası olmak üzere toplam 288 hâkim ve savcıya değişik disiplin cezaları verilmiştir. Görüldüğü üzere HSYK, hâkim ve savcıların görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hâl ve eylemlerinin sıfat ve görevlerinin icaplarına uyup uymadığını titizlikle araştırmakta ve eylemleri sabit görülenler hakkında gereken disiplin cezalarını uygulamaktadır."

Bu itibarla; hâkim ve savcıların yasalara aykırı davranışta bulunduğunu veya sıfat ve görevlerine uygun davranmadığını düşünen herkesin HSYK'ya şikâyette bulunmasının mümkün olduğunu belirten HSYK, "Görev sınırlarını aşan veya suç teşkil eden eylemlerde bulunan hâkim ve savcı varsa o hâkim ve savcılarla ilgili bugüne kadar gereğine tevessül edildiği gibi bundan sonra da edileceği izahtan varestedir. Soruşturmaların yürütülmesine ilişkin yetki aşımı veya usulsüzlük olması durumunda bu konularda da 2802 sayılı kanunun disiplin maddeleri gereğince işlem yapılacağı açıktır. Ancak; özveri ve titizlikle görev yapan yargı mensuplarını zan altında bırakan beyan ve yazıların da, hukukun üstünlüğü ve çağdaş demokrasinin unsuru olan bağımsız yargıya zarar vereceği hususu gözden ırak tutulmamalıdır. Bu nedenle; yargı bağımsızlığını ihlal etmeden, yargıya duyulan güveni zedelemeden varsa yanlışlıkları ortaya çıkarmak ve gereğini yapmak başta HSYK olmak üzere tüm yargı kurumlarının görevidir. Bu görevlerin yerine getirilmesi sırasında tüm yetkililerin, basın mensuplarının ve kamuoyunun yargıyı yıpratacak ve töhmet altında bırakacak tutumlardan kaçınması da yargı camiasının ortak beklentisidir."