İstanbul'da Sömürgecilik ve Yapay Zeka Tartışıldı

İstanbul'da düzenlenen "World Decolonization Forum"da, yapay zekanın küresel yükselişi ve algoritmik hakimiyetin güç eşitsizlikleri üzerindeki etkileri ele alındı.

Küresel krizlerin temel nedenleri ile sömürgecilik mirasının ele alındığı 11-12 Mayıs'ta Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) düzenlenen "World Decolonization Forum"da "Teknokolonyalizm: Bilgi, Güç ve Algoritmik Hakimiyet" başlıklı yuvarlak masa oturumu gerçekleştirildi.

Burada konuşan uluslararası siyasi ekonomist Ann Pettifor, küresel piyasaların "hem ABD'yi hem Avrupa'yı domine eden, Afrika'yı ve dünyanın geri kalanını da tahakküm altına alan" bir yapıya dönüştüğünü söyledi.

Cornell Üniversitesi'nde Afrika Çalışmaları Profesörü Siba N'Zatioula Grovogui de Haiti Devrimi'nin vatandaşlık ve insanlık anlayışı açısından önemli bir örnek olduğunu dile getirdi.

Bilgi sistemleri, veri kullanımı ve yapay zekaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Grovogui, Avrupalıların Silikon Vadisi'ne teslimiyetlerinin kendisinde hayal kırıklığı yarattığını söyledi.

Grovogui, Çin'in geliştirdiği yapay zeka modelinin Afrika açısından farklı bir yol oluşturabileceğini belirterek, "Yapay zekanın askeri amaçlar veya gözetim için kullanılmadığı bir dünya kurmak da mümkün." değerlendirmesinde bulundu.

İngiliz yazar ve yayıncı Afua Hirsch ise İngiltere'de sömürgecilik geçmişi ve çok kültürlü toplum yapısına ilişkin anlatıların yeterince sorgulanmadığını belirterek, "Pek çok düşünür stratejik, kasıtlı olarak bu kanalın dışında bırakılmış isimler." dedi.

Hirsch, İngiltere'de büyürken yaşadığı deneyimlerin kendisini yazmaya yönelttiğini ifade ederek, "British adlı ilk kitabımı çok basit bir sebepten yazdım. Bu kitap daha gençken benim ihtiyaç duyduğum kitaptı." değerlendirmesinde bulundu.

Veri kolonyalizmi

New York Eyalet Üniversitesi Oswego Kampüsü'nde İletişim Çalışmaları Profesörü Ulises Ali Mejias da dijital teknolojiler aracılığıyla yeni bir sömürgecilik biçiminin ortaya çıktığını belirterek, "veri kolonyalizmi" kavramına değindi.

Mejias, internet ve dijital cihazlar aracılığıyla üretilen verilerin "servet üretimi ve yeni toplumsal kontrol biçimleri bulmak" amacıyla toplandığını ifade etti.

Yapay zeka ekonomisinin büyük eşitsizlikler ürettiğini kaydeden Mejias, "Bu teknoloji zaten tam olarak insan emeğinin yerini almak için yapılan bir teknoloji." ifadesini kullandı.

Mejias, yapay zekanın toplumsal faydadan çok "daha fazla eşitsizlik yaratma araçları" olarak görüldüğünü söyledi.

Sivil teknolojilerden savaş teknolojilerine dönüşüm

Kriptografik mühendislik ve güvenli donanım sistemleri konusunda uzmanlaşmış Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Profesörü Çetin Kaya Koç da yazılım teknolojilerinin başlangıçta "savaş, savunma veya sömürgeci projeler olarak başlamadığını", farklı milletlerden mühendislerin sivil amaçlarla teknoloji geliştirdiğini ifade etti.

Koç, "Silikon Vadisi artık savaş teknolojilerini bir inovasyon noktası olarak görüyor. ve bu çok tehlikeli bir şey." değerlendirmesinde bulundu.

Yapay zeka ve makine öğreniminin tıp gibi alanlarda "mucizevi yazılımlar" ortaya çıkarabildiğini kaydeden Koç, ancak son yıllarda sivil teknolojilerden savaş teknolojilerine ciddi bir dönüşüm yaşandığını söyledi.

Koç, "Artık (yapay zeka ve makine öğrenimi) neredeyse tamamen kötü sömürgeci bir proje haline geldi." ifadelerini kullandı.