Karbonmonoksit Zehirlenmesinde Kanı Temizlemek Hayata Bağlıyor

Selma Bıyıklı - Kış aylarında sıkça yaşanan ve ölümlere yol açan karbonmonoksit zehirlenmelerinde kanı temizlemek hastaları hayata bağlıyor.

Gaziantep Üniversitesi'ndeki çalışmaya göre, karbonmonoksitle kirlenen kırmızı kan hücreleri aferez cihazıyla uzaklaştırılarak yerine temiz kan nakledilen hastalarda başarılı sonuçlar elde edildi.

Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı 14. Dünya Aferez Kongresinde, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Yılmaz ile Acil Tıp Anabilim Dalı'ndan Suat Zengin tarafından yürütülen çalışmanın sonuçları açıklandı.

Çalışmayla ilgili AA muhabirine bilgi veren Yılmaz, karbonmonoksit zehirlenmelerinin, havagazı sızıntısı, iyi çekmeyen soba ya da açıkta yakılan mangaldan kaynaklandığını hatırlattı.

-Oksijen dokulara iletilemiyor-

Havada yüzde 0,5 oranındaki karbonmonoksitin zehirleyici, fakat öldürücü olmadığını belirten Yılmaz, bu oranın 1 olması halinde ise insanı yavaş yavaş öldürdüğünü söyledi.

Yılmaz, şunları belirtti:

"Karbonmonoksitin zehirleyici özelliği, bu gazın akciğer peteklerinde kolaylıkla kandaki hemoglobin ile birleşerek karboksihemoglobin adı verilen dayanıklı bir bileşik meydana getirmesinden ileri gelir. Karbonmonoksit ile birleşen hemoglobin artık vücuttaki işlevini yapamaz, yani havadaki oksijeni hemoglobin şeklinde akciğerde tutamaz ve oksijeni bütün dokulara iletemez. Zehirlenmelerin büyük kısmında ilk evrede genel bir halsizlik, şiddetli baş ağrısı, yüz kızarması, kulaklarda uğultu, baş dönmesi, bulantı ve kusma gibi belirtiler görülür. İkinci evrede ise özellikle bacaklardaki kaslarda yorgunluk, nabız ve kalp atışlarının zayıflaması ve ritmini kaybetmesi, tansiyonun düşmesi, solunum güçlüğü, göğüs ve karın derisi üzerinde beliren kırmızı lekeler, eklem uçlarının soğuması, uyku hali, zaman zaman komaya kadar varan beyin uyuşukluğu gibi durumlar ortaya çıkar."

-"Belirli düzeyin üstünde olmalı"-

Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki çalışmada, karbonmonoksit zehirlenmesiyle acile başvuran hastalardan, yapılan ölçümde kanındaki karbonmonoksit düzeyi belirli bir düzeyin üstünde olanlara eritrosit değişimi yapıldığını belirtti.

Bu hastalarda "aferez" adı verilen yöntemi uygulandıklarını ifade eden Yılmaz, bu yöntemle hastaların karbonmonoksitle kirlenen kırmızı kan hücrelerinin, aferez cihazıyla uzaklaştırılarak yerine sağlıklı kişilerden alınan temiz kanın nakledildiğini anlattı.

-12 hastadan 11'i kurtarıldı-

12 hastadan 11'inin yaklaşık bir saatlik tedavi sonrası hayata döndürülebildiğini bildiren Yılmaz, durumu çok ağır olan sadece bir hastanın kaybedildiğini söyledi.

Acile geldiğinde kalbi ve solunumu duran bu hastanın, müdahaleyle tekrar geri getirilmesine rağmen uygulanan tedaviden sonuç alınamadığını anlatan Doç. Dr. Mehmet Yılmaz, "Bu tedavi her hastada uygulanabilir mi-" sorusuna şu yanıtı verdi:

"Soba zehirlenmelerinde aferez yöntemine daha çok ağır vakalarda başvurulmalıdır. Bilinci ve solunumu açık hastalarda karbonmonoksit düzeyine bakılarak buna karar verilmesi gerekir. Eğer hastanın kanındaki karbonmonoksit düzeyi belirli bir seviyenin altındaysa afereze gerek duyulmaz. Ancak bu hastalara oksijen verilmesi gerekir. Eğer kandaki karbonmonoksit düzeyi belirli bir seviyenin üstündeyse aferez yöntemine başvurulmalıdır."

-Evlere alarm-

Karbonmonoksit zehirlenmelerinin kış aylarında çok görüldüğünü ve acillere bu tür vakaların sıklıkla getirildiğini belirten Yılmaz, evlerde alarm cihazlarının kullanılmasıyla bu tür zehirlenmelerin önlenebileceğini söyledi.

Karbonmonoksit zehirlenmelerinde, hasta acile ulaştırılıncaya kadar yapılacak ilk yardım tedavisinin önemine işaret eden Yılmaz, zehirlenen kişilerin zaman kaybetmeden açık havaya çıkarılması, daha uygun koşullarda temiz hava solumaları için elbiselerinin çıkarılması ve solunum yollarının açık olmasının sağlanması gerektiğini söyledi.

Yapay solunum ve aynı anda oksijen verme işleminin dokuların ölmemesi için yapıldığını ifade eden Yılmaz, hastanın hayatta kalmasını sağlayan eritrosit aferezinin hastane koşullarında uygulanabildiğini belirtti.

Yılmaz, "Karbonmonoksit zehirlenmesinden şüphe edilen durumlarda hekim karar verirse hastanın eritrosit değişimi yapılan en yakın merkeze gönderilmesi gerekir" diye konuştu.

Yayıncı: Selçuk Aval - İSTANBUL