Kasapoğlu, EJDERHA'nın 51 dronu tek füze atmadan etkisizleştirdiğini değerlendirdi
Dr. Can Kasapoğlu, ASELSAN'ın EJDERHA sisteminin Türkiye'nin dron savunmasındaki önemini AA Analiz'de değerlendirdi. Sistem 51 dronu saniyeler içinde tek füze atmadan etkisiz hale getiriyor, fiber optik kontrollü iki dronu da yaklaşık 1000 metre mesafeden etkisizleştirebiliyor.
Hudson Enstitüsü Kıdemli Savunma Analisti Dr. Can Kasapoğlu, ASELSAN'ın geliştirdiği EJDERHA Yüksek Güçlü Elektromanyetik dron-avcısı silah sisteminin, Türkiye'nin dron harbinin savunma boyutlarında kabiliyet geliştirmesi için önemini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Daha önceki değerlendirmelerimizde vurguladığımız üzere, modern harp sahasında hava ve füze savunmasının en kritik sorunlarından biri sadece teknolojiyle değil savunma ekonomisiyle ilgilidir. Zira birkaç bin dolarlık dronlara karşı yüz binlerce, hatta milyonlarca dolar değerinde önleyici mühimmatların kullanılması, bilhassa aylar ya da yıllar süren çatışmalarda sürdürülebilir olmaktan çıkmıştır – halihazırda birçok analiz bahse konu açmazı bir "şarjör derinliği" vakası olarak adlandırıyor. Rusya-Ukrayna Savaşı ve Orta Doğu'daki çatışmalar, söz konusu askeri ve ekonomik asimetrinin kronik ve vahim sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.
ASELSAN'ın geliştirdiği EJDERHA Yüksek Güçlü Elektromanyetik dron-avcısı silah sistemi, bu matematik denklemini değiştirme potansiyeli taşıyan teknolojiler arasında ön plana çıkıyor. Zira, silahın 51 dronu saniyeler içerisinde, tek bir füze dahi ateşlemeden etkisiz hale getirmesi, yalnızca teknolojik bir başarı değil, aynı zamanda hava savunmasında mühimmat ekonomisi ve çoklu hedef angajmanı bakımından dikkat çekici bir matematik verisidir.
Bununla birlikte, bir hususu gözden kaçırmayalım. EJDERHA'nın askeri-teknolojik değeri, 51 dronun eş zamanlı etkisizleştirilmesiyle sınırlı değildir. Aynı denemenin bir diğer aşamasında fiber optik kablo kontrollü iki dronun yaklaşık 1000 metre mesafeden etkisiz hale getirilmesi, en az çoklu hedef gösterimi kadar önemli bir sonuçtur.
Zira EJDERHA, modern dron harbinin iki önemli sorununa, elektronik karıştırmaya dirençli fiber-optik kablolu dronlara ve savunma sistemlerini doygunluğa ulaştırmayı amaçlayan sürü dron taarruzlarına karşı aynı teknolojik mimari içerisinde çözüm geliştirilmesine imkan tanıyor. Şimdi bu potansiyeli yakından analiz edelim.
-Fiber optik dronlar ve robotik harp mücadelesi
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın askeri-teknolojik bakımdan ortaya koyduğu önemli gelişmelerden biri, elektronik harp ile insansız sistem teknolojileri arasındaki rekabetin giderek yoğunlaşmasıdır. Elektronik harp sistemlerin yoğun baskısı, özellikle FPV dronların harekat tasarılarında önemli değişikliklere yol açtı. Geleneksel FPV dronların operatörleriyle kurduğu bağlantı elektronik karıştırma faaliyetlerinden etkilenebilirken, fiber optik kabloyla kontrol edilen sistemler komuta-kontrol ve görüntü aktarımını fiziksel bir bağlantı üzerinden gerçekleştiriyor. Böylelikle söz konusu silahlar, klasik elektronik karıştırma yöntemlerinin icra edildiği ortamlarda büyük ölçüde bağışıklık kazanıyor. Rusya'nın bu sistemleri muharebe sahasında yaygınlaştırmasının ardından Ukrayna'nın da benzer platformların üretim ve kullanımını artırması, robotik harp teknolojilerindeki karşılıklı ve çatışma koşullarında adaptif modernizasyon süreçlerinin somut örneklerinden birini oluşturuyor. Askeri bilimlere uzak olanlar tarafından bu katı ve soğuk görünebilir ancak en iyi dersler savaşırken öğrenilen ve düşman unsurları üzerinde test edilenlerdir. Ukrayna'da icra edilen saha çalışmalarında ve açık-kaynaklı istihbarat çalışmalarında (OSINT), neredeyse her FPV çatışma bölgesinde fiber-optik kablo tarlalar müşahede ediliyor.
Türk savunma sanayii, klasik elektronik harp teknolojilerinde önemli ilerlemeler kaydetti. Ancak fiber-optik kontrollü FPV dronların yaygınlaşması, klasik elektronik harp sistemlerinin yeterli olmayacağını da kesinleştirdi. Bir diğer sorun da, fiber-optik kablo olmaksızın sürü taarruzu icra eden dron hacminin artmasıdır. EJDERHA'nın önemi bu noktada da belirginleşiyor. Sistemin temelindeki yüksek güçlü dalgalar, hedef platformların elektronik bileşenlerinde yapısal ve kalıcı işlevsel bozulmalar oluşturabiliyor.
Bu gelişmelerin harekat konseptleri bakımından önemi, farklı karşı İHA teknolojilerinin birbirini tamamlayabilmesidir. Geleneksel elektronik harp sistemleri insansız platformların haberleşme bağlantılarını baskılarken, EJDERHA gibi yüksek güçlü elektromanyetik sistemler fiber optik kablolarla yönlendirilen veya farklı haberleşme mimarilerine sahip dronlara ve sürü taarruzlarına karşı ilave bir savunma katmanı sağlayabiliyor. Dolayısıyla tüm bu gelişmelerle Türkiye'nin ÇELİK KUBBE bütünleşik hava savunma mimarisi de, SİPER ve HİSAR aileleriyle kinetik efektörler, elektromanyetik spektrum ve yüksek enerjili elektromanyetik dalgalardan oluşan – sadece çok katmanlı değil aynı zamanda çok avcı teknolojili bir veçheye evriliyor.
-Sürü dron taarruzları ve çoklu hedef angajmanının askeri önemi
Kritik savunma teknolojilerinin eko-sistemleri, bilhassa olgun inovasyon ve ilk operatif kabiliyet döngülerinde çok acımasızdır. Türk savunma sanayiinin katıldığı bu elit teknoloji kulübünün dışında kalanlar, bir yandan sürü dron taarruzları yoğunlaştıkça ve taarruz eden tarafın satürasyon kapasitesi yükseldikçe, diğer yandan da fiber-optik konseptler geliştikçe, üslerinin güvenliğinden kritik altyapının korunmasına kadar birçok zafiyetle karşılaşacaktır.
ABD'de yayımlanan savunma analizlerinde, Çin ile yaşanabilecek olası bir askeri çatışmada Çin Halk Kurtuluş Ordusunun, farklı tiplerdeki füze ve dronlardan oluşan yüksek yoğunluklu taarruz paketleri ile otonom dron sürülerini Amerikan kuvvetlerine karşı kullanabileceği değerlendiriliyor. Bu tehditlere karşı çok katmanlı hava savunma mimarisinin yapay zeka destekli muharebe yönetim sistemleri ve yüksek güçlü mikrodalga (High-Power Microwave-HPM) teknolojileriyle güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor [1]. Özetle, bir bilimkurgu dünyasından değil, somut tehdit kıymetlendirmesinden bahsediyoruz. Elbette istemeyiz ancak kanımızca böyle sahneleri önümüzdeki yıllarda bir Tayvan çatışmasında takip etme ihtimalimiz hızla artıyor.
-Muharip veri aritmetiği ve EJDERHA
Sembolik bir anlamı da olan 51 sayısı gerçekten etkileyicidir. Ancak rakip sistemler de dünyada benzer testler yaptılar. Tabii, aynı anda havalandırılan 51 dronun etkisizleştirilmesiyle, otonom koordinasyona sahip ve farklı yönlerden ilerleyen muharip bir sürüye karşı gerçek harp koşullarında başarı sağlanması birbirinden ayrılmalıdır. Sistemlerin etkinliği, hedeflerin elektronik dayanıklılığı, elektromanyetik etki koşulları, angajman menzili ve tekrarlanan taarruz karşısındaki performansları gibi parametrelere bağlı olacaktır.
Rusya-Ukrayna Savaşı, NATO'nun Avrupa kanadındaki askeri üslerin ve kritik altyapının korunması ihtiyacını artırırken, Orta Doğu'daki çatışmalar da enerji tesisleri, veri merkezleri, limanlar, hava üsleri ve desalinasyon tesislerinin robotik harp tehditlerine karşı savunulmasını öncelikli bir milli savunma meselesi haline getirdi. Uluslararası silah pazarında özellikle ABD ve Birleşik Krallık kaynaklı az sayıda benzer silah sistemleri de bulunuyor. EJDERHA'nın ihraç portföyünde az sayıda ancak güçlü rakipler var.
NATO ittifakı içinde Türk silah sistemlerinin kritik avantajlarından biri de, muharip performans verilerinin hacmidir. Özellikle dünyadaki çatışma trendleri düşünülünce, ihraç portföyü potansiyeli çok parlak olan EJDERHA'nın da yakında gerçek harp koşullarında veri üretmesi kuvvetli bir senaryodur. Bu veriler, harekat tasarıları ve konseptler geliştirilirken, testlerden ve simülasyon çalışmalarından çok daha somut girdiler sağlayacaktır.
Daha geniş stratejik perspektiften değerlendirildiğinde ise EJDERHA, Türkiye'nin robotik harp teknolojilerindeki konumunun yalnızca taarruzi insansız platformların geliştirilmesiyle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Türk savunma sanayiinin dron harbinin hem taarruzi hem de müdafi boyutlarında kabiliyet geliştirmesi, Türk ve NATO askeri kapasitesinin çeşitlendirilmesi ve uluslararası savunma sanayii rekabetindeki konumunun güçlendirilmesi bakımından önem taşıyor.
[1] Bkz. Stacie Pettyjohn ve Molly Campbell, Countering the Swarm Protecting the Joint Force in the Drone Age, CNAS, 2025.
[Dr. Can Kasapoğlu, Hudson Enstitüsü Kıdemli Savunma Analistidir. NATO Savunma Kolejinde askeri bilimler alanında ders vermeye devam etmektedir.]
Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Sizin düşünceleriniz neler ?