NATO Zirvesi Ankara'da Kritik Değerlendirmelerle Yaklaşıyor

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan, NATO'nun klasik askeri tehditlerin ötesine geçen yeni güvenlik risklerine göre yeniden şekillendiğini belirterek, temmuz ayında Ankara'da yapılacak 36. NATO Zirvesi'nin ittifakın dönüşüm süreci açısından kritik önemde olacağını söyledi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının katkıları ve Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Sedat Önal'ın ev sahipliğinde, Türk Büyükelçiliği Konutu'nda düzenlenen toplantıda, Türk ve Amerikan basın mensuplarıyla bir araya gelen Erhan, Ankara'da 7-8 Temmuz tarihlerinde yapılacak NATO Zirvesi'ne dair değerlendirmelerde bulundu.

NATO'nun kuruluş amacının Sovyet yayılmacılığını engellemek olduğunu hatırlatan Erhan, Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından bazı çevrelerde NATO'ya artık ihtiyaç kalmadığı yönünde görüşlerin ortaya çıktığını ancak Orta Doğu, Balkanlar ve Kafkasya'daki gelişmelerin ittifakın sona ermesi değil dönüşmesi gerektiğini gösterdiğini dile getirdi.

NATO'nun bir savunma organizasyonuyken zamanla daha geniş kapsamlı bir güvenlik organizasyonuna dönüştüğüne işaret eden Erhan, enerji güvenliği, siber tehditler ve yapay zeka temelli savunma sistemlerinin artık ittifakın gündeminde ön sıralarda yer aldığını ifade etti.

Türkiye'nin daha önce 2004'te İstanbul'da NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yaptığını anımsatan Erhan, bu kez Ankara'nın önerildiğini ve kabul edildiğini belirterek, "Türkiye, çok kritik bir zamanda, ikinci kez bir NATO zirvesine ev sahipliği yapacak." dedi.

NATO'nun Ankara zirvesinde öne çıkacak konular

Erhan, Ankara'daki zirvenin ana gündem maddelerinin NATO çevresindeki çatışmalar, Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu'daki gelişmeler, savunma bütçeleri ile ittifakın yapısal ve konseptsel dönüşümü olacağını dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminden itibaren savunma bütçe yükünün paylaşılması konusunu öncelik haline getirdiğini söyleyen Erhan, NATO üyelerinin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunmaya ayırmalarına yönelik hedefin halen birçok ülke tarafından karşılanmadığını belirtti.

Erhan, geçen yılki zirveden bu yana çoğu Avrupa ülkesinin savunma harcamalarında ciddi değişiklik olmadığını, bu başlığın Ankara'daki zirvede yeniden ön plana çıkacağını ve çözüm arayışlarının hızlanacağını ifade etti.

ABD'nin yeni güvenlik stratejisinde sadece yük paylaşımı değil, yük kaymasının da gündeme geldiğini aktaran Erhan, Avrupa güvenliği ve Orta Doğu'nun artık Washington'ın birincil savunma öncelikleri arasında görülmediğini söyledi.

Erhan, NATO'nun komuta yapısının da zirvenin önemli başlıklarından biri olacağına değinerek, bazı komutanlıkların ilk kez ABD'den Avrupa'ya geçtiğini ve yeni yapısal değişikliklerin gündeme gelebileceğini belirtti.

Siber güvenlik ve yapay zeka destekli tehditlerin de zirvede ele alınacağını bildiren Erhan, NATO üyelerinin özellikle yapay zeka sistemlerinin yaygınlaştığı bir dönemde ortak savunma stratejileri geliştirmeye çalışacağını dile getirdi.

Enerji ve seyrüsefer güvenliğinin de gündemde olacağının altını çizen Erhan, Hürmüz Boğazı özelinde olmasa da küresel enerji güvenliği meselelerinin zirvede kapsamlı şekilde tartışılacağını kaydetti.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ateşkes beklentisi

Erhan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın da zirvenin temel gündemlerinden biri olacağına işaret ederek, gelecek aylarda bir ateşkes ihtimalini güçlü gördüğü yorumunu yaptı.

"Hiçbir savaş sonsuza kadar süremez." diyen Erhan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD yönetimi ve Avrupa ülkelerinden gelen açıklamaların savaşın durdurulmasına yönelik yeni bir siyasi zemine işaret ettiğini vurguladı.

Muhtemel bir ateşkes sonrasında NATO'nun pozisyonunun ve ateşkesin sürdürülebilirliğine ilişkin mekanizmaların da Ankara Zirvesi'nde tartışılmasının beklendiğini aktaran Erhan, enerji güvenliği boyutunun da savaşın önemli sonuçlarından biri olmaya devam ettiğinin altını çizdi.

"Türkiye'siz Avrupa güvenliği gerçekçi değil"

Erhan, Karadeniz, Akdeniz ve Kızıldeniz çevresindeki çatışmaların Türkiye'nin yakın çevresinde yoğunlaştığına dikkati çekerek, bunun, Türkiye'yi hem NATO hem de Avrupa güvenliği açısından stratejik olarak vazgeçilmez hale getirdiğini belirtti.

Türkiye'nin jeopolitik konumunu, NATO müttefikleri arasında daha fazla dayanışma ve işbirliği geliştirmek için kullanacağını vurgulayan Erhan, "NATO üyeleri yardımlaşmazsa çatışmalar daha da büyür." diye konuştu.

Mavi Vatan düzenlemesi, Kurban Bayramı sonrası TBMM'de

Gazetecilerin, Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin yürüttüğü yasal hazırlık çalışmaları kapsamında, NATO Zirvesi'nde Yunanistan ile ilgili bir gündem olup olmadığı yönündeki sorusuna Erhan, kamuoyunda "Mavi Vatan Kanunu" veya "Deniz Yetki Alanları Kanunu" olarak anılan düzenlemenin yeni bir çalışma olmadığını, uzun süredir uluslararası hukuk çerçevesinde hazırlandığı yanıtını verdi.

Erhan, 15 Temmuz darbe girişimi, Kovid-19 salgını ve büyük depremler nedeniyle sürecin zaman zaman kesintiye uğradığını belirterek, düzenlemenin Kurban Bayramı sonrası TBMM'ye sunulmasının planlandığını ifade etti.

Düzenlemenin Yunanistan'a yönelik yeni bir adım olmadığını vurgulayan Erhan, Türkiye'nin Ege'deki 6 mil pozisyonunun değişmediğini ve 1995 tarihli TBMM kararının geçerliliğini koruduğunu, 6 milin bir santim dahi ihlalinin savaş ilanı kabul edileceği yönündeki durumun devam ettiğini dile getirdi.

Türkiye'nin Karadeniz, Ege ve Akdeniz'deki deniz yetki alanları ile faaliyetlerin uluslararası hukuk temelinde düzenlenmesine ihtiyaç duyduğunu belirten Erhan, kamuoyundaki negatif spekülasyonlara itibar edilmemesi gerektiğini bildirdi.

Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Sedat Önal da NATO'nun en önemli işlevlerinden birinin siyasi istişare ve koordinasyon zemini oluşturması olduğunu belirterek, ittifak içinde farklı konularda görüş ayrılıkları yaşanabileceğini ancak bunların müzakere yoluyla ele alınmasının önem taşıdığını söyledi.

Önal, "Koordinasyonun ve istişarenin artması için NATO çatısı altında çeşitli görüşmelerin yapılmasını tavsiye ediyoruz ve destekliyoruz. Bu, NATO'nun en önemli işlevlerinden bir tanesidir." ifadelerini kullandı.