Sezer, Referandum Yasasını Veto Etti

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, kamuoyunda 'referandum yasası' olarak bilinen 5682 sayılı 'Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'u veto etti. Sezer, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) gönderdiği yasanın iade gerekçesinde, "Yapılmak istenilen Anayasa değişikliklerinin rejim krizinin aşılması, temel hak ve özgürlüklerin geliştirilmesi, toplumsal gönencin artırılması gibi ivedi, zorunlu ve haklı bir nedene dayanmadığı

gerekçeleriyle bir kez daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderilmiştir" dedi.

Cumhurbaşkanı Sezer, incelenen Yasa'da, 5678 sayılı Yasa'yla gerçekleştirilmek istenilen Anayasa değişikliğinin halkoyuna sunulması durumunda, halkoylaması ile TBMM seçimlerinin birlikte yapılabilmesi amacıyla 3376 sayılı Yasa'daki sürelerin kısaltılmasının öngörüldüğünü belirtti. Sezer, iade gerekçesinde şu görüşlere yer verdi:

"TBMM Genel Kurulu'nca 10.05.2007 gününde kabul edilen 5660 sayılı Anayasa değişikliğine ilişkin Yasa, Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesinin bir sistem değişikliği gerektirdiği, sistemin tümüyle ele alınıp değerlendirilmesi, geniş kitlelerce tartışılıp olgunlaştırılmasından sonra Anayasa'nın ilgili tüm kurallarının birlikte değiştirilmesinin en uygun yol olacağı, sistem irdelenmeden değişikliğin yalnızca Cumhurbaşkanı seçimine indirgenmesinin anayasal düzeni sorunlu duruma getireceği, gerekli

diğer değişikliklerin genel seçimlerden sonra oluşacak Meclis'e bırakılmasının, Meclis'in siyasal yapısındaki olası değişme gözönünde bulundurulduğunda çözümsüz kalabileceği, bunun da rejim yönünden olumsuzluklar oluşturabileceği, devlet ve ulus yönünden yaşamsal sonuçlar oluşturacak böylesine önemli bir Anayasa değişikliğinin, temsilde adaletin sağlanamadığı ve Cumhurbaşkanı'nı seçemediği için Anayasa'nın 102. maddesi uyarınca 'derhal yenilenmesi gereken' bugünkü Meclis yerine, genel seçimlerden sonra

oluşacak Meclis'te, gerekli ve yeterli sürede ele alınmasının çok daha uygun olacağı, yapılmak istenilen Anayasa değişikliklerinin rejim krizinin aşılması, temel hak ve özgürlüklerin geliştirilmesi, toplumsal gönencin artırılması gibi ivedi, zorunlu ve haklı bir nedene dayanmadığı, gerekçeleriyle bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri gönderilmiştir."

Sezer, geri gönderme yazısında ortaya konulan sakıncaların bugün için de aynen geçerli olduğunda duraksama bulunmadığını savunarak, "Durum böyle iken, bunca sakıncaları içeren Anayasa değişikliğinin halkoyuna sunulması durumunda, süreler kısaltılarak halkın bilgilendirilmesi, konuyu değerlendirmesi ve tartışması olanağının kısıtlanmasının haklı bir gerekçesinin bulunmadığı ortadadır" dedi.

Genel seçimlerle halkoylamasının birlikte yapılmasının oluşturacağı karmaşanın da, konunun sağlıklı sonuca ulaştırılmasını zorlaştıracağını ileri süren Sezer, şöyle devam etti:

"Anayasa değişikliğiyle getirilmek istenilen sistemin toplum ve devlet yaşamında neden olabileceği ağır ve vahim sakıncaların önlenebilmesi, konunun tüm yönleriyle ele alınıp tartışılması ve yurttaşların konuya ilişkin bilgilendirilmesinden geçmektedir. Bu yönden, halkoylamasına ilişkin sürelerin kısaltılması değil, en azından 3376 sayılı Yasa'daki gibi korunmasının zorunlu olduğu sonucuna varılmaktadır. 5682 sayılı Yasa'nın gerekçesinde, 'Bu teklifte, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan demokratik

katılımın en kısa sürede ve en az maliyetle sağlanması amaçlanmıştır.' denilmektedir. Konunun sistem yönünden yaşamsal önemi gözönünde bulundurulduğunda 'maliyet' hesabına dayalı bir gerekçenin uygun olmayacağı açıktır. Bu nedenle, 5682 sayılı Yasa'yla yapılan düzenleme kamu yararıyla da bağdaşmamaktadır. Yayımlanması yukarıda açıklanan gerekçelerle uygun görülmeyen 5682 sayılı 'Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun', Türkiye Büyük Millet

Meclisi'nce bir kez daha görüşülmesi için, Anayasa'nın değişik 89 ve 104. maddeleri uyarınca ilişikte geri gönderilmiştir."

(TAN-MAY-NÇ-Y)