Kuvayı Milliye Komutanı Tekelioğlu Sinan Bey'in Günlüğü Kitabı

İtilaf devletleri, 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Mütarekesi sonrasında daha önce aralarında yapmış oldukları gizli antlaşmalar gereğince, Osmanlı topraklarını işgal ve istilaya başladılar. Henüz Birinci Dünya Savaşı devam ederken yapmış oldukları bu gizli antlaşmalardan; Osmanlının Güney Cephesi’ne ilişkin olanı, 1916’da İngilizler ve Fransızlar arasında imzalanmış olan Sykes-Picot Antlaşması idi. Bu antlaşmaya göre: İngilizler, Filistin ve Irak’ı (Musul hariç), Fransızlar ise Suriye ve Anadolu’nun güney kısmının tamamını alacaklardı. Böylece, İskenderun ve Mersin limanları ile Çukurova’nın zengin tarım kaynakları Fransızlara bırakılmıştı. Ancak, Musul petrollerini elinden kaçırmak istemeyen İngilizler, kendi aralarında yaptıkları antlaşmaya aykırı olarak önce İskenderun ve Musul’u, daha sonra da Mersin, Adana, Antep, Maraş ve Urfa’yı işgal ettiler. İngilizler, Fransızların Musul’u kendilerine bırakmayı kabul etmesine kadar da buraları ellerinde tuttular.

Mondros Mütarekesi’nde ilgili bir madde olmamasına rağmen bölgeyi işgal eden İngilizler, aralarında yaptıkları gizli antlaşmalar gereğince Adana ve Mersin çevresini Fransızların işgaline bırakmışlardır. Fransızların Mersin ve Adana bölgesini işgal etmesi üzerine her tarafta, yöre halkının girişimleriyle millî müfrezeler kurulmaya ve Fransız kuvvetlerine karşı konulmaya başlanmıştır.

Sivas Kongresi’nden sonra Heyeti Temsiliye Reisi Mustafa Kemal Paşa’nın emir ve direktifleriyle, işgale uğrayan bu bölgelerde Kuvayımilliye teşkilatı düzenli bir şekilde tamamlanmış, kurulan müfrezelerin başına komutan olarak subaylar getirilmiştir. Bunların en başta gelenlerinden birisi de Adana Bölgesi Kuvayımilliye Komutanlığı (Batı Kilikya Kuvayımilliye Komutanlığı) görevine getirilen ve “Tekelioğlu Sinan Bey” takma adıyla anılan Edirneli Yüzbaşı Ali Ratip Bey’dir. Kayseri Jandarma Bölük Komutanı olarak görev yapmakta iken Damat Ferit Paşa Hükûmetince görevinden alınan ve daha sonra Heyeti Temsiliye tarafından Adana ile Mersin havalisinde Fransızlara karşı Kuvayımilliye teşkilatını yönetmek üzere görevlendirilen Yüzbaşı Ali Ratip (Tekelioğlu Sinan Bey)’in hatıralarından oluşan eser, 1919-1921 tarihleri arasını kapsamaktadır.

Görevin önemi ve gizliliğinden dolayı kendisine “Tekelioğlu Sinan” takma adı verilen Yüzbaşı Ali Ratip, bütün yazışmalarında bu adı kullanır. Tekelioğlu Sinan Bey, Güney Cephesi’nde Adana ve Mersin havalisinde Fransızlara karşı çok zor şartlar içinde mücadele verir. Kuvayımilliye ve halkla beraber yürütülen bu mücadele, Tekelioğlu Sinan Bey tarafından ayrıntılı bir şekilde kayıt altına alınmıştır.

Tekelioğlu Sinan Bey, yüzbaşı rütbesinde bir subayken Çukurova yöresinde bir avuç gönüllü vatanseverle birlikte Fransız işgaline karşı verdiği mücadele nedeniyle bölge insanı tarafından çok sevilmiş ve bunun tezahürü olarak halk arasında “Sinan Paşa” şeklinde anılagelmiştir.

Tekelioğlu Sinan Bey’in, Çukurova yöresinde verilen Millî Mücadele’ye ilişkin kuvayımilliye Komutanı sıfatı ile yazmış olduğu hatıralar; beş defterden meydana gelmekte olup bu defterler orijinal şekli ile ATASE Daire Başkanlığı Arşivinde yer almaktadır.

Müfreze komutanlarının günlük vukuat raporlarıyla Tekelioğlu Sinan Bey’in Kuvayımilliye Komutanı olarak verdiği emirler ve muharebe raporlarını da ihtiva eden hatıraların bir bölümü 1965 yılında Adana’da Dirlik gazetesinde yazı dizisi şeklinde yayımlanmıştır.

Beş defterde toplanmış olan hatıratın tamamı ATASE D. Başkanlığı Askerî Tarih Etüt Merkezi (ATEM) ArşivŞubesi Müdürlüğü uzmanlarınca Osmanlıcadan günümüz Türkçesine çevrilerek “Kuvayımilliye Komutanı Tekelioğlu Sinan Bey’in Günlüğü” adı altında yayına hazırlanmıştır. Kitabın “İçindekiler” kısmı, bu defterlerde yazılı olduğu şekilde, başlangıç ve bitiş tarihlerine göre düzenlenmiştir. Kaynak bir eser olduğu değerlendirilen bu çalışma, bilim dünyasına faydalı olacağı düşüncesiyle araştırmacıların ve okuyucuların hizmetine sunulmuştur.

Yazar: Sinan Bey

Yayınevi: Genelkurmay ATASE Başkanlığı

ISBN: 301956

Boyut: 15.5 x 23.5 cm.

Sayfa Sayısı: 527

Basım Yılı: 2012

Basım Yeri: Ankara

Cilt Durumu: Karton kapak

Kağıt Türü: 1. Hamur

Dil: Türkçe