Deloitte, "Enerjideki Değişim: 21. Yüzyılın En Büyük Meydan Okuması" Başlıklı Raporunu Yayınladı

Denetim, vergi, yönetim danışmanlığı ve kurumsal finansman hizmetleri alanında faaliyet gösteren Deloitte, alternatif enerji kaynaklarına, fosil yakıtlara yönelik yeni teknolojilere ve tüm bunları geliştirecek beyin gücünün eğitimine ciddiyetle yaklaşılmazsa gelecekte dünyayı siyasi, ekonomik ve çevresel krizlerin beklediğini açıkladı.

Deloitte, yeni hazırladığı raporu "Enerjideki Değişim: 21. Yüzyılın En Büyük Meydan Okuması" ile enerji sektörünün geleceğini tartışmaya açtı. Raporda, enerji güvenliği, fosil yakıtların geleceği ve alternatif enerji kaynakları gibi konular üzerinde duruluyor. Çalışmada enerjide ağırlık merkezinin Suudi Arabistan-Hazar-Sibirya- Kanada eksenine kayacağına dikkat çekiliyor.

Deloitte'a göre, alternatif enerji kaynaklarına, fosil yakıtlara yönelik yeni teknolojilere ve tüm bunları geliştirecek beyin gücünün eğitimine yönelik çalışmalara ciddiyetle yaklaşılmazsa gelecekte dünyayı siyasi, ekonomik, çevresel ve sosyal krizler bekliyor.

Raporda enerji jeopolitiğinin Suudi Arabistan-Hazar-Sibirya-Kanada ekseninde kuzeydoğuya doğru kayması ve fosil yakıtların en "temizi" olan doğalgazın öneminin giderek artmasına dikkat çekiliyor.

Raporda ayrıca, yükselen petrol maliyetleri ve iklim değişikliği sorununun alternatif enerji kaynaklarının geliştirilmesi için önemli bir fırsat sunduğu belirtiliyor. Deloitte'ın çalışmasına göre, alternatif enerji kaynakları konusunda çalışmalara hız verilmediği takdirde, gelecekte petrolün varilinin 60 dolar olduğu günlere özlemle bakılabilir.

Deloitte Türkiye Danışmanlık Ortağı Sibel Çetinkaya, Türkiye'nin Suudi Arabistan-Hazar-Sibirya-Kanada ekseni üzerinde önemli bir konuma sahip olduğuna dikkat çekti. Sibel Çetinkaya son 10 yılda gerçekleştirilen büyük enerji hattı projelerinin bu rolü daha da pekiştirdiğini belirterek şöyle konuştu:

"Türkiye, enerji kaynakları açısından zengin olmasa da, bu kaynaklara yakınlığı ve coğrafi konumu nedeniyle Avrupa gibi önemli enerji tüketicisi pazarlara bir köprü görevi görüyor. Son yıllarda bu konumunu giderek pekiştiren ve artık enerji terminali olma vizyonuna sahip olan Türkiye'nin önümüzdeki dönemde, küresel enerji sektöründeki ağırlığını daha da artırmasını ve bu alanda daha fazla söz sahibi olmasını bekliyoruz. İstikrarlı bir enerji terminali olarak öneminin artması, ülkemizin uluslararası politika ve açılımlarını da güçlendiren bir faktör olacaktır."

ENERJİNİN DEĞİŞEN COĞRAFYASI

Deloitte'in "Enerjideki Değişim: 21. Yüzyılın En Büyük Meydan Okuması" başlıklı raporunda 20. yüzyılda enerji üretiminin esas olarak Ortadoğu ve Sovyetler Birliği'nde, tüketiminin ise Kuzey Amerika ve Batı Avrupa'da gerçekleştiği hatırlatıldı. Oysa 21. yüzyılda ABD'den sonra dünyanın ikinci büyük petrol tüketicisi Çin olurken, Hindistan da bu alanda önde gelen tüketiciler arasına girdiği görülüyor. Enerji coğrafyası ise Suudi Arabistan-Hazar-Sibirya-Kanada eksenine kayıyor. Ancak Ortadoğu'da Filistin ve Irak krizlerinin yanı sıra İran'ın nükleer alanda çalışmaları sorun yaratırken, eski Sovyetler Birliği coğrafyasındaki ülkelerin çoğunun otoriter rejimlerle yönetilmesi de kriz potansiyelini artırıyor. Bu bakımdan enerji güvenliğinin, enerji arzını güvenli tutmanın ötesine geçmesi, siyasi, çevresel, altyapısal ve terörle mücadele boyutlarıyla birlikte düşünülmesi gerekiyor. İki büyük tüketici olan Çin ve Hindistan'ın enerji seçeneklerini çoğaltırken, demokrasinin gelişmesi gibi konulara yeterince önem vermemeleri de bir sorun oluşturuyor.

Raporda dünyada temiz enerji kaynaklarının önemi arttıkça doğalgazın da sektörde ağırlığının arttığı vurgulanıyor. Eskiden oyunun adı "petrol" olarak konulurken, artık "petrol ve doğalgaz" diye bahsediliyor. Yakın bir gelecekte ise "doğalgaz ve petrol" diye adlandırılacağı görülüyor.

Raporda, petrol fiyatlarının 60 doların üzerine çıkmasının bazı "gizli mesajlar" içerdiği de belirtiliyor. Buna göre, başta Rusya olmak üzere, Suudi Arabistan, İran, Irak, Kazakistan, Kanada gibi yeni enerji ekseni üzerinde yer alan ülkeler küresel alanda önemlerini giderek artıracaklar. Çin ve Hindistan'ı da içine alan gelişmekte olan pazarlar da aynı eksen üzerinde toplanmış durumdalar. Küresel enerji sektöründe oyuncular değişirken, başta Çin ve Hindistan olmak üzere büyük ithalatçı ülkelerin şirketleri, bu ülkelerin ulusal politikaları ve devletin sektör müdahaleleri sayesinde küresel rekabette avantaj elde edebilecekler. Rapora göre, enerji sektöründe insan sermayesi de yine her yıl binlerce mühendis yetiştiren Rusya, Çin ve Hindistan'da toplanıyor.

ALTERNATİF ENERJİNİN GELİŞMESİ İKİ NESİL SÜRECEK

Deloitte tarafından yapılan çalışmada, petrol fiyatlarında son yükselişin ve iklim değişikliğinin getirdiği sorunların alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarını geliştirmek için fırsat oluşturduğu kaydediliyor. Bugüne kadar bu alanlara yeterince önem verilmediği için çok zaman kaybedildiği savunuluyor ve küresel ekonominin petrol, doğalgaz ve kömüre bağımlılıktan kurtarılmasının iki nesil alabileceği belirtiliyor. Rapora göre eninde sonunda geçilecek olan alternatif enerjide asıl meseleyi fosil yakıtların bu yeni duruma daha yumuşak bir geçişte etkili bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağı oluşturuyor.

Deloitte, yeni hazırladığı raporunda, 21. yüzyılı şekillendirecek yeni yaklaşım ve çözümlerin hem arz hem de talep tarafından yürütülecek yoğun çalışmalarla sağlanabileceği ve yeni teknolojilerin gerekliliği konusunda gerek ülkeler arasında gerek toplum içinde görüş birliğine varılmasının gerekli olduğunu vurguluyor. Enerji konusunda ülkeler arasında yaşanan sürtüşmelerin azaltılması için uluslar arası iş birliğine gidilmesi, enerji kaynaklarının çeşitliliği ve eğitime yapılacak yatırım da önem taşıyor. Raporda ayrıca altı çizilen konuların başında hiçbir teknolojinin, politik önceliğin ve yasal düzenlemenin tek başına yeni enerji çağının gereklerini karşılamayacağı; bunun yerine farklı pazarlara, taleplere ve sosyo ekonomik ihtiyaçlara cevap verecek karma uyarlamaların gerekliliği vurgulanıyor. Japonya örneğinden yola çıkılarak yapılan analizde, yeni enerji kaynakları ve eğitime yapılan yatırımın uygun yasal düzenlemelerle desteklendiğinde ortaya çıkan sonuç çarpıcı rakamlarla gözler önüne seriliyor.

(CHT-HO-E)