"Baharı Getireceğimize İnanmıyorlardı"

Fas Dışişleri Bakanı Saadettin El Osmani, Türkiye-Fas ilişkilerinin kardeşlik hukukuna dayalı olduğunu söyledi.

Fas Dışişleri Bakanı El Osmani, Ankara ziyareti sırasında AA'ya mülakat verdi:

"SORU: Fas'ta Arap Baharı olarak adlandırılan süreç, kimsenin burnu kanamadan, demokratik yollarla gerçekleşti. Bu kansız geçişi nasıl sağladınız?

CEVAP: Evet, biz Fas olarak bu değişimi tamamen demokratik yollarla gerçekleştirdik. Çoğunluğu gençlerden oluşan halk hareketini başta siyasi partiler, sivil toplum hareketleri, insan hakları dernekleri ve medya grupları desteklediler. Kral 6. Muhammed halkın değişime yönelik haklı taleplerini anlayışla karşıladı. 2011 yılı Temmuz ayında ülkede tüm tarafların dahil olduğu geniş bir anayasa komisyonu kuruldu. Komisyon mitinglere de katılarak tüm halkı dinledi. Siyasi partilerin, sivil toplum örgütlerinin, üniversitelerin, medya gruplarının görüşlerini aldı. İlk defa bir anayasa yapmıyorduk. Ancak mevcut anayasa çok yetersizdi. Yetkinin çok büyük bir kısmı Kral'daydı. Sonuçta tarafların üzerinde ittifak ettikleri ve Kral'ın kabul ettiği yeni anayasamız, erkler arasında kuvvetler ayrılığı prensibini tesis ediyor. Ayrıca birçok yeniliği de içeriyor. Her şeyden önce, icra yetkisini tamamen seçilmiş hükümete devrediyor. Eski anayasada başbakan birinci bakan olarak tanımlanıyordu. Artık hükümet başkanı olarak değiştirilmiş durumda. Kral, daha önce parlamento içinden ya da dışarıdan birisini hükümeti kurmakla görevlendirebiliyordu. Yeni anayasaya göre, hükümeti kurma görevi seçimlerden birinci çıkan partinin liderine verilecek. Adalet ve Kalkınma Partisi olarak, 25 Kasım 2011 de yapılan parlamento seçimlerinden birinci parti olarak çıktık. Ardından, genel başkanımız, hükümeti kurmakla görevlendirildi. Üç partiyle birlikte koalisyon hükümetini kurduk. Ben de o hükümetin Dışişleri Bakanıyım. Denetim yetkisi tamamen parlamentoya devredildi. Belirtmeliyim ki muhalefete de yeni haklar tanındı. Daha önce denetim komisyonları, hükümette yer alan partilerin temsilcilerinden oluşturuluyordu. Artık muhalefetin önerileri de dikkate alınıyor. Ayrıca muhalefet, beğenmediği kanunları iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne götürme hakkını elde etti. Bu anlattıklarım yetki paylaşımı, kuvvetler ayrılığı ile ilgili hususlardı. Ayrıca insan hak ve hürriyetleriyle ilgili de olumlu yönde birçok değişik yapıldı. İşkence, göz altı süresi gibi konularda çok ciddi önlemler alındı.

SORU: Adalet ve Kalkınma Partisi olarak üç partiyle birlikte koalisyon hükümetini kurdunuz. Hükümeti kurma sürecini özetler misiniz

CEVAP: Anayasa komisyonunun aldığı kararlardan bir tanesi de parlamento seçimlerinin yenilenmesiydi. Seçimlerden birinci çıkınca, Kral tarafından genel başkanımız, hükümeti kurmakla görevlendirildi. Hükümetin parlamentodaki milletvekillerinin yarısının desteğini alması gerekiyordu. Bu da Adalet ve Kalkınma Partisi'ne ilaveten üç partinin daha desteğiyle gerçekleşti. Bu çalışmalarımızın sonucunda da hükümeti resmen 3 Ocak 2012'de kurduk.

-Arap Baharı-

SORU: Arap Baharı'nı nasıl değerlendiriyorsunuz?

CEVAP: Bölgede öyle bir gelişme yaşandı ki hiç kimse beklemiyordu. Arap halklarıyla ilgili genel kanaat, "kızarlar, öfkelenirler ama bunun ötesine geçemezler" şeklindeydi. Bölgedeki ülkeler demir yumrukla yönetiliyordu. Ancak bu defa durum farklıydı ve eskisi gibi olmadı. Önce Tunus'ta Bin Ali kaçmak sorunda kaldı ve yönetim el değiştirdi. Aynı durum Mısır ve Libya'da da yaşandı. Başlangıçta, bu eylemleri Avrupa ülkeleri istiyordu. Ancak bölge halkı konuya tam manasıyla el koyunca durum değişti. Ayrıca, birçok ülkenin bölge halkıyla ilgili kanaati de bu süreçte değişti. Arap halkının ölmediği, diri olduğu, yöneticilerinin köleleri olmadıkları, istediklerinde onları değiştirebildikleri anlaşıldı. Arap Baharı bana göre bölge halkının muhtaç olduğu demokrasinin gelmesine imkan tanıdı.

-İkili ilişkiler-

SORU: 25 yıl sonra Fas'tan Dışişleri Bakanı düzeyinde Türkiye'ye bir ziyaret gerçekleştiriyorsunuz. Cumhurbaşkanı, Başbakan, Meclis Başkanı ve Dışişleri Bakanıyla görüşmeleriniz oldu. Türkiye-Fas ilişkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

CEVAP: İki ülke arasında, asırlardan beri kardeşlik hukukuna dayalı derin bir ilişki var. Uluslararası kuruluşlarda önemli konularda birlikte hareket ediyoruz. Ancak ekonomik ilişkilerimizin istediğimiz seviyede olduğunu söylemem mümkün değil. Şu anda ifade etmeliyim ki 2006'da Fas ve Türkiye arasında serbest ticaret antlaşması imzalandı. Bu çok önemli bir anlaşmadır. Çünkü bu tür bir anlaşma ABD ve bazı Arap ülkelerinin dışında, sadece Türkiye ile yapıldı. Bu ziyaret sayesinde karşılıklı olarak ticari, siyasi, kültürel ve ekonomik alanlarda yeni protokoller imzalama imkanımız oldu. İki ülke arasında kültür protokolü 1966 tarihlidir. Bununla bir şey yapmamız mümkün değildi. Yeni sorunları bununla çözemezdik. Bunu yenileme fırsatını bulmamız, her iki ülke için de büyük bir fırsat oldu.

-Suriye-

SORU: Suriye'deki problemin çözümü konusunda ne düşünüyorsunuz?

CEVAP: Suriye hükümeti üzerinde siyasi baskı oluşturarak, demokratik yollardan gereken adımların atılmasını sağlamalıyız. Suriye Ulusal Meclisi yetkilileriyle iki defa görüştüm. Sivil muhalefeti desteklememiz gerektiğine inanıyorum. Ancak elinde silah taşıyan bir muhalefetin oluşmasına da karşıyız. Çünkü bu, en fazla Suriye halkına zarar verecektir. Biz, akan kanın bir an evvel durmasına gayret ediyoruz. Fas olarak bu konuda büyük çaba sarf ediyoruz. Rus yetkililerle görüşmelerimiz oldu. BM Güvenlik Konseyi'ne bir teklifimiz oldu ancak Çin ve Rusya tarafından maalesef veto edildi. Her şeye rağmen görüşmeler devam ediyor. Arap Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlarda da tüm tarafların üzerinde anlaşabileceği bir anlaşmanın sağlanması için çalışmalarımız devam ediyor.