"Büyümeyi Kontrollü Yavaşlatmak İsteyen Çin, Reel Sektörü Canlandıracak Önlemlere Yöneliyor"

SEMRA ORKAN -  Xian Jiaotong Liverpool Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet Göncü, Çin'de yaşanan likidite sorunun iyi kontrol edildiğini belirterek, "Konut kredilerini azaltmak için birçok önlem uygulanıyor, ikinci evini alanlara yeniden mortgage kredisi kullandırılmıyor. Çin hem büyümeyi kontrollü bir şekilde yavaşlatmak hem de mevcut likiditenin konut sektöründen ziyade reel sektöre gitmesini istiyor" dedi.

AA muhabirine Çin'deki likidite sorununun konut kredileriyle ilişkisini değerlendiren Göncü, Çin'de yaşanan likidite probleminin 20 Haziran'da Shangay Bankalararası Faiz Oranlarının (SHIBOR) zirve yapmasıyla doruk noktasına ulaştığını, merkez bankasının buna müdahale etmekte gecikmediğini ve faizlerin düşürülmesi için bankaları fonlamaya başladığını söyledi.

Göncü, büyük devlet bankalarının kanalıyla daha küçük bankalara likidite sağlandığını, SHIBOR oranlarının tekrar yıllık yüzde 4,4 seviyesinde seyrettiğini ve piyasadaki oynaklığın azaldığının gözlendiğini ifade ederek, likidite sıkışıklığının önemli ölçüde aşıldığını, gelecek  dönemde Çin Merkez Bankası'nın proaktif bir politikayla likiditeyi idare edeceğini kaydetti.

Esas hedefin ekonomideki dönüşümü gerçekleştirmek olduğuna dikkati çeken Göncü, şöyle konuştu:

"Bunun için hem para tabanının aşırı büyümemesi  hem de emlak balonunun yavaşlatılması ve durdurulması gerekiyor. Oluşan ve ileride de oluşabilecek likidite problemlerine karşı Merkez Bankası kullandırdığı kredileri artırmakta ve bankaları ucuz krediyle fonlamakta. Merkezin ucuz fonlama imkanını likiditeyle mücadele için fazla kullanması durumunda bankalar tekrardan konut kredilerinde de genişlemeye gitmek isteyecek. Dolayısıyla Çin Merkez Bankası çok hassas bir denge üzerinde ilerliyor. Fazla likidite vermeden piyasalarda güveni tesis etmek zorunda. Herhangi bir likidite krizi olmayacağı mesajını verirken, SHIBOR faizlerinin çok aşağı gitmesini de istemiyor."

"Bankalar konut sektöründe ziyade reel sektöre yönelik kredi kullandırtmaya teşvik ediliyor"

Göncü, Çin Merkez Bankası'nın hala para arzı artışını kontrol altına almayı hedeflediğini belirterek, merkez bankasının ekonomi ve konut sektörü yavaşlarken bankaları konut sektörü kredilerinden reel sektöre kredi kullandırtmaya teşvik etmeye çalıştığını,  Çin' deki para tabanı büyümesinin yüzde 7,5 'le hedeflenen düzeyde olduğunu kaydetti.

Likiditedeki durumun iyi kontrol edildiğine vurgu yapan Göncü, şöyle konuştu:

"Konut kredilerini azaltmak için birçok önlem uygulanıyor, ikinci evini alanlara yeniden mortgage kredisi kullandırılmıyor. Çin hem büyümeyi kontrollü bir şekilde yavaşlatmak  hem de mevcut likiditenin konut sektöründen ziyade reel sektöre gitmesini istiyor. Zaten Çin konut satışlarındaki büyümenin yavaşlamasının, ekonomik büyümede zayıflamaya yönelik etki oluşturduğunu aktaran Fitch, buna rağmen uzun vadeli sözleşmeli satış büyümesinin, güçlü konut talepleriyle destekleneceğini de belirtti. Haziran ayı konut sektörü anketlerine baktığımızda 70 şehirden 63'ünde bir önceki aya göre fiyat artışı gerçekleşti. Mayıs ayında 65 şehirde fiyat artışı gerçekleşmişti. En büyük 10 şehirdeki fiyat artışları haziranda ortalama yüzde 1,01 oldu. İlk 100 şehirdeki fiyat artışları ortalama yüzde 0,77 olarak gerçekleşti. Fiyat artışları önceki aylara göre yavaşladı ancak hala genel olarak güçlü bir konut ve inşaat sektörü mevcut. Fiyatların düştüğü tek segment lüks emlaklar. Orta gelir sınıfına hitabeden emlak piyasasında hala güçlü talep devam ediyor."

Emlak piyasasının soğumasının ekonomik büyümeyi yavaşlatacağını  zaten bunun da hedeflendiğini anlatan Göncü, "Ancak unutmayalım ki, işin bir de yatırım ayağı var. Hükümet henüz yatırımları çok da yavaşlatmış değil. Yatırımlar hala yıllık bazda yaklaşık yüzde 20 civarında büyüyor. Bu da bir nevi büyümenin yüzde 7 üzerinde kalmasını garanti etmek için kullanılıyor" dedi.

"Yatırımcı,  konut sektörü yerine daha cazip hale getirilecek sermaye piyasalarına yöneltilmelidir"

Ahmet Göncü, esas takip edilmesi gerekenin reform süreci olduğuna dikkati çekerek, "Çin hükümeti istediği düşük büyüme ortamında gerekli reformları yaparsa ve verimsiz endüstrileri elimine ederse işte o zaman ekonomi ve mevcut olan likidite daha verimli ve karlı yatırımların fonlanması için kullanılır. Konut piyasasında ani bir yavaşlamadan ziyade orta sınıfa uygun konut miktarının artırılması gerekiyor. Aslında bu noktada parasal politikalardan ziyade reformlar ve orta sınıfa hitap eden emlak arzının devlet tarafından artırılması çok daha olumlu sonuç verir" diye konuştu.

Çin konut sektörünün hala büyüdüğünü, ancak büyümenin hızının düştüğünü, bunda uygulanan para politikasının etkisinin büyük olduğunu anlatan Göncü, şunları ifade etti:

"Ancak sadece para arzının genişlemesinin hızını düşürmek Çin emlak ve inşaat sektöründeki maliyetleri yükselteceği için yapılan konut arzının da düşmesine sebep olur ki hiçbir Çinli bunu istemez. Düşünün ki, Çin'de hala yüzde 49 nüfus kırsal alanlarda yaşıyor. 100 milyonlarca insanın daha konut ihtiyacı var. Bu nedenle sadece parasal politika Çin'i ciddi bir açmaza sokar. Konut sektörünün spekülatif yatırım aracı olmasını engellemenin yanı sıra konut arzının da devamlı artması gerekiyor. En önemlisi gerekli finansal reformlarla yatırımcının konut sektörü yerine daha cazip hale getirilecek sermaye piyasalarına yöneltilmesidir."

Göncü, finansal reformlar olmadan ve sermaye piyasaları gelişmeden emlak piyasasındaki spekülatif talebin hep yüksek olacağını dile getirerek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu da gerçekten konut sahibi olması gereken milyonlarca insanın zararına olacaktır. Konut arzının azaltılmadan spekülatif sermayenin azaltılması gerekiyor. Ancak bunun için yerel yönetimlerin sadece arazi satışından gelen gelirlere muhtaç olmaması gerekiyor. Özellikle emlak fiyatlarını artıran neden arazi fiyatlarının sürekli yukarı gitmesidir. Bunun sebebi de yerel yöneticilerin en önemli gelir kaynağının arazi satışlarından olmasıdır. Görüldüğü üzere her şey birbiriyle bağlantılı, parasal yavaşlamayla konut sektörünün yavaşlatılması, parasal genişleme olduğunda tekrardan başa dönmek anlamına gelir." - İstanbul