Gıda Bakanlığı, Salmonella ve Diğer Gıda Kaynaklı Zoonotik Etkenlerle Mücadeleye Yönelik Esasları...

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, salmonella ve diğer gıda kaynaklı zoonotik etkenlerin halk sağlığına yönelik risklerini ve görülme sıklığını azaltmak amacıyla yem dâhil özellikle birincil üretim olmak üzere, üretim, işleme ve dağıtımın ilgili tüm aşamalarında tespiti ve kontrolü için uygun ve etkili tedbirlerin alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenledi.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın Salmonella ve Belirlenmiş Diğer Gıda Kaynaklı Zoonotik Etkenlerin Kontrol Altına Alınması Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik birincil üretim seviyesinde ve uygun olduğu durumlarda yem ve gıda dâhil gıda zincirinin diğer aşamalarında belirlenmiş zoonozların (hayvanlar ve insanlar arasında dolaylı ya da doğrudan bulaşan her tür hastalık veya enfeksiyonu veya enfestasyonu) hayvan popülasyonlarındaki prevalansını düşürmek amacıyla hedeflerin belirlenmesini, zoonozlar ve zoonotik etkenlerin prevalansının azaltılmasında uygulanacak bazı kontrol metotlarına ilişkin özel kuralların belirlenmesini kapsıyor. Ayrıca yönetmeliğin kapsamına zoonotik etkene yönelik ulusal kontrol programlarının oluşturulması ve gıda ve yem işletmecileri tarafından kendi işletmeleri için hazırladıkları kontrol programlarının onaylanması, salmonella ulusal kontrol programının yapısındaki aşılama ve antimikrobiyallerin kullanımını ve antimikrobiyal direncin izlenmesine dair gereksinimlere aykırı olmayacak şekilde Bakanlıkça uygulanacak olan antimikrobiyal direncin izlenmesi için gerekli kuralları, belirli hayvanlar ve ürünlerinin ithalatlarına ilişkin kuralları da giriyor. Yönetmelik; hayvan sağlığı, hayvan besleme, gıda hijyeni, işyerinde sağlık ve güvenlik, gen teknolojisi ve bulaşıcı süngerimsi ensefalopatiler ve bulaşıcı hastalıkların kontrolü konularındaki özel mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla uygulanacak. Yönetmelik; zati ihtiyaç kullanımını ve küçük miktardaki birincil ürünlerin üretici tarafından son tüketiciye doğrudan arzını kapsamayacak.

-AVRUPA BİRLİĞİ DİREKTİFLERİNE UYGUN HAZIRLANDI-

Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na dayanılarak düzenlenen yönetmelik, Avrupa Birliği'nin "Salmonella ve Belirlenmiş Diğer Gıda Kaynaklı Zoonotik Etkenlerin Kontrolüne ilişkin Parlamento ve Konsey Tüzüğü, 1177/2006/EC sayılı Kanatlı Hayvanlarda Salmonella Kontrolüne İlişkin Ulusal Programlar Çerçevesinde Spesifik Kontrol Programlarının Kullanımına Dair Gereklilikler Hakkında Komisyon Tüzüğü ve 2007/407/EC sayılı Kanatlı Hayvanlarda ve Domuzlardaki Salmonella'nın Antimikrobiyal Direncinin İzlenmesi hakkındaki Komisyon Kararına paralel olarak hazırlandı.

-ULUSAL REFERANS LABORATUVARLARI-

Bakanlık, bu Yönetmelikte bahsi geçen Salmonella ve diğer zoonotik etkenlerin kontrol altına alınması için, "Zoonozlar ve Zoonotik Etkenler, İlgili Antimikrobiyal Direnç ve Gıda Kaynaklı Salgınların İzlenmesi Yönetmeliği" gereğince ulusal referans laboratuvarı veya laboratuvarlarını, bu laboratuvarların görev ve sorumlulukları Bakanlıkça belirlenecek.

-ULUSAL KONTROL PROGRAMINA KATILAN LABORATUVARLAR-

Halk sağlığı yönünden önemli olan salmonella serotipleri, zoonozlar ve zoonotik etkenlerin varlığının analiz edilmesine yönelik olarak, numunelerin analizine ilişkin, ulusal kontrol programlarına katılan laboratuvarlar; Bakanlık tarafından ulusal kontrol programına katılmak üzere yetkilendirilecek. En geç 24 ay içerisinde veya "prevalansının azılmasını hedeflenmiş zoonos ve zoonotik etkenler" listesine yeni zoonozların veya zoonotik etkenlerin eklenmesi halinde 24 ay çerisinde kalite güvence sistemlerini TS EN ISO 17025 standartlarına göre düzenleyecek. Laboratuvarlar ulusal referans laboratuvarı tarafından organize edilen veya koordine edilen karşılaştırma, doğrulama ve yeterlilik testlerine düzenli olarak katılacak. Ulusal kontrol programına katılan laboratuvarların Salmonella'ya ilişkin görev ve sorumlulukları ve yetkilendirme prosedürü Bakanlıkça belirlenecek.

-TARAMA VE İZLEME ÇALIŞMALARI BAKANLIKÇA BELİRLENECEK-

Bakanlık, hayvan türüne bağlı olarak izlenmesi gereken zoonotik etkenlerin hayvan popülasyonlarında, gıda ve yemde yaygınlığını araştırmak için gerektiğinde survey (tarama ve izleme) çalışmaları yürütecek. Survey çalışmaları Bakanlıkça belirlenecek.

İthalata ilişkin şartların da düzenlendiği yönetmelikte, aşıların kullanımına ilişkin esaslar belirlendi. Aşı üreticisi, bakteriyolojik olarak aşı suşu ve saha suşunun ayırt edilebileceği uygun bir metot sunmadığı takdirde ulusal kontrol programlarında zoonotik Salmonella serotiplerine karşı canlı Salmonella aşısı kullanılmayacak. Ticari yumurtacı tavuklar için canlı Salmonella aşıları Veteriner Tıbbi Ürünler Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak ruhsatlandırılmadıkça ve kullanımın güvenli olduğu gösterilmedikçe hazırlanan ulusal kontrol programında üretim süreci boyunca uygulanamayacak. Bakanlık tarafından yapılan tarama sonucu Salmonella Enteritidis veya Salmonella Typhimurium prevalansı yüzde 10'un üstünde olduğu sürece, saçılım ve yumurta kontaminasyonunu azaltmak amacıyla tüm yumurtacı tavuklara büyüme dönemi boyunca Salmonella Enteritidis ve Salmonella Typhimurium'a yönelik aşılama programı uygulanacak.

Bakanlık yetiştirme ve yumurtlama kümeslerinde tüm koruyucu önlemlerin alınmış olması, kanatlıların yetiştirme ve yumurtlama kümeslerine girişi öncesindeki oniki ay boyunca işletmede Salmonella Enteritidis veya Salmonella Typhimurium'un olmadığının ortaya konması durumu, kanatlı hayvanlarda ve domuzlardaki Salmonellanın antimikrobiyal direncinin izlenmesi durumunu aşılama programından istisna tutabilecek. Yönetmelik bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.