Merkez Bankası Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu Açıklaması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, nisan ayı gıda fiyat gelişmelerinde salgına bağlı tedbirlerin arz koşullarına etkisi, döneme özgü güçlü talep artışı, vergi ayarlamaları ve döviz kuru gelişmeleri gibi birçok unsur belirleyici oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) nisan ayında Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yüzde 0,85 arttığını ve yıllık enflasyonun 0,92 puan azalarak yüzde 10,94'e gerilediğini açıklamasının ardından TCMB'nin "Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu" da yayımlandı.

Rapora göre, bu dönemde yıllık enflasyon

gıda dışındaki alt gruplarda düşüş kaydederken, enflasyondaki yavaşlamaya

en belirgin katkı enerji grubundan gelmiştir.

Gıda fiyatları, gerek işlenmemiş

gerekse işlenmiş ürünlerde mevsimsel eğilimine kıyasla yüksek bir oranda

arttı. Enerji fiyatlarında uluslararası petrol fiyatlarındaki sert düşüşün

yansımalarıyla azalış eğilimi sürdü. Hizmet enflasyonu, salgına bağlı

olarak faaliyetin kesintiye uğradığı kalemler başta olmak üzere alt gruplar

genelinde azaldı. Bu dönemde temel mal grubu enflasyonu Türk

lirasındaki değer kaybına rağmen yavaşladı.

Bu görünüm altında, B ve C

göstergelerinin yıllık enflasyonu ve eğilimi geriledi.

"Temel mal enflasyonunda yavaşlama kaydedildi"

Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bir önceki aya göre gıda grubunun katkısı

0,29 puan arttı, enerji, hizmet, temel mal ve alkol-tütün-altın gruplarının katkıları ise sırasıyla 0,78, 0,21,

0,11 ve 0,11 puan azaldı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle 3 aylık ortalamalara göre B ve C göstergelerinin eğilimi geriledi. Bu dönemde vergi etkisi düzeltilmiş temel mal grubu eğilimi yavaşlarken, hizmet grubu

eğilimindeki düşüş daha belirgin oldu.

Hizmet fiyatları nisan ayında yüzde 0,22 artarken, yıllık enflasyon 0,66 puan düşerek yüzde 11,76

oldu. Bu dönemde yıllık enflasyon tüm alt gruplarda geriledi. En belirgin

yavaşlama lokanta-otel ve ulaştırma gibi salgın hastalığa bağlı olarak faaliyeti kesintiye uğrayan

sektörlerde izlendi. Nitekim hizmet enflasyonundaki yavaşlamada, hava yolu ile yolcu taşımacılığı,

eğlence-kültür, paket tur, kuaför ve berber gibi fiyat derlemenin mümkün olmadığı bazı kalemlerdeki

yatay seyir de etkili oldu.

Haberleşme hizmetlerindeki aylık fiyat düşüşünde telefon görüşme

ücretlerindeki gerileme öne çıkarken, mevsimsel etkilerden arındırıldığında kiraların artış hızında

yavaşlama kaydedildi. Diğer taraftan, döviz kuruna duyarlılığı yüksek olan bakım-onarım hizmetlerinde

bu dönemde fiyatlar yüksek bir oranda arttı.

Temel mal grubu yıllık enflasyonu nisan ayında 0,30 puan düşüşle yüzde 7,88 oldu. Bu

dönemde yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda yataya yakın bir seyir izlerken, diğer alt gruplarda

geriledi. Dayanıklı mal grubu fiyatları nisan ayında yüzde 2,05 arttı, bu gelişmede

otomobil (yüzde 3,38) ve mobilya (yüzde 3,63) fiyatlarında görülen yükselişler belirleyici oldu. Yeni

sezon etkisinin izlendiği giyim ve ayakkabı grubunda nisan ayı fiyat artışı tarihsel ortalamalara kıyasla

oldukça düşük gerçekleşti. Özellikle ayakkabı grubunda salgına bağlı unsurların etkisi hissedildi. Özetle, Türk lirasındaki değer kaybının belli kalemlerdeki olumsuz etkilerine karşın genel itibarıyla talep

koşullarına bağlı olarak temel mal enflasyonunda da yavaşlama kaydedildi.

"Yıllık enflasyon işlenmiş gıdada yüzde 17,78'e yükseldi"

Enerji fiyatları, nisan ayında yüzde 4,99 geriledi. Enerji fiyatlarındaki düşüşte,

uluslararası petrol fiyatlarındaki gerileme etkili oldu. Türk lirasındaki değer kaybına rağmen akaryakıt

ve tüp gaz fiyatları nisan ayında sırasıyla yüzde 12,82 ve yüzde 11,50 düştü. Ayrıca, bu

dönemde fiyatı belediyelerce belirlenen şebeke suyu fiyatları da (yüzde eksi 1,63) azaldı.

Bu gelişmeler

sonucunda, enerji yıllık enflasyonu 6,51 puan azalarak yüzde 3,30'a geriledi. Gıda ve alkolsüz içecekler yıllık enflasyonu nisan ayında 1,23 puan artarak yüzde 11,28 oldu. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada yüzde 5,23'e, işlenmiş gıdada ise yüzde 17,78'e

yükseldi. Mevsimsellikten arındırılmış veriler, işlenmemiş gıda fiyatlarında hem taze meyve

ve sebze hem de diğer gruplarda yüksek bir artışa işaret etti. Diğer işlenmemiş gıda grubunda genele

yayılan artışlar izlenmekle birlikte özellikle bakliyat (yüzde 7,54) ve kırmızı et (yüzde 4,30) fiyatları dikkati çekti.

Nisan ayında, işlenmiş gıda fiyatlarındaki artışın hızlanmasında ekmek-tahıllar, katı-sıvı yağlar ile alkolsüz içeceklerdeki gelişmeler öne çıktı. Bu gelişmelerle taze meyve ve sebze dışı gıda grubunda

yıllık enflasyon yüzde 15,23 ile yatay seyretti.

Özetle, nisan ayı gıda fiyat gelişmelerinde

salgına bağlı tedbirlerin arz koşullarına etkisi, döneme özgü güçlü talep artışı, vergi ayarlamaları ve döviz kuru gelişmeleri gibi birçok unsurun belirleyici olduğu değerlendirildi.

Yİ-ÜFE

Yurt içi üretici fiyatları nisan ayında yüzde 1,28 artarken, yıllık enflasyon bir önceki yılın aynı

dönemindeki yüksek bazın etkisiyle 1,79 puan azalarak yüzde 6,71 oldu.

Uluslararası emtia fiyatlarındaki salgın kaynaklı düşüş bu dönemde de devam etti. Ancak Türk

lirasında gözlenen değer kaybına bağlı olarak petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarının ana

eğilimi yükseldi.

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, yıllık enflasyon enerji grubunda belirgin olmak üzere dayanıklı

ve dayanıksız tüketim mallarında gerilerken, diğer gruplarda yükseldi. Aylık bazda enerji fiyatları belirgin bir oranda gerilerken, diğer alt gruplarda yüksek fiyat artışları

kaydedildi.

Enerji üretici fiyatlarındaki düşüşte rafine edilmiş petrol ürünleri ile ham petrol belirleyici

oldu. Ara malı grubu fiyatlarındaki artış alt kalemler geneline yayılırken, demir-çelik, tekstil ile ilgili alt kalemler ve kağıt ürünlerindeki gelişmeler öne çıktı. Sermaye mallarında metal yapı ürünleri, motorlu kara taşıtları ile parça ve aksesuarları ve makineler kalemlerindeki fiyat yükselişleri etkili oldu.

Dayanıksız tüketim mallarındaki fiyat artışında katı-sıvı yağlar, işlenmiş taze meyve ve sebzeler ile diğer

tekstil ürünleri; dayanıklı tüketim mallarında ise mobilya, mücevherat ve ev aletleri öne çıktı.