12 Eylül Davası(2/son)evren: Yargılama Yetkiniz Bulunmamakta

12 Eylül davasının görüldüğü davada savunmasını yapan dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren, "Beni ve silah arkadaşlarımı, 12 Eylül ve sonrasındaki tasarruflarından dolayı, yetkisini 1982 Anayasası'ndan alan yargının suç isnat etme ve yargılama yetkisi bulunmamaktadır" dedi 12 Eylül davasının görüldüğü davada savunmasını yapan dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren, "Beni ve silah arkadaşlarımı, 12 Eylül ve sonrasındaki tasarruflarından dolayı, yetkisini 1982 Anayasası'ndan alan yargının suç isnat etme ve yargılama yetkisi bulunmamaktadır" dedi. Evren, mahkemenin, "Katıldığınız bir programda 'Bir sağdan, bir soldan astık' dediniz. Bunu ne amaçla söylediniz?" sorusuna, "Bununla hiçbir tarafı tutmadığımızı, anlatmak istedik" dedi.

Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmaya, sanıkların avukatlarından Bülent Hayri Acar'ın yanı sıra, müdahilliklerine karar verilen Başbakanlık, TBMM Başkanlığı, CHP, MHP, DİSK ve Hak-İş'in de arasında bulunduğu bazı tüzel kişiler ile gerçek kişilerin avukatları, müdahillik talebinde bulunanlar ve izleyiciler katıldı. İstanbul Hakimlerinden 16. Ağır Ceza Mahkemesi Hakimi Seyfettin Mermerci ile sanık Avukatlarından Sezin Duygu Tuncer, Doktor Yalçın Gökoğlan ve Hemşire Perihan Özden Ankara GATA'da bulunan Kenan Evren'in, Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi Hakimi Muhammet Alabaş ile Avukat Mithat Burak Başkale, Hemşire Seza Zorgun ise İstanbul GATA'daki Tahsin Şahinkaya'nın yanında hazır bulundu. Sanıkların yanında, görüntülerini duruşma salonuna yansıtmakla görevli teknik personel de hazır bulundu. Evren ve Şahinkaya sırt kısmı kaldırılan yataklarında yarı yatar vaziyette ve üstü örtülerek, duruşmayı takip etti. Duruşmanın öğleden sonraki oturumunda müdahil avukatlar Şahinkaya'ya darbe öncesindeki olaylar ve sonrasındaki işkencelere yönelik sorular yöneltti. Şahinkaya sorulara yanıt vermedi.

-YARGILAMA YETKİSİ BULUNMAMAKTADIR-

Tahsin Şahinkaya'nın ardından Ankara GATA'da bulunan 12 Eylül döneminin Genelkurmay Başkanı ve 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren, sesli ve görüntülü sistem aracılığıyla savunmasını yaptı. Yazılı savunmasını okuyan Evren, 12 Eylül'ün kurucu iktidar harekatı olduğunu belirterek ve yapılış nedeninin bildiriyle Türk milletine açıklandığını kaydetti. 12 Eylül harekatını yapan Türk Silahlı Kuvvetleri'nin üst komuta heyetinin, Milli Güvenlik Konseyi'ni oluşturduğunu ifade eden Evren, "Milli Güvenlik Konseyi, kurucu iktidar olarak Anayasa'daki kanunları çıkarmış, yeni anayasal düzeni oluşturmaya başlamıştır. Kurucu Meclis'in oluşturulması, yeni Anayasa'nın yapılması ve halkoyuyla yürürlüğe konulmasıyla yeni anayasal düzen tamamlanmıştır. Kurucu iktidar olan Milli Güvenlik Konseyi'nin başkanı ve devlet başkanıyım" dedi. Görevlerini TBMM'nin faaliyete geçtiği tarihe kadar sürdürdüğünü, bu tarihten sonra 7. Cumhurbaşkanı olarak görevine devam ettiğini anımsatan Evren, Milli Güvenlik Konseyi'nin 1982 Anayasası'yla hükme bağlanmasının suç olduğunun iddia edilemeyeceğini ileri sürdü. Evren "Beni ve silah arkadaşlarımı, 12 Eylül ve sonrasındaki tasarruflarından dolayı, yetkisini 1982 Anayasası'ndan alan yargının suç isnat etme ve yargılama yetkisi bulunmamaktadır" dedi,

SİYASETÇİ BECERİKSİZLİĞİNİ ASKERE FATURA EDEMEZ

Kurucu iktidar olmayı, ihtilal yapmayı suç sayan bir kanunun bulunmadığını savunan Evren, savunmasına şöyle devam etti:

"Olması da mümkün değildir. Biz ihtilal yaptık, ihtilale teşebbüs etmedik. Herkesin ihtilal ile ihtilale teşebbüsün aynı şey olmadığını bilmesi gerekir. Ben, 12 Eylül harekatını yapan Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Genelkurmay Başkanı, Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanıyım. Türkiye Cumhuriyeti'nin 7. Cumhurbaşkanıyım. Ben, 12 Eylül harekatının hesabını Türk milletine verdim. Bundan sonra beni tarih yargılar. 12 Eylül harekatını herkes siyasi ve etik olarak istediği gibi değerlendirebilir. 12 Eylül ile ilgili beceriksiz siyasetçilerin söylemlerini geçen yıllar yalanlamaktadır. Demokrasinin işlediği yerde ihtilal olmaz. Siyasetçi beceriksizliğini askere fatura edemez. Türk Silahlı Kuvvetleri, iktidar olmanın meraklısı değildir. 12 Eylül 1980'den bugüne kadar yaşananların bir daha yaşanmaması bunu göstermektedir. Ülkenin o tarihteki ve öncesindeki durumunu büyük Türk milleti bilmektedir. Büyük Türk milleti o olaylara layık değildi. Biz o gün doğru olanı yaptık. Bugün de olsa aynı şekilde ihtilal yapardık."

-BİR SAĞDAN BİR SOLDAN-

Adli yargı mensuplarının ve yüksek mahkemenin görevini yaptığını ifade eden Evren, sanık olmadığını, başka bir beyanda bulunmayacağını belirterek, "Mahkeme sorularına cevap vermeyeceğim. Kusura bakmayınız" dedi. Evren, "Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nca alınan ifadenizi tekrarlıyor musunuz?" sorusu üzerine, "Ne vermişim orada" dedi.

Evren'e bunun üzerine, soruşturma aşamasında verdiği beyanları anımsatıldı. Evren, bu beyanları tekrarladığını bildirdi. Emekli Orgeneral Evren hakimin "Adam asmak eylemi bu kadar basite indirgenebilir mi?" sorusuna, "Mahkemelerde sağda olanlar, solda olanlar vardı. Yalnız sağdakileri idam etmesinler dedik. Bir sağdan bir soldan, bir sağdan bir soldan. Bu şekilde bir tarafı tutmadığımızı anlatmak istedik" şeklinde yanıt verdi.

-BAYRAK HAREKAT DİREKTİFİ İÇİN TALİMAT VERMEDİM-

Evren, Mahkeme Başkanı İnce'nin, Bayrak Harekat Planı'ndan haberdar olup olmadığı ve planda 1. Ordu Komutanı emekli Orgeneral Necdet Üruğ'un imzasının bulunduğunun sorulması üzerine, "Ben bayrak harekat planını hatırlamıyorum. Necdet Üruğ 1. Ordu Komutanıydı. Aynı zamanda sıkıyönetim komutanıydı" yanıtını verdi. "Plan sizin talimatınızla mı hazırlandı?" sorusuna "hayır" yanıtını veren Evren, olayın üzerinden 20 yıl geçtiğini ve hatırlamadığını belirtti. "Plan size sunulmak üzere mi hazırlandı?" sorusuna ise Evren, "Hatırlamıyorum. Onu kendisine sormak lazım" dedi. Plandan ne zaman haberdar olduğunun sorulması üzerine Evren, "Ben şu an içeriğini hatırlamıyorum. Bayrak harekat direktifini üzerinde de yazdığı üzere Necdet Üruğ hazırlamıştır. Ona bu talimatı Genelkurmay Başkanlığı Kurmay Başkanı olan Haydar Saltık vermiştir" dedi. Avukat Acar'ın sanıkların yönlendirildiğine ilişkin itirazın ardından Mahkeme Başkanı İnce Evren'e "Haydar Saltık'a direktifi kim verdi?" sorusunu yöneltti. Evren'de "Haydar Saltık Genelkurmay Başkanın Yardımcısı. Benim yerime yetki verilmiştir. Haydar Saltık benim yerime pek çok belgeyi imzalayabilme yetkisine sahiptir. Bu belge yönünden gerekli imzayı o atmış olabilir" dedi.

-BİZİM VERDİĞİMİZ MUHTIRA-

Şahinkaya ise Bayrak Harekat Direktifi'nin Genelkurmay Başkanlığı'nda hazırlandığını ve Kuvvet Komutanlarının buna dahlinin olmadığını ifade etti. Evren'e 1976 yılında TSK'nın Cumhurbaşkanı'na hitaben yazdığı mektup da hatırlatıldı. Evren, söz konusu mektubu hatırladığını belirterek, "Bizim verdiğimiz muhtıradır" dedi. Şahinkaya ise muhtıradan haberdar olduğunu belirterek, "O dönemde ki nazik durumu Cumhurbaşkanına bildirmek amacıyla hazırlanmıştır. Muhtıra olarak değerlendirmiyorum. Ancak ülkenin durumunun Cumhurbaşkanına arz etme olarak değerlendiriyorum" dedi. Duruşmaya yarın devam edilecek.

-DURUŞMADAN NOTLAR-

-Sorulara yanıt vermeyen Tahsin Şahinkaya'ya İHD Başkanı Avukat Öztürk Türkdoğan'ın, "Cemil Kırbayır'ın cenazesinin nerede olduğunu biliyor musunuz? Siz cesaret edip duruşmaya gelemediniz ama 105 yaşındaki Berfo Ana geldi. O sizden Cemil Kırbayır'ı istiyor" demesi duruşma salonunda duygusal anlara neden oldu.

-Mahkeme Başkanı İnce duruşma salonuna giren birine "Üzerinizde silah var mı?" sorusunu yöneltti. "Evet" cevabını alan İnce, Baskın Oran'ın koruması olan polise "Ne hakla giriyorsunuz silahla?" dedi. Polisin duruşma salonuna silahla girdiğinin tutanağa geçirilmesinin ardından İnce, "A harfidir bu, polisliğin A harfidir, duruşma salonuna silahla girilmez" ifadeleri ile seslendi.

-Yaşı büyütülerek idam edilen Erdal Eren'in isminin duruşmada anılması ve müdahil avukatların Tahsinkaya'ya "Hala vicdanınız sızlamıyor mu, yine idam kararını onaylar mısınız?" dedesi duygusal anların yaşanmasına neden oldu.

-Kenan Evren'in düne nazaran daha iyi gözükmesi dikkati çekti. (ANKA/SON)

(YE/OE) - Ankara