Ergenekon Davası'nın Gerekçeli Kararı

Ergenekon Davası'nın gerekçeli kararında, "Derin Devlet/Kontrgerilla/Gladyo/Su¨per NATO" isimleriyle anılan 'derin yapı'nın ilk kez yargı o¨nu¨ne c¸ıkarıldığı belirtilerek, "Bu yapının tespit edilebilen o¨rgu¨tsel yapısı ve belli bir du¨zende hazırlanmıs¸ o¨rgu¨t belgeleri ilk kez resmi olarak ortaya konmus¸ ve yargılamaya konu edilmis¸tir. Sadece tetikc¸iler veya alt tabaka o¨rgu¨t u¨yeleri degˆil, onları yo¨nlendiren ve yo¨netenler de yargılanmıs¸ ve cezalandırılmıs¸lardır"  ifadeleri yer aldı.

Kararın önsüz bölümünde, gerekc¸eli kararın ic¸erigˆi ve sistematigˆi hakkında bilgi verildi.

Tu¨rk yargı tarihinde "Ergenekon silahlı tero¨r örgu¨tu¨" davasının birc¸ok bakımdan c¸ok o¨nemli bir yeri olduğu belirtilen kararda, bunlar 11 başlık altında şöyle sıralandı:

"1 - Derin Devlet/Kontrgerilla/Gladyo/Su¨per NATO isimleriyle anılan 'derin yapı' ilk kez yargı o¨nu¨ne c¸ıkarılmıs¸tır. Bu fırsat hakkıyla degˆerlendirilebilirse u¨lkenin demokratikles¸me seru¨venine bu¨yu¨k katkısı olacaktır. Hic¸ kimsenin bugu¨ne kadar varlıgˆından s¸u¨phe duymadıgˆı, hatta bu o¨rgu¨tu¨n Tu¨rkiye'deki isminin Ergenekon oldugˆu belirttilen fakat hic¸bir zaman yargılanamayan bu o¨rgu¨t, ilk kez yargı o¨nu¨ne getirilmis¸tir. O¨rgu¨te bugu¨ne kadar hesap sorulamaması bile bu o¨rgu¨tu¨n gu¨cu¨nu¨ ortaya koymaktadır.

Susurluk Davası'nda bir hu¨cresine ulas¸ılabilen, ancak o zamanki s¸artlar ve delil durumu geregˆi ancak 14 kis¸inin, sadece c¸ıkar amac¸lı suc¸ o¨rgu¨tu¨ kapsamında yargılanabildigˆi derin yapı, 2008'de bas¸layan yargılamayla daha bu¨tu¨ncu¨l ele alınarak yargılanmıs¸tır. Ergenekon Tero¨r O¨rgu¨tu¨ davasında, aynı zamanda Susurluk Davası'nın da hu¨ku¨mlu¨su¨ olan dosyamız sanıklarının, dosyamızın digˆer sanıklarıyla girift irtibatı Susurluk Kazası ve sonrası su¨recinin anlatıldıgˆı bo¨lu¨mde ayrıntılı olarak ele alınmıs¸tır.

2 - Bu yapının tespit edilebilen o¨rgu¨tsel yapısı ve belli bir du¨zende hazırlanmıs¸ o¨rgu¨t belgeleri ilk kez resmi olarak ortaya konmus¸ ve yargılamaya konu edilmis¸tir.

O¨rgu¨t belgeleri ac¸ısından 'Ergenekon Tero¨r O¨rgu¨tu¨', en fazla belgesinin ele gec¸irilip, yargılamaya konu edildigˆi bir o¨rgu¨ttu¨r. Gerekc¸eli kararımızda bu o¨rgu¨t belgelerinin hangi sanıklardan c¸ıktıgˆı, ic¸erdigˆi yasadıs¸ı unsurlar, hazırlanıs¸ su¨rec¸leri, aralarındaki ilis¸ki, kimler tarafından nasıl hazırlandıkları gibi hususlar, örgu¨t belgelerinin anlatıldıgˆı mu¨stakil bo¨lu¨mde yer almıs¸tır.

3 - Sadece tetikc¸iler veya alt tabaka o¨rgu¨t u¨yeleri degˆil, onları yo¨nlendiren ve yo¨netenler de yargılanmıs¸ ve cezalandırılmıs¸lardır.

Her kesimden kimsenin dile getirdigˆi 'yargılamalarda nic¸in kullanılanlara ulas¸ılıyor, kullananlara ulas¸ılamıyor' haklı itirazı bu yargılamada bu¨yu¨k o¨lc¸u¨de giderilmis¸tir. O¨yle ki mahkememiz uygulamaları ve ara kararları ile o¨zellikle bu konuya yogˆunlas¸mıs¸ ve takdir ettigˆi cezalarda bu hususu o¨zellikle dikkate almıs¸tır."

"Delilden sanığa ulaşılmıştır"

Önsözün 4. maddesinde bu yargılamada o¨n plana c¸ıkan en o¨nemli hususlardan birinin, sorus¸turmaların kural olarak delilden sanıgˆa ulas¸ılması usulu¨ ile yu¨ru¨tu¨lmesi olduğu ifade edilerek, "Mahkememizin olayların kronolojik seyrini anlattıgˆı; dava sanıklarının sorus¸turmaya nasıl ve nic¸in dahil edildikleri ve bazı sorus¸turma is¸lemlerinin o¨zetlendigˆi bo¨lu¨mde bu husus ac¸ıklıkla ortaya konulmus¸tur" değerlendirmesine yer verildi.

"Mahkememizin yaklas¸ık 5 yıl su¨ren kesintisiz yargılaması du¨nya tarihinde bugu¨ne kadar es¸ine rastlanması mu¨mku¨n olmayan bir go¨zlem olanagˆı sagˆlamıs¸ ve yu¨zyu¨ze yargılama ilkesinden beklenen maslahat tam olarak gerc¸ekles¸mis¸tir" ifadesiyle başlayan önsüzün 5, maddesinde şunlar kaydedildi:

"Mahkeme heyeti yargıladıgˆı sanıkları her yo¨nu¨yle go¨zlemlemis¸, dosyadaki deliller kars¸ısındaki tavır ve so¨ylemlerini yakinen degˆerlendirmis¸tir. Haftanın 4 gu¨nu¨, c¸ogˆu gu¨n resmi mesai saatlerinin u¨zerinde bir su¨re ic¸inde yapılan 620 durus¸ma boyunca sanıkların suc¸lamalar kars¸ısında yaptıkları savunmaların isnatları hangi o¨lc¸u¨de kars¸ıladıgˆı, savunmalarındaki mesajları, birbirleri hakkındaki beyanları, ortak hareketleri, yargılama sırasındaki o¨rgu¨tsel dayanıs¸ma ve tavırları ve benzeri gibi go¨zlemlenen birc¸ok husus vicdani kanaatın olus¸masına katkı sagˆlamıs¸tır."

-"Dirençle karşılaşılmıştır"

Önsözün diğer maddeleri şöyle sıralandı:

"6- Bir derin devlet yapılanmasının yargılandıgˆı davamızda olması beklenen bir direnc¸le kars¸ılas¸ılmıs¸tır. Dava sanıkları tarafından yargılanan o¨rgu¨tu¨n o¨zelliklerine uygun olarak psikolojik harp tekniklerinin her tu¨rlu¨su¨ kullanılmıs¸tır. Sanıklar savunmalarında mahkeme heyetini etkilemekten daha c¸ok, kamuoyunu etkilemeyi kendilerine amac¸ olarak sec¸mis¸lerdir. Her davada go¨ru¨lebilecek hatalar bu¨yu¨tu¨lmu¨s¸, aleyhteki o¨nemli deliller o¨zenle gu¨ndemden kac¸ırılmıs¸tır. O¨ncelikle davayla ilgili olumsuz birc¸ok algı olus¸turulup bunların devamlı tekrar edilmesi sonucu kamuoyunun algılar u¨zerinden konus¸masını sagˆlamak hedeflenmis¸tir. Bunda bas¸arılı da olunmus¸tur. Televizyonlardaki tartıs¸ma programlarında dosyayı iyi bilen, neresini gu¨ndeme getirip neresinden bahsetmemesi gerektigˆinin farkında olan sanık mu¨dafileri kars¸ısında, dosya hakkında derinlemesine bilgi sahibi olmaları mu¨mku¨n olmayan konus¸macılar c¸ıkmıs¸tır. Adeta mahkeme dıs¸ında mahkemeler olus¸turulmus¸ ve yargılama mahkeme salonları dıs¸ında devam etmis¸tir. Oysa kararı verecek kis¸iler yargılamayı bes¸ yıldır devam ettiren, dosyayı gerek bir bu¨tu¨n olarak ve gerekse sanıklar o¨lc¸egˆinde en iyi bilebilecek durumda olan bagˆımsız ve tarafsız yargıc¸lardır. Ancak sanıklar hakkında karar verecek kis¸ilerin hakimlik meslegˆi geregˆi go¨ru¨s¸lerini ancak verecekleri kararın gerekc¸esinde ac¸ıklayacak olmaları ve bununda belli bir su¨rec¸ gerektirmesi ise as¸ılması gu¨c¸ bir handikaptır."

Mahkeme heyetinin bu yargılamada sırtına c¸ok agˆır bir yu¨k yu¨klendiği bildirilen gerekçeli kararda şu değerlendirmelere yer verildi:

"Mahkeme hakimleri hem bu derece ciddi iddiaları ic¸eren yargılamayı kesintisiz olarak yapacak, hem dosyayı inceleyecek, hem durus¸malara hazırlanacak, hem sanıkların taleplerini kars¸ılayacak, hem sanıklar, mu¨dafileri ve etkiledikleri kamuoyunun bir kısmının gayri hukuki ve insafsız propagandalarını go¨gˆu¨sleyip, kasıtlı olarak olus¸turulmak istenen reddi hakim sebeplerinin olus¸masına fırsat vermeyecek, hem moral ve motivasyonunu kaybetmeden c¸alıs¸acak ve hem 'hakim hu¨kmu¨yle konus¸ur' ilkesine sadık kalmaya o¨zen go¨sterecek, ama dogˆal olarak kasıtlı olarak olus¸turulan ve olgularla o¨rtu¨s¸meyen algının u¨stesinden gelmenin zorlugˆunu yas¸ayacak, hem dava dıs¸ı unsurların konjonktürel lehe/aleyhe beyanlara kars¸ı bir s¸ey diyememenin sıkıntısını yas¸ayacaktır. Bu¨tu¨n bu zorluklara ragˆmen yargılama usul kurallarına son derece dikkat edilerek ve titiz bir c¸alıs¸ma su¨rdu¨ru¨lerek sonlandırılmıs¸tır.

Sanıkların ve mu¨dafilerinin durus¸ma ic¸inde ve dıs¸ında yu¨ru¨ttu¨kleri as¸ırı yıpratıcı psikolojik propaganda faaliyetine ragˆmen yargılama olması gereken s¸ekilde, tahriklere kapılmadan, hakaret ve tehditlerden etkilenmeden yerine getirilmis¸tir. Sanıkların mahkemeyi yorma ve bunaltma yo¨nu¨nde gelis¸tirdikleri yogˆun ortak tavır, hakimlik meslegˆinin vakar ve ciddiyeti ile savus¸turulmus¸tur. Yargılamanın her as¸amasında mahkeme hakimlerine (ve savcılarına) yo¨nelik sistematik ve gerekc¸eden yoksun bir c¸ok redd-i hakim ve c¸ekilme talepleri, ac¸ık ve u¨stu¨ kapalı tehditler, tahrik edici hakaretlerle ile ilgili hukuki olarak geregˆi yerine getirilmis¸ ve sanıkların arzu ettikleri sonucun dogˆmasına fırsat verilmemis¸tir.

Hakim ve savcılara yapılan hakaretler yanında, sanıklar, Cumhurbas¸kanı, Bas¸bakan, Bakanlar ve yakınlarına da devamlı olarak hakaret ve tehditte bulunmus¸lardır. O¨nceki Genelkurmay Bas¸kanlarından emekli Orgeneral Hilmi O¨zko¨k hakkında da yogˆun bir karalama ve itibarsızlas¸tırma faaliyeti yu¨ru¨tmu¨s¸lerdir. Sanıkların bu tavırlarının dava o¨ncesini de kapsayacak s¸ekilde oldugˆu ve yargılama sırasında da devam ettigˆi go¨ru¨lmu¨s¸tu¨r.

Sanıklar ve bir kısım mu¨dafileri yargılamanın bas¸ından itibaren yaptıkları suc¸ ic¸eren bu tu¨r eylemler ile mahkemenin is¸leyis¸ini engellemeye tes¸ebbu¨s etmis¸ler ve gelen seyircileri tahrik etmis¸ler, o¨zellikle mahkemenin talepleri aldıgˆı gu¨nlerde, yani sadece dinleme konumunda oldugˆu zamanlarda, gelen seyircileri merkez alarak konus¸malar yapmıs¸lardır. Sanıkların bu kadar cu¨retkar tavırları dahi bir gu¨ce dayanarak hareket ettiklerini ve ac¸ık kanuna aykırı hareketlerinin cezasız kalacagˆına inandıklarını c¸ok iyi bir s¸ekilde ortaya koymaktadır."

"Yargılama süreci görsel ve sesli kayıt altına alındı"

Önsözün 7. maddesinde sanık müdafilerinin durumuna yer verilerek, şunlar kaydedildi:

"Profesyonel meslek erbabı olması gereken bir kısım sanık müdafilerinin, kendilerini duygusal ve düs¸ünce olarak yakın gördükleri müvekkillerinin yerine koyarak avukatlık etigˆine aykırı hareketler sergiledikleri, suç olus¸turacak eylemler icra ettikleri, bunda ısrar ettikleri, sıklıkla mahkemeyi tanımadıklarını söyleyip, digˆer meslektas¸larını tahrik ettikleri, mahkeme heyeti ile ilgili olumlu yorum yapan meslektas¸larına sert tepki gösterip, bir sonraki durus¸malara bu avukatların katılmamalarına neden oldukları gibi birçok hukuka aykırı davranıs¸ları gözlemlenmis¸tir. Bununla ilgili olarak suç duyurusunda bulunulmus¸ ve gerekli hukuki tedbirler alınmıs¸tır. Bu avukatlardan bir kısmı da durus¸mada açıkça hiçbir maddi bedel almaksızın sanıkların savunmalarını yaptıklarını ifade etmis¸lerdir."

Kararın 8. maddesinde, tu¨m yargılama su¨recinin go¨rsel ve sesli olarak kayıt altına alındığı bunların daha sonra yazılı hale getirildiği belirtildi.

"Gerekçeli karar yazılırken zorluklarla karşılaşılmıştır"

Gerekçeli kararın yazım aşamasına yer verilen 9. madde de ise şu ifadeler yer aldı:

"Bu bu¨yu¨klu¨kteki bir dosyanın gerekc¸esi yazılırken bir taraftan bu¨tu¨nu¨n anlas¸ılması ve kavranılabilmesi bakımından tu¨m delillerin insicamlı olarak ortaya konması, bir taraftan tekrardan kac¸ınılması, bir taraftan bireysel hukuki durumlar ile genel degˆerlendirmeler arasında makul ve net bir ko¨pru¨ kurulabilmesi gibi zorluklarla kars¸ılas¸ılmıs¸tır. Dosyanın bu¨yu¨k hacmi kars¸ısında savunmanın ve iddia makamının dosyadaki tu¨m delillere ulas¸abilmesi ve denetim mercilerinin sagˆlıklı bir inceleme yapabilmesi bakımından dava delil klaso¨rleri ve sonradan dosyaya giren tu¨m evrak titizlikle okunabilir/taranablir PDF formatında dijital ortama aktarılmıs¸tır. Gerek yazılı ve gerekse dijital olan bu¨tu¨n dosyalar isim ve numara verilerek kolayca ulas¸ılabilir bir s¸ekilde ars¸ivlenmis¸tir. Dosya ars¸iv sistematigˆini go¨steren ayrıntılı ac¸ıklama taraflara bildirilmis¸tir. Gerekc¸eli kararımızda da bu konuya ayrı bir bo¨lu¨mde yer verilmis¸tir.

Gerekc¸eli kararımız, s¸imdiye kadar yargılama mercilerinin yaygın olarak kullanmadıgˆı 'dipnot' sistemine o¨zel bir o¨nem verilerek kaleme alınmıs¸tır. Bununla taraflara ve denetim merciine gerekc¸ede dayanılan degˆerlendirmelerin kaynagˆını rahatc¸a go¨rmeleri imkanı sunulmus¸tur.

Dava sürecinin anlatıldığı 10. maddede sanıklardan ele geçen tüm dijital aygıt ve materyallerinin, emanet memurlugˆundan getirtilerek naip hakim incelemesi yapıldığı ve belge içeriklerine dogˆrudan vakıf olunduğu belirtilerek, "21 ayrı iddianame ile açılan davaların birles¸tirilmesiyle görülen 275 sanıgˆın yargılandıgˆı yaklas¸ık 5 yıl süren bu dava zorunlu nedenler dıs¸ında kural olarak kesintisiz devam etmis¸, tam 620 durus¸ma yapılmıs¸, sadece durus¸ma zabıtları yaklas¸ık 42 bin sayfa tutmus¸, 157 tanık dinlenilmis¸tir" bilgilerine yer verildi.

Mahkeme tarafından binlerce delil klaso¨ru¨ ve yu¨zbinlerce sayfanın okunduğu beliritilen kararda, "Sanıkların ve mu¨dafilerin yaptıgˆı bazılarının onlarca gu¨nu¨ tutan mahkemedeki savunmaları ile sorus¸turma as¸amasındaki ifadeleri titizlikle o¨zetlenmis¸tir. İddia makamının, iddianame ve mu¨talaasındaki bazı go¨ru¨s¸lerinin, mahkememizce de sabit kabul edildigˆi durumlarda bu kısımlara gerekc¸eli kararımızda aynen veya bazı dipnotlarla zenginles¸tirilerek yer verilmis¸tir" denildi.

- İstanbul