Hızlı Antibiyotik Duyarlılık Testi ile Antibiyotik Direnciyle Mücadele

Antibiyotik direnci, küresel sağlık sistemlerinin karşı karşıya olduğu ciddi bir tehdit olarak kabul ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 1,27 milyon insan bu nedenle yaşamını yitiriyor. Sorunun temel nedenlerinden biri, enfeksiyon tedavisinde doğru antibiyotiğin hemen belirlenememesi ve geniş spektrumlu ilaçların deneme-yanılma yöntemiyle verilmesidir. Bu durum, tedavinin gecikmesine ve bakterilerin direnç geliştirmesine yol açabiliyor.

Bu soruna çözüm olarak Acıbadem Üniversitesi'nde geliştirilen 'Hızlı Antibiyotik Duyarlılık Testi', hastadaki bakterinin hangi antibiyotiğe duyarlı olduğunu çok kısa sürede belirleyebiliyor. Testte, antibiyotiğin etkisiyle ölen bakteriler özel bir boya sayesinde ışık veriyor; böylece hangi antibiyotiğin işe yaradığı hızlı ve net bir şekilde anlaşılabiliyor. Bu sayede, normalde bir gün sürebilen antibiyotik duyarlılık belirleme süreci 15-90 dakikaya indirilebiliyor.

Prof. Dr. Tanıl Kocagöz, yöntemi şöyle açıklıyor: 'Bakteri, antibiyotiğin etkisiyle öldüğü anda hücre zarı geçirgen hale geliyor ve boya içeri sızıyor. İçeri giren boya, bakterinin DNA'sına bağlandığında ışık yaymaya başlıyor. Bu sayede bakterinin ölüp ölmediğini çok kısa sürede anlayabiliyoruz.' Antibiyotik direnci olduğunda ise bakteri ölmez ve boya içeri giremediği için ışık oluşmuyor, böylece direnç hızlıca saptanabiliyor.

Özellikle hastane enfeksiyonlarının yaygın olduğu günümüzde bu tür hızlı tanı yöntemleri büyük önem taşıyor. Yoğun bakım ünitelerinde veya bağışıklık sistemi zayıf hastalarda doğru antibiyotiğe hızlı ulaşmak, tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz, klasik yöntemlerde en az bir gün beklemek gerektiğini belirterek, geliştirdikleri testle bu süreyi bir buçuk saatten kısa bir süreye indirdiklerini vurguluyor.

Yanlış veya gereksiz antibiyotik kullanımı, antibiyotik direncinin en önemli nedenlerinden biri olarak görülüyor. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz, testin her hastaya uygun antibiyotiğin hızlı şekilde belirlenmesini sağlayarak gereksiz antibiyotik kullanımının önüne geçmeyi hedeflediğini ifade ediyor. Prof. Dr. Özge Can ise teknolojinin yalnızca bir tanı yöntemi değil, aynı zamanda tedavi başarısını artıran bir sistem olduğunu belirtiyor.

Laboratuvar aşaması tamamlanan ve yerli bir teknoloji olarak geliştirilen testin yaygın kullanıma girebilmesi için çalışmalar sürüyor. Prof. Dr. Özge Can, en kısa sürede hastanelerde kullanılmasını istediklerini ve sağlık endüstrisiyle görüşmeler gerçekleştirdiklerini söylüyor. Uzmanlara göre, hızlı antibiyotik duyarlılık testleri, gelecekte antibiyotik direnciyle mücadelede en önemli araçlardan biri olarak değerlendiriliyor.