Hürmüz Boğazı'ndaki Tıkanıklık Yeni Soğuk Savaş Dönemini Tetikledi

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık yakın zamanda çözülecek gibi görünmüyor. Tüm ülkelerin enerji fiyatlarını etkileyen bu durum, Axios'a göre dünyayı yeni bir Soğuk Savaş dönemine soktu. Enerji fiyatlarının aylarca yüksek kalacağı tahmin edilirken, her an sıcak bir çatışma çıkma ihtimali Sovyetler ve ABD arasındaki soğuk savaş havasını 2026'ya taşıdı.

ABD'li yetkililer, ülkenin ne savaşla ne de anlaşmayla çözülebilecek donmuş bir çatışma sarmalına sürüklenmesinden endişe duyuyor. Bu senaryoda ABD güçlerinin bölgede uzun süre kalması ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesi bekleniyor. Taraflar şu an karşı tarafın ilk hamleyi yapmasını ya da geri adım atmasını bekliyor.

Başkan Trump, yeni askeri saldırılar düzenlemek ile finansal yaptırımların İran'ı müzakereye zorlamasını beklemek arasında kararsız kaldı. Trump'ın yakın çevresindeki isimler, Trump'ın kendilerine 'İran'ın anladığı tek şey bombalar' dediğini aktardı. Bir danışman ise 'Trump usandı, ancak hala gerçekçi davranıyor. Güç kullanmak istemiyor ama geri adım da atmayacak' diye konuştu.

ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesindeki bu belirsizlik, sürecin siyasi ve ekonomik açıdan Trump için en kötü senaryo. Başkan'ın danışmanları ise çözüm arayışında. Bazı üst düzey danışmanlar askeri operasyonlara dönmeden önce ekonomik baskının artırılmasını savunuyor. Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio, konuyla ilgili bir röportajda 'İran üzerindeki yaptırım seviyesi olağanüstü bir boyutta ve bu baskının daha da artırılabileceğini düşünüyorum. Dünyanın geri kalanının da rejimi taviz vermeye zorlamak için uyguladığımız bu felç edici yaptırımlara ve diğer adımlara katılmasını umuyorum' dedi.

Trump ayrıca Lindsey Graham gibi şahin isimlerle de İran'daki krizi görüşüyor. Graham, rejimin davranışlarının temel sorun olduğunu belirterek Trump'a pozisyonunu koruması çağrısında bulundu. İran tarafı, Hürmüz Boğazı'nın açılması karşılığında gemi ablukasının kaldırılmasını içeren bir teklif sundu. Teklifte İran'ın nükleer programının müzakereye açılması 3 maddeye taşındı. Trump, nükleer programın durdurulmasını öncelik olarak gördüğü için bu öneriye sıcak bakmıyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, başkanın kırmızı çizgilerinin hem ABD halkına hem de İran'a net bir şekilde iletildiğini vurguluyor. Masadaki bu öneri nükleer müzakereleri ertelediği için Trump tarafından yeterli bulunmadı. Karar aşamasında henüz somut bir adım atılmasa da nükleer silahsızlanma hedefi ABD'nin en önemli şartı olmaya devam ediyor.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatıp petrol tankerlerinden geçiş ücreti talep etmesi de soğuk savaş ortamını yaratan durumlardan biri. Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği su yolunda ABD ordusu İran bayraklı gemileri hedef alırken, İran da ABD müttefiki gemileri vuruyor. Bazı gemiler ablukayı aşmayı başarsa da ABD yönetimi savaşta kullanılabilecek kaçak malzemeler taşıdığı iddia edilen tankerlere el koymaya devam ediyor. İran ise benzer şekilde tankerlere el koyuyor.

Trump, nükleer program endişeleri giderilen yeni bir anlaşma imzalanana kadar bu deniz ablukasını kaldırmayacağını açıkça belirtti. Bu esnada ABD ablukanın hedef listesini genişletti. Eskiden öncelikli hedefler tankerler olurken, Hazine Bakanı Scott Bessent finansal kuruluşları ve nakliye şirketlerinin de hedef alınacağını duyurdu. Bu yaptırımlar Çin'deki küçük rafinerileri bile kapsayacak şekilde her açıdan uygulanacak. İran ise bu hamleye ne karşılık verecek henüz bilinmiyor.

Axios'a konuşan üst düzey bir yetkili bu durumu 'Her yönden gelen maksimum baskı bulunuyor. Bu durum askeri harekat anlamına da gelebilir ancak son karar başkana aittir' sözleriyle özetledi. Trump yönetimi bu baskının İran'ı petrol kuyularını kapatmaya zorlayacağını ve büyük bir ekonomik hasara yol açacağını düşünüyor. Eleştirel analistler ise bu yöntemin İran'dan taviz koparmaya yetmeyeceğini savunuyor.