İran-ABD-İsrail Çatışmasında Geçici Ateşkes İlan Edildi, Diplomasi Hız Kazandı

Dünya, İran-ABD- İsrail arasında yaşanan çatışmalarda geçici ateşkes ilan edilmesiyle şu an için rahat bir nefes aldı, ancak bu ateşkesin kalıcı olup olmayacağı henüz netleşmedi. Tam anlamıyla bir barış sağlanmadı, fakat 'yok etme' tehdidinin yerini geçici bir rahatlama aldı.

Gece boyunca Ankara, Washington, Tahran, İslamabad ve Doha arasında yoğun telefon trafiği yaşandı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın yürüttüğü görüşmeleri yakından takip etti. Görüşmelerin odağında, geçici ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve Cuma günü İslamabad'da yapılacak müzakerelerin kapsamının belirlenmesi vardı. İran'ın kamuoyuna yansıyan 10 maddelik talepleri, telefon diplomasisinde muğlak bırakıldı, aksi takdirde masaya oturmanın riske girebileceği belirtildi. İran; savaş tazminatı, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemiler için ücret talebi gibi başlıkları gündeme getirirken, ABD ise nükleer kapasitenin sınırlandırılması, füze kapasitelerinin durdurulması ve vekil güçlerin tasfiyesi gibi konuları masaya getirdi. Ayrıntıların İslamabad görüşmelerinde netleşmesi bekleniyor.

Ankara, geçici ateşkesin bir güven artırıcı önlem olması gerektiğini savunuyor ve bu adımın hem bölge hem de dünya için önemli bir ilk olduğunu vurguluyor. Önemli olanın, ateşkesin kalıcı barışa dönüşmesi ve tarafların bu süreyi yeniden silahlanma için kullanmaması gerektiği belirtiliyor. Ancak, İsrail sorunu devam ediyor; gece boyunca sessiz kalan İsrail'in daha sonra Lübnan açıklamasıyla ortamı karıştırmaya çalışması Ankara'nın endişelerini artırdı. Dışişleri Bakanı Fidan, ABD'ye 'İsrail siyasi ve askeri çıkarları için ABD'yi kullanmamalı' mesajını iletti. Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde tüm kurumlarıyla aktörlerle yoğun temas halinde; son bir haftada Dışişleri Bakanı Fidan, Pakistan Dışişleri Bakanı ve Genelkurmay Başkanı ile yaklaşık 50 görüşme gerçekleştirdi.

ABD Başkanı'nın sert söylemlerine rağmen, ABD'nin sahada sıkıştığı ve çıkış aradığı biliniyor. Sahada ABD'nin önemli kayıplar verdiği aktarılıyor: F-35 Lightning II, F-15E Strike Eagle, A-10 Thunderbolt II, MC-130J Commando II, E-3 Sentry AWACS, KC-135 Tanker, AH/MH-6 Little Bird, MQ-9 Reaper, HH-60M/HH-60W ve CH-47F Chinook gibi uçak ve helikopterlerde kayıplar yaşandı. Bu durum, savaşın askeri dengesinde kritik bir kırılmaya işaret ediyor ve ABD'nin İran'ı hafife aldığı ortaya çıkıyor. ABD, uzun süreli bir çatışmayı sürdürmek istemiyor ve sürdürülebilirlik riski nedeniyle ateşkese yöneldi.

İran cephesi ateşkesi 'direndik ve kazandık' şeklinde değerlendiriyor. İran'ın sunduğu 10 maddelik çerçeve talepler arasında, İsrail saldırılarının durması, ABD'nin doğrudan müdahaleden çekilmesi ve yaptırımların gevşetilmesi beklentisi yer alıyor. İran'ın gerçek gücü, sahte füze rampaları ve aldatma sistemleriyle desteklenen mozaik ve mobil bir yapıya dayanıyor; sahadaki füze kapasitesi zarar görmedi.

Sahadaki kırılgan denge, diplomasiye hız kazandırdı ve müzakerelerin İslamabad hattında sürmesi bekleniyor. Pakistan, İran ile iletişim kurabilen, Batı ile temas sağlayan ve bölgesel dengeyi koruyabilen önemli bir aktör olarak öne çıkıyor. Ancak, taraflar arasında güven eksikliği ve sahadaki kırılgan denge nedeniyle müzakereler ya kalıcı bir denge sağlayacak ya da yeni çatışmaların zeminini hazırlayacak. Net bir kazanan yok, ancak kaybetmeyen taraf İran olarak öne çıkıyor; rejim ayakta kalırken, füze kapasitesi devam ediyor ve ABD ile İsrail hedeflerine ulaşamıyor. Dünya bugün gerçek anlamda bir nefes aldı, ancak bu sadece geçici bir rahatlama; en kritik soru, bu ateşkesin bir son mu yoksa yeni bir savaşın başlangıcı mı olduğu, cevabı masadaki gelişmeler ve uluslararası tutumlar belirleyecek.