İstihbaratta Özel Sektörün Rolü

Teknolojik gelişmeler, artan veri yoğunluğu ve hibrit tehdit ortamının etkisiyle istihbarat üretme süreci önemli bir dönüşüm geçirirken, özel sektörün sunduğu analiz kapasitesi, teknolojik imkanlar ve uzmanlık desteği bu dönüşümün temel unsurları olarak öne çıkıyor.

Anadolu Ajansının (AA) "Dijital Çağda İstihbarat" başlıklı dosya haberinin birinci bölümünde, günümüzde casusluk faaliyetlerinin nasıl değiştiği ile ABD istihbarat ekosisteminde yer alan özel şirketler mercek altına alındı.

Günümüzde istihbarat ekosistemi, kamu kurumları, özel sektör ve akademi arasında artan işbirliğiyle daha entegre ve çok aktörlü bir yapıya dönüşüyor.

ABD'de 2014-2017 yıllarında Ulusal İstihbarat Konseyi (NIC) Başkanlığı yapan ve güvenlik bürokrasisinde üst düzey görevlerde bulunun Prof. Gregory Francis Treverton, günümüzde kameraların yaygınlaştığı ve yüz ile retina taramasının rutin uygulamalar haline geldiğini belirtti.

Yurt dışındaki büyükelçiliklerde diplomat kılığında faaliyet göstermek gibi klasik casusluk yöntemlerinin artık geçerliliğini yitirdiğini vurgulayan Treverton, "Gelişen teknolojiler, casusluk faaliyetlerinin yürütülüş şeklini değiştiriyor ve casusları daha büyük bir risk altına sokuyor. Örneğin, casusların güvenliğini sağlamak ve gizliliklerini korumak için onlara yalnızca hassas bilgileri iletmek amacıyla kullanılacak tek kullanımlık telefonlar verilirdi. Ancak algoritmik tespit alanındaki gelişmeler, bir zamanlar gizli olan bu yöntemi daha belirgin hale getirdi." ifadelerini kullandı.

Açık kaynak istihbaratının (OSINT) hacmi, doğruluğu ve hızının büyük bir zorluk teşkil ettiğini vurgulayan Treverton, 2020'de 64,2 zettabayt veri hacminin 2025 yılına kadar 180 zettabaytı aşacağını belirtti.

Treverton, "İnsan istihbaratı, yani o eski usul istihbarat hala var ve önemini koruyor ancak artık açık kaynak devrimi karşısında ezilmiş durumda." dedi.

Söz konusu veri hacminin istihbarat analiz süreçlerini daha karmaşık hale getireceğine işaret eden Treverton, şunları kaydetti:

"Ulusal İstihbarat Konseyi başkanlığını yürütürken, Kongre üyeleri bana zaman zaman devlet istihbaratının neden bu kadar çok analiste ihtiyaç duyduğunu sorardı. Ben de esprili bir şekilde, ne yazık ki analistlerin geleneksel istihbarat toplama sistemlerine kıyasla daha ucuz olduğunu söylerdim. Daha derin cevabım ise politika yapıcıların karmaşık bilgi yığınını sindirmek için daha fazla yardıma ihtiyaçları olduğu."

Yapay zekanın istihbaratın analiz yapma biçimini ve politika ile etkileşimini kökten değiştirdiğine dikkati çeken Treverton, "Analistler sürecin merkezinde kalmalı." diye konuştu.

Özel istihbarat şirketleri siber güvenlikten risk analizine kapsamlı hizmetler veriyor

Treverton, IBM Kamu Yönetimi Merkezi tarafından yayımlanacak "Ayrımların Arasında Öğrenmek: İstihbaratta Çok Sektörlü Ortaklıklar" isimli çalışmasını AA muhabiri ile paylaştı.

Çalışmaya göre, istihbarat kurumları için sözleşmeli olarak çalışan özel sektör personellerinin yaklaşık yüzde 80'i çok az sayıda güvenlik şirketi tarafından istihdam ediliyor.

Söz konusu firmalar, ABD'de istihbarat alanında faaliyet gösteren yaklaşık 58 bin çalışanının tahminen 45 binini istihdam ediyor.

Özel istihbarat şirketleri, müşterilerine kurumsal araştırmalar, siber güvenlik, jeopolitik risk analizi ve teknoloji danışmanlığı gibi alanlarda kapsamlı hizmetler veriyor.

Özel sektördeki başlıca istihbarat şirketleri

Çalışmaya göre, ABD istihbarat ekosistemi içerisinde Booz Allen Hamilton, Kroll, Control Risks, Pinkerton, Stratfor, Palantir gibi az sayıda firma öne çıkıyor.

Bu çerçevede, Virginia eyaleti merkezli Booz Allen Hamilton firması, savunma ve istihbarat birimleri başta olmak üzere kamu ve özel sektöre siber güvenlik, veri analitiği, risk yönetimi ile teknoloji ve mühendislik danışmanlığı sunuyor.

Kurumsal soruşturmalar, risk yönetimi ve siber güvenlik alanlarında faaliyet gösteren New York merkezli Kroll firması ise özellikle dijital adli tıp ve durum tespiti süreçlerinde uzmanlaşıyor.

Dünyanın pek çok yerinde ofisi ve temsilciliği bulunan Control Risks, müşterilere risk analizi, jeopolitik analiz, güvenlik danışmanlığı ve finansal soruşturma hizmetleri veriyor.

Eski ABD Başkanı Abraham Lincoln'ün güvenliğinden sorumlu ABD'li istihbaratçı Allan Pinkerton tarafından kurulan ve kökleri 1850'lere uzanan özel istihbarat ve firması Pinkerton ise kurumsal soruşturmalar ve stratejik güvenlik danışmanlığının yanı sıra küresel ölçekte gözetim ve güvenlik hizmetleri sunuyor.

ABD Merkezi Haberalma Teşkilatının (CIA) "gölge kuruluşu" olduğu iddia edilen ve ünlü strateji uzmanı siyaset bilimci George Friedman tarafından 1996'da kurulan Texas merkezli Stratfor, küresel gelişmelere ilişkin değerlendirmeler sunarak müşterilerin siyasi riskleri anlamalarına katkı sağlıyor.

Büyük veri analitiği ve yazılım geliştirme alanında faaliyet gösteren ABD merkezli yazılım şirketi Palantir, veri analizi sağlayan Gotham ya da yapay zeka destekli hedefleme platformu "Maven" gibi ürünlerle düzinelerce büyük şirket ve ülkeye hizmet veriyor.

Benzer şekilde, İngiltere merkezli şirket BAE Systems Applied Intelligence'ın ulusal güvenlik ve siber istihbarat alanında çözümler sunarak kamu ve özel sektör müşterilerine hizmet sunuyor.

Pek çok bölgede ofisleri bulunan jeopolitik ve güvenlik istihbaratı sağlayan analiz şirketi Dragonfly Intelligence, denizcilik sektörü dahil pek çok sektörde küresel risk değerlendirmeleri ve 24 saat analiz hizmetleriyle karar vericilere destek oluyor.

İngiltere merkezli Hakluyt & Company ise şirketlere ve yatırımcılara yönelik stratejik istihbarat ve danışmanlık hizmetleri sunduğu, özellikle kurumsal diplomasi ve hassas soruşturmalar alanında faaliyet gösteriyor.

Öte yandan New York merkezli Eurasia Group ve Oxford merkezli Oxford Analytica gibi kuruluşlar siyasi risk ve analiz odaklı danışmanlık hizmetleri sunarken, Bellingcat'in ise açık kaynak araştırma yöntemleriyle kamu yararına çalışan bağımsız bir araştırmacı gazetecilik yapısı olarak öne çıkıyor.

Treverton, "ABD savunma sanayi üssü, askeri sistemleri geliştiren, üreten ve bakımını yapan 60 binden fazla şirket ile devlet tesisinden oluşan ve 1,5 trilyon doları aşan devasa bir ekosistem. 1990'larda 51 ana yükleniciden oluşan bu sektör, günümüzde Lockheed Martin, RTX, General Dynamics, Boeing ve Northrop Grumman olmak üzere beş şirket etrafında yoğunlaşıyor." ifadelerini kullandı.

Şirketlerin genel merkezi, istihbarat ekosisteminin kalbinde

İstihbarat, danışmanlık ve askeri teknoloji şirketlerinin büyük bölümünün ABD'nin istihbarat ekosisteminin merkezi olarak öne çıkan Virginia'da yoğunlaştığı görülüyor.

İngiltere'nin başkenti Londra ise istihbarat ve risk danışmanlığı alanında hizmet veren şirketler kapsamında ikinci önemli merkez konumda bulunuyor.

Söz konusu dağılım, özel sektör istihbarat ekosisteminde belirgin bir coğrafi kümelenmeye işaret ediyor.