Küresel Düzenin Yeni Diktatoryal Triosu: ABD, Rusya ve Çin

Tunuslu şair Ebu el-Kasım el-Şabi, 'Dünyanın Tiranları' şiirinde Fransız sömürgecileri 'Diken eken yara biçer' dizesiyle uyarmıştı. Küresel güçlerin anlaşarak dünyayı yeniden dizayn ettiği ve her tarafa yeni dikenler ektiği bir dönemden geçiyoruz. Küresel sistem tıkanmış durumda; bunun en bariz örneğini İran savaşında ve Hürmüz Boğazı krizinde gördük. Daha önce Gazze soykırımında da karşımıza çıkmıştı küresel çürümüşlük. Herkes hayal kırıklığı ve umutsuzluk içinde. Zira küresel çok kutupluluğun sancağı haline gelen muhalif güçler küresel değişim ve dönüşümün lokomotifi olma rollerini terk ediyor. Rusya ve Çin'in İran savaşındaki pasifliği ve stratejik sessizliği bunu doğruluyor. Venezuela gibi İran'ı da kaderine terk ettiler. Çünkü perde önünde de arkasında da sanıldığı gibi Çin ve Rusya'nın ABD ile kararlı bir mücadelesi yok artık. O dönem kapandı. Yeni bir küresel diktatoryal trio var karşımızda: ABD, Rusya ve Çin. Asıl şer ekseninin İran, Kuzey Kore ve Venezuela değil, bu üç ülke olduğu anlaşıldı.

Yeni ulusal, bölgesel ve küresel hakikatlerimizi bu mihenge göre değerlendirmekte fayda var. ABD'nin uzattığı elmalı şekeri hemen kabul eden küresel bir Rusya ve Çin sorunumuz var artık. Küresel çok kutupluluk önündeki en büyük engel ABD'den çok Moskova ve Pekin. Bu iki aktörün ana derdi artık Küresel Güney'in maruz kaldığı çifte standarda ve sömürgeci dayatmalara karşı çıkmak değil; temel hedefleri ABD tarafından rejimlerinin meşruiyetinin kabul edilmesi. Trump, iyi bir tacir olarak Rusya ve Çin'e istediklerini verdi: yumuşak gücünü geri çekip onların sert gücünü aldı. Moskova ve Pekin'in en zayıf noktası olan rejim değişikliği ve ulus inşası programlarını ABD'nin dış politika gündeminden kaldırdığını açıkladı. Bu politika değişimi, 2026 Ulusal Savunma Stratejisi ve 2025 Ulusal Güvenlik Stratejisi belgelerinde de açıkça belirtiliyor. Trump, rakip ülkelerde iç karışıklık ve darbeleri amaçlayan kültürel propaganda ve sivil yardım birimlerini kapatarak ABD'nin artık ulusal çıkarlarından kopuk 'uluslararası davalara' son verdiğini duyurdu.

Trump'ın Rus ve Çinli liderlerin meşruiyetlerini pekiştiren yumuşak güç jestleri karşılıksız bırakılmıyor. Rusya ve Çin, Venezuela ve İran gibi müttefiklerine yönelik Trump'ın hamlelerini engellememe kararı aldı. Hatta Rusya ve Çin'in Trump'a karşı sert güç baltalarını tamamen toprağa gömdüklerini söylemek mümkün. Onlar bu gelişmeye jeopolitik detant dönemi diyor. Fakat büyük güçlerin yeni güç ticareti sadece birbirlerine huzur getirir; dünyanın geri kalanına ise soykırım, savaş ve kaos olarak geri döndüğünü unutmamak lazım. İşte şu an içinde yaşadığımız dünya böyle bir dünya. Eski ilke, ittifak ve anlaşmaların bir hükmü yok artık. ABD-İran arasındaki Hürmüz görüşmesi de sonuçsuz kaldı. Dünyanın dört bir yanına yine diken ekiyorlar ve daha da ekecekler. Gidişat bunu gösteriyor.