Perge Antik Kenti'nde Roma Dönemine Ait Arenada İdam Uygulamalarına İlişkin Önemli Keşif

ROMA döneminde Anadolu’nun en düzenli şehirlerinden biri olarak kabul edilen Perge Antik Kenti, önemli bir arkeolojik keşfe sahne oluyor. Antalya’nın Aksu ilçesinde yer alan Perge, Pamfilya Bölgesi’nin başkentliğini yapmış önemli antik kentler arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras projesi kapsamında, son yıllarda yürütülen kazı çalışmalarına hız verildi. Özellikle 2023-2025 sezonlarında gerçekleştirilen kazılarda kentte önemli buluntular ortaya çıkarılmaya başlandı. Bu süreçte stadyum-amfitiyatro kompleksi tamamen ortaya çıkarılırken, önceki bulguları hem doğrulayan hem de önemli ölçüde genişleten yeni mimari ve arkeolojik kanıtlar sağlandı.

Birinci yüzyılda yapıldığı belirlenen stadyum-amfitiyatro kompleksinin milattan sonra 275 ile 276 yılları arasında Perge’de ikamet eden İmparator Tacitus’un saltanatı sırasında arenaya dönüştürüldüğü tespit edildi. Arenadan çıkarılan buluntular ile de Roma arkeolojik döneminde, hayvanlarla yapılan idam uygulamalarının ilk defa nasıl organize edildiğine dair önemli mimari verilere ulaşıldı. İstanbul Üniversitesi’nden Kazı Başkan Yardımcısı Dr. Aytaç Dönmez, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran benzersiz mimari yapı hakkında açıklamalarda bulundu.

Dönmez, antik yazarlardan ve görsel kalıntılardan insanların idam edildiklerini bildiklerini, ancak bunların arkeolojik olarak ilk defa nasıl organize edildiğine dair mimari verilere ulaştıklarını belirtti. Arenada her yerde kaideler bulunduğunu, bu kaidelerin geçen yıl mimari olarak ilk defa ortaya çıkarıldığını söyledi. Roma'nın kanlı dövüşleri ve görsel oyunları sevdiğini, buradaki stadyumun milattan sonra 3’üncü yüzyılın sonunda bazı değişikliklerle amfitiyatro yapıldığını açıkladı. Önceki dönem stadyum yapısında bulunan seyirci girişlerinin artık hayvan hücrelerine dönüştürüldüğünü, kapıları ve mekanizmaları olduğunu ifade etti.

Bir suçluyu çok fazla şekilde orada idam edebildiklerini, doğrudan kaidenin üzerine çarmıha gerildiğini veya platform şeklinde yapılıp insanın daha yukarı çıkarıldığını anlattı. Hayvanların rampalarla yukarıya çıkıp insanı parçaladığını, bunu yaparken de mitolojik karakterlere büründürüldüğünü söyledi. Bu platformların üstünde veya kaidelerde ya da tamamen çırılçıplak şekilde arenalara atıldıklarını belirtti. PERGE’de yan yana beş hayvan kapısı ortaya çıkarıldı. Roma arkeolojisinde bunun bir ilk olduğuna dikkat çeken Dr. Aytaç Dönmez, kapıların giyotin tarzında açıldığını, vahşi hayvanların kaidelere bağlı insanları parçalamaları için bu kapılardan bırakıldığını söyledi. Hayvan olarak Pamfilya Kaplanı ve Anadolu Parsı'nın çok fazla kullanıldığını, çok miktarda köpek kemiği de bulduklarını ekledi.