Trafik Platformu Başkanı Usta, ölümlü kazada 36 bin 500 liralık adli cezayı eleştirdi

(İSTANBUL) - Trafikte Haklarım Platformu Başkanı Yasemin Usta, Dünya Trafik Mağdurlarını Anma Günü nedeniyle yaptığı açıklamada,  "Ehliyetsiz araç kullanmaya 200 bin lira idari para cezası uygulanırken bir insanın hayatını kaybettiği trafik kazasında verilen bir yıllık hapis cezasının günlük 100 lira üzerinden hesaplanarak 36 bin 500 lira adli para cezasına çevrilebilmesi ciddi bir çelişkidir. Trafik güvenliği için yaptırımlar artırılırken insan hayatına mal olan kazalarda hapis cezasının para cezasına dönüşebilmesi kabul edilemez" dedi.

Her yıl kasım ayının üçüncü pazar günü, Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen Dünya Trafik Mağdurlarını Anma Günü'nde trafik kazalarında hayatını kaybedenler anılıyor. 2015-2025 yılları arasında Türkiye'de trafik kazalarında 68 bin 796 kişi hayatını kaybetti; yaklaşık 3,5 milyon kişi yaralandı.

Trafikte Haklarım Platformu Başkanı Yasemin Usta, yaptığı yazılı açıklamada, trafik mağdurlarının yaşadığı sorunları kendi hayatından örneklerle anlattı:

"2012 yılında 18 yaşındaki kuzenim Gökhan Demir, ehliyetsiz, aşırı hızlı ve hatalı sollama yapan asli kusurlu bir sürücünün neden olduğu kazada hayatını kaybetti. 8 yıl süren hukuk mücadelemizin sonunda sanık, infaz yasasındaki değişiklikler nedeniyle bir gün bile cezaevine girmedi. Bu adaletsizlik duygusuyla yaşadığımız acıyı toplumsal faydaya dönüştürmek istedik. 6 Mayıs 2015'te Trafikte Haklarım Derneği'ni kurduk ancak mücadelemiz sürerken ailemiz bir kez daha trafik kazasıyla sarsıldı. Ocak 2024'te, 22 haftalık hamile kız kardeşim Çiğdem ve 7 yaşındaki kızı Nilüfer, okul önünde yüzde 100 asli kusurlu bir sürücünün çarpması sonucu ölümden döndü. Kız kardeşim bebeğini kaybetme tehlikesi yaşadı. Yeğenimin bacağı üç yerinden kırıldı, üç kez ameliyat geçirdi. Ağır fizik tedavi ve psikolojik tedavi süreçleri yaşadılar. Aradan geçen zamana rağmen dosya hala soruşturma aşamasında."

"HAKLARA ERİŞİM KOLAYLAŞTIRILMALI"

Usta, trafik mağdurunun asıl mücadelesinin çoğu zaman kazadan sonra başladığını belirterek, şöyle devam etti:

"Bir mağdur ilk olarak kaza yerine gelen 112, polis ve jandarmaya ekipleriyle muhatap olmaya başlıyor. Sonrasında ise hastanelerden SGK ve Adli Tıp Kurumu'na, savcılıklardan mahkemelere kadar çok sayıda kurumla muhatap oluyor. Ölüm halinde cenaze ve defin işlemleri de bu sürece ekleniyor. Yol kusuru ve altyapı incelemelerinde Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyeler, hukuki süreçte barolar, avukatlar, noterler ve üst mahkemeler devreye giriyor. Tazminat aşamasında ise sigorta şirketleri ve ne yazık ki hasar danışmanlık firmaları ile karşılaşılıyor. Tek bir kaza; mağduru sağlık, güvenlik, adalet, sosyal güvenlik, yerel yönetimler ve sigorta sistemi arasında uzun bir bürokratik sürece mahküm ediyor. Kurumlar arasında koordinasyon sağlanmalı, haklara erişim kolaylaştırılmalı."

"MALİYET 140 BİN LİRAYA ULAŞABİLİYOR"

Usta, noter ve vekalet ücretleri, dava harçları, bilirkişi giderleri ve üst mahkeme başvuruları hesaba katıldığında 2026 yılı verilerine göre bir mağdurun hak arama maliyetinin en az 120 bin ile 140 bin liraya ulaşabildiğini belirtti. Trafik kazası mağdurunun hakkını arayabilmek için ciddi bir ekonomik yükün altına girmek zorunda kaldığına işaret eden usta, "Manevi tazminat kararı verilse bile bu paranın mağdura fiilen ödenmesi her zaman mümkün olmuyor. Yani mağdur, hakkını elde edebilmek için ikinci bir mücadele veriyor. Kazaların ekonomik ve psikolojik yükü özellikle kalıcı engellilik yaşayan kişiler için ömür boyu devam ediyor" ifadelerini kullandı.

"CEZALAR ADİL OLMALI"

Usta, şunları kaydetti:

"Mevcut sistemde mal varlığına mı, yoksa insan hayatına mı daha fazla değer verildiğini anlamakta güçlük çekiyoruz. Kaldırımda yürüyen bir yayanın çantasını kapıp kaçmanın cezası 5 ile 10 yıl hapisken aynı yayaya araç çarparak ölümüne neden olmanın cezası 2 ile 6 yıl arasında değişiyor. Hakimlerin alt sınırdan ceza vermesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi, adli para cezasına çevrilmesi ve denetimli serbestlik gibi uygulamalar da cezaların caydırıcılığını azaltıyor. Ehliyetsiz araç kullanmaya 200 bin lira idari para cezası uygulanırken bir insanın hayatını kaybettiği trafik kazasında verilen bir yıllık hapis cezasının günlük 100 lira üzerinden hesaplanarak 36 bin 500 lira adli para cezasına çevrilebilmesi ciddi bir çelişkidir. Trafik güvenliği için yaptırımlar artırılırken insan hayatına mal olan kazalarda hapis cezasının para cezasına dönüşebilmesi kabul edilemez. Trafik suçlarında cezalar, adil ve caydırıcı bir anlayışla yeniden ele alınmalıdır."