Türkiye, 2040'ta Tütünsüz Nesil Hedefiyle Kapsamlı Tütünle Mücadele Paketine Hazırlanıyor

Türkiye, halk sağlığı tarihinin en kapsamlı tütünle mücadele paketine hazırlanıyor. Hükümet tarafından Avrupa Birliği'nin '2040'ta tütünsüz nesil' hedefiyle uyumlu hazırlanan ve Sağlık Bakanlığı'nca desteklenen 41 maddelik yasa teklifi taslağının yakında TBMM'ye sunulması bekleniyor. Tütün tüketim alışkanlıklarını kökten değiştirmesi beklenen taslağın en radikal maddesi, 1 Ocak 2040 itibarıyla tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanması.

Sosyal hayat alanlarındaki özgürlükleri halk sağlığı lehine yeniden düzenleyen teklif, özellikle yeme-içme sektörüne yönelik getirdiği sert kısıtlamalarla dikkat çekiyor. Buna göre; restoran, kafe ve pastanelerin açık alanlarında artık sigara içilemeyecek ve işletmelerde toplam alanın yalnızca yüzde 10'u ile sınırlı özel 'içme alanları' oluşturulabilecek, ancak bu bölümlere garson giremeyecek, yiyecek ve içecek servisi yapılamayacak. Bu düzenleme ile pasif içiciliğin sıfıra indirilmesi hedefleniyor.

Sigara satışında kayıt dışılığı ve çocukların erişimini engellemek için nakit ödeme kaldırılıyor, satışlar yalnızca kimlik/yaş doğrulaması yapan elektronik sistemler üzerinden gerçekleştirilecek. Taslağın nihai hedefi ise tütünsüz bir Türkiye'ye geçiş yapmak. Bu sebeple 1 Ocak 2040'tan itibaren elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri ve her türlü nikotin cihazı dahil olmak üzere tüm tütün ürünlerinin üretimi, satışı ve tüketimi tamamen yasaklanacak. Bu tarihten sonra tütün ticareti yapmaya devam edenleri ise 1 milyon ile 5 milyon TL arasında değişen ağır adli para cezaları bekliyor.

Yasa teklifi sadece yasakları değil, caydırıcı yaptırımları da beraberinde getiriyor. Çocuklara tütün ürünü satanlara 1 yıla kadar hapis cezası öngörülürken, yasak alanlarda sigara içen vatandaşlara 5 bin TL idari para cezası kesilecek. Kurallara uymayan işletmeler ise 50 bin TL'den başlayan cezaların yanı sıra kademeli kapatma cezalarıyla karşı karşıya kalacak.

Uzmanlar, 2040 yılında tüm tütün ürünlerinin yasaklanması hedefini değerlendiriyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nden Prof. Dr. Toker Ergüder, dünyada giderek daha fazla ülkenin bu tür hedefleri gündemlerine aldığını belirterek, hedef yılın 2035 olarak belirlenmesinin de değerlendirilebileceğini söyledi. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nazmi Bilir ise, Türkiye'nin henüz 'sigarasız' döneme geçemediğini, mevcut kanunların uygulamada eksik kaldığını ifade etti.