"Beyaz Altın" Lüle Taşına İlgi Artıyor

"Deniz köpüğü", "köstebek taşı", "beyaz altın" olarak da bilinen ve Eskişehir'in çevre köylerindeki madenlerden çıkartılan, son dönemde ilgi odağı olan lüle taşı, atölyelerde işlenip pipodan satranç takımına, küçük büstlerden rölyefe ve "bilezik, kolye, broş ve küpe" gibi takılara kadar usta ellerde işlenip birçok üründe zarafetini sergileme imkanı buluyor.

ABD, Yunanistan, Çek Cumhuriyeti, Fransa, İspanya ve Fas'ın bazı bölgelerinde de çıkartılan ancak ticari olarak işlenebilir en kaliteli yataklarının Eskişehir'in Alpu ilçesinde köylerde bulunana lüle taşı, toprağın 40 ile 330 metre derinliğinde bulunuyor.

"Beyaz altın", köylüler tarafından oluşturulan madenlerden insan gücüyle çıkartılıyor. Lüle taşı elde etmek için köylüler, yüzeyden itibaren dik inen kuyular kazıyor. Lüle taşı yer altında gözenekli yapısı dolayısıyla ıslak bulunuyor. Dağınık yumrular halinde çıkartılan "beyaz altın",  doğal nemi sayesinde toprak içindeyken temizlenmeye ve kolay işlenmeye olanak sağlıyor.

5 liradan binlerce liraya kadar alıcı buluyor

Bu madenlerden çıkartılan lüle taşı, aracılara ya da köylüler tarafından lüle taşı işleyenlere satılıyor.

Satın alınan lüle taşının düzgün bir şekilde olmadığından öncelikle düzeltme işlemi yapılıyor. Taşın boyutu ve biçimi verilecek şekle yön gösterebiliyor.

Lüle taşı işlemeciliği, yetenek, tecrübe ve sabırlı bir çalışma gerektiriyor. Ustalar, nemli taşa özel biçimlendirilmiş bıçaklarla, gözlemleri ve hayal gücüne göre şekil veriyor. Uzun süreli çalışmalarda nemini kaybedip sertleşen lüle taşı suya batırılarak yeniden yumuşatılıyor.

Taş, figür olduktan sonra kurumaya bırakılıyor. Kuruyan lüle taşı, zımparalanıyor ve yüzeyi temizleniyor. Daha sonra tamamlanan lüle taşı figürler ısıtılmış balmumuna batırılarak cilalanıyor. Sıcak balmumu emdirilmiş lüle taşı figürler, çizim işçiliğinden geçiriliyor.

Bu işlemlerin ardından figürler, ovularak parlatılıyor. Balmumu, aynı zamanda esere dayanıklılık da kazandırıyor. Öte yandan lüle taşına, bazı ürünlerin ortaya çıkması için delme ve takma işlemi de uygulanıyor.

Tamamlanan her biri sanat eseri değeri taşıyan lüle taşı ürünler, vitrinleri süsleyip insanların ilgisini çekiyor. Lüle taşı ürünler özelliğine göre 5 liradan binlerce liraya kadar alıcısını bekliyor.

-"Lüle taşının zor şartlarda çıkarıldığını kimse bilmiyor"

Eskişehir Lületaşı El Sanatları Derneği Behçet Aktaş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, lüle taşını çıkartmanın, işleminin ve satışının çok zahmetli olduğunu bildirdi.

Kış mevsiminde lüle taşı çıkartan kişi sayısında artış olduğunu ifade eden Aktaş, şöyle konuştu:

"İlkbahar ve yaz mevsimlerinde tarlalarında çalışanlar kışın da lüle taşı madeninde ekmeğini arıyor. Lüle taşının zor şartlarda çıkarıldığını kimse bilmiyor. Arkadaşlarımızın hangi şartlarda çalıştığının bilinmesini istiyoruz. Bir çok ustamız adeta birer maden mühendisi gibi deneyimlidir. El yordamıyla taşın nereden çıkacağını bilirler. Son dönemlerde lüle taşı yükselişe geçti. Yerli ve yabancı turistlerden yoğun ilgi görüyor. Lüle taşı eski güzel günlerine kavuştu." - Eskişehir