AFEX 2026 İstanbul'da, Türkiye-Afrika ticaret hacmi 40 milyar dolarda kaldı

Türk Afrika İş Adamları Derneği (TABA) tarafından düzenlenen AFEX 2026 İş Forumu ve Fuarı, Türkiye ile Afrika arasındaki ticaret, yatırım ve ekonomik işbirliği imkanlarını ele almak üzere İstanbul'da başladı.

İstanbul Atatürk Havalimanı Fuar Alanı'nda iki gün sürecek etkinlik, Türkiye'den üretici ve ihracatçı firmalar ile Afrika ülkelerinden üst düzey yetkilileri, yatırımcıları ve iş dünyası temsilcilerini bir araya getiriyor.

Etkinliğin açılışında Uganda Birinci Başbakan Yardımcısı Rebecca Kadaga, Güney Sudan Gençlik ve Spor Bakanı Atong Kuol Manyang Juuk, Afrika Birliği Girişimcilik ve Yatırım Ofisi Başkanı Islam Swaleh, Kamerun heyeti başkanı Dr. Fabrice Funiba, TABA Başkanı Mehmet Fatih Akbulut ve Ticaret Bakanlığı Ticari Araştırmalar ve Risk Değerlendirme Genel Müdürü Raif Can konuştu.

Kadaga'dan Türk yatırımcılara Doğu Afrika çağrısı

Uganda Birinci Başbakan Yardımcısı Kadaga, Afrika'da üretilen ham maddelerin önemli bölümünün kıta dışında işlendiğine dikkati çekerek katma değerin Afrika'da oluşturulması için daha fazla yatırım yapılması gerektiğini söyledi.

Doğu Afrika'nın kahve, çay, pamuk ve vanilya gibi tarım ürünlerinde önemli üretim kapasitesine sahip olduğunu belirten Kadaga, tarımsal ürünlerin işlenmesinde yatırım ihtiyacının devam ettiğini ifade etti.

Altyapı, enerji ve ulaştırmanın da bölgedeki öncelikli yatırım alanları arasında bulunduğunu aktaran Kadaga, Doğu Afrika'nın enerji dönüşümü açısından önem taşıyan grafit, kobalt ve lityum gibi madenlere sahip olduğunu söyledi.

Kadaga, bölge ülkelerinin bu kaynakların ham madde olarak ihraç edilmesi yerine yerel olarak işlenerek katma değer oluşturulmasına önem verdiğini belirtti.

Türk şirketlerine tarımsal işleme, altyapı, tekstil, enerji, madencilik ve finansal teknolojiler başta olmak üzere farklı alanlarda yatırım çağrısında bulunan Kadaga, "Doğu Afrika büyüyor. Sadece kaynak çıkarmaya değil, birlikte inşa etmeye gelen ortaklara hazır." dedi.

Kadaga, Türkiye ile bölge ülkeleri arasındaki ekonomik işbirliğinin tek seferlik ticari işlemler yerine uzun vadeli ortaklıklara dayanması gerektiğini vurguladı.

Güney Sudan sporu yatırım alanı olarak görüyor

Güney Sudan Gençlik ve Spor Bakanı Juuk da sporun ekonomik ve sosyal kalkınmaya katkı sağlayabilecek bir sektör olduğunu belirtti.

"Spor bir endüstridir. Spor altyapıdır. Spor istihdamdır. Spor turizmdir. Spor teknolojidir. Spor diplomasidir ve bir yatırım fırsatıdır." diyen Juuk, nüfusun yaklaşık yüzde 70'inin 30 yaşın altında olduğu Güney Sudan'da sporun gençlerin güçlendirilmesinde önemli rol oynadığını ifade etti.

Juuk, ülkede modern ulusal spor kompleksi, uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapabilecek stadyumlar, spor akademileri ve antrenman merkezleri için yatırıma ihtiyaç bulunduğunu söyledi.

Güney Sudan'ın tarım, madencilik, altyapı, hayvancılık, balıkçılık ve turizm alanlarında da yatırım imkanlarına sahip olduğunu belirten Juuk, sporun ülkede barış ve toplumsal birlikteliğe katkı sağladığını kaydetti.

"Afrika, işin kurulduğu bir yere dönüşüyor"

Afrika Birliği Girişimcilik ve Yatırım Başkanı Ofisi Swaleh de yaklaşık 1,4 milyar nüfusa ve 3,4 trilyon dolarlık ekonomiye sahip Afrika'nın sermaye, teknoloji, üretim ve girişimcilik açısından giderek daha önemli bir merkez haline geldiğini söyledi.

Afrika'nın ekonomik potansiyelinin yalnızca tüketici pazarının büyüklüğü üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Swaleh, kıtanın üretim kapasitesinin geliştirilmesinin önemine dikkati çekti.

Kıtada makine, altyapı, enerji, gıda işleme, sağlık, konut, ulaştırma, dijital hizmetler ve sanayi ürünlerine talebin arttığını belirten Swaleh, her yıl yaklaşık 18 milyon genç Afrikalının iş gücü piyasasına katıldığını ifade etti.

Türkiye'nin imalat, mühendislik, inşaat, makine, tekstil, gıda işleme, sağlık ve enerji alanlarındaki tecrübesinin Afrika'nın yatırım ihtiyaçlarıyla tamamlayıcı nitelikte olduğunu dile getiren Swaleh, ortak girişimlerin, yerel üretimin ve teknoloji ortaklıklarının geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Swaleh, "Afrika, iş yapılan bir destinasyon olmaktan işin kurulduğu bir yere dönüşüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kamerun'dan teknoloji transferi ve yatırım çağrısı

Kamerun heyeti başkanı Funiba ise Afrika'nın doğal kaynaklarını yalnızca ihraç etmek yerine sanayileşme yoluyla kıtada işlemek istediğini söyledi.

Afrika'nın artık yalnızca hazır ürün almak istemediğine işaret eden Funiba, stratejik ortaklıkların teknoloji ve teknik bilgi transferini de içermesi gerektiğini vurguladı.

Kamerun'un güneyindeki Kribi bölgesinin liman ve lojistik imkanlarıyla Orta Afrika için önemli bir bağlantı noktası olduğunu belirten Funiba, bölgenin çok modlu bir lojistik merkez haline getirilmesinin hedeflendiğini anlattı.

Funiba, bölgede havalimanı ve demiryolu projelerinin yanı sıra tarımsal sanayi yatırımları için yaklaşık 200 bin hektarlık alan bulunduğunu, enerji, kara yolu ve marina projelerinde de yatırım ihtiyacı olduğuna vurgu yaparak Türk yatırımcıları Kamerun'a davet etti.

Türkiye-Afrika ticaret hacmi yaklaşık 40 milyar dolar

TABA Başkanı Akbulut da Türkiye ile Afrika arasındaki ticaret hacminin yaklaşık 40 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu ve bu rakamın son 3 yıldır önemli ölçüde değişmediğini söyledi.

Afrikalı iş insanlarının vize süreçlerinde yaşadığı sorunlara dikkati çeken Akbulut, AFEX 2026'ya 1000'den fazla Afrikalı iş insanının katılmak istediğini ancak etkinlik öncesinde 340 kişinin vize başvurusunun halen diplomatik temsilciliklerde işlemde olduğunu aktardı.

Türkiye-Afrika ekonomik ilişkilerinin yalnızca mal alım satımına dayanmaması gerektiğini vurgulayan Akbulut, "Sadece satış yapmaya çalışmak yerine yerel üretime de odaklanmamız gerekiyor." dedi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat adına konuşan Ticaret Bakanlığı Ticari Araştırmalar ve Risk Değerlendirme Genel Müdürü Can ise Türk müteahhitlik şirketlerinin Afrika'da bugüne kadar toplam değeri 100 milyar doları aşan 2 bin 100'den fazla proje üstlendiğini söyledi.

Can, Türkiye'nin Afrika'daki doğrudan yatırımlarının 2,6 milyar dolara ulaştığını ve bu yatırımların 28 binden fazla kişiye istihdam sağladığını kaydetti.

Program, plaket takdimi ve aile fotoğrafının ardından stant turları, paneller ve iş insanları arasındaki B2B görüşmelerle devam etti.