İkv/zeytinoğlu: Türkiye-Ab Bildirisi Sadece Mülteci Başlığı ile Sınırlandırılamaz

Suriyeli sığınmacılara yönelik işbirliği ve ilişkilerin geliştirilmesi konusunda hedefler içeren 18 Mart 2016 tarihli Türkiye – Avrupa Birliği (AB) Bildirisi'nin üçüncü yılında gelinen aşamayı yorumlayan İktisadi kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, bildirinin özellikle Suriyeli mültecilerin Yunanistan'a geçişlerini kontrol altına almayı amaçlayan bir belge olduğunu ancak ilişkilerin hemen hemen tüm alanlarına değinen 9 maddeden oluştuğunu hatırlattı.

Zeytinoğlu mülteci konusunda Türkiye'nin desteğini alan AB'nin ilişkilerin ilerletilmesi konusunda da aynı şekilde istekli olmasını umduğunu belirtti ve "Türkiye ve AB bundan üç yıl önce bir ortak bildiri yayınlayarak vardıkları uzlaşıyı açıklamışlardı. Bu uzlaşı büyük ölçüde Suriye'deki iç savaştan kaçan sığınmacıların oluşturduğu göç baskısının tetiklediği bir uzlaşıydı. Ancak şunu da hatırlamak gerekiyor ki Türkiye-AB Bildirisi sadece mülteci konusunu içermiyordu. Bunun dışında Türkiye ve AB ilişkilerindeki tüm konu başlıklarına yönelik hedefler içeriyordu. Ancak bugün geldiğimiz noktada oldukça sorunlu ilerleyen bir mülteci işbirliğinin dışında hiçbir alanda ilerleme göremiyoruz" dedi.

Zeytinoğlu, Suriyeli mülteciler için AB'nin ayırdığı fonun 2016-17 için 3 milyar ayro, 2018-19 için de 3 milyar auro öngördüğünü belirtti. Başkan Zeytinoğlu, bu fonlar ile önemli projelerin desteklendiğini ancak 1 milyarı AB'den, 2 milyarı da üye devletlerden gelmesi öngörülen bu fonun aktarılmasında gecikmeler yaşandığını söyledi ve sözlerini şöyle sürdürdü:

"AB ve Üye Devletler tarafından, Türkiye'deki Suriyeli mülteciler için öngörülen mali araca 2016'da 927 milyon auro aktarıldı. 2017'de  1milyar 597 milyon auro daha eklendi. Kalan 476 milyon auro ise ancak 2018-19 döneminde tamamlanabildi. İkinci 3 milyar auroluk fonun da 2018-19'da kullanılması öngörülüyordu. Bunun için Üye Devletlerin katkılarını ödemeleri için 2019 sonu olarak öngörülen son tarih, 2021 sonuna ertelendi. AB'nin mülteci fonu ile eğitim, soysal güvenlik, altyapı gibi alanlarda önemli projeler desteklense de, genelinde mali işbirliği umulduğu hız ve etkinlikte gerçekleşemedi."

Zeytinoğlu, Türkiye-AB Bildirisi'nde öngörülen Türkiye-AB ilişkilerinin diğer alanlarındaki duruma değinerek, "Müzakere sürecinde en son fasıl Haziran 2016'da açıldı. Gümrük birliğinin güncellenmesi ile ilgili müzakerelerin başlaması konusu Komisyon'un Üye Devletlerden yetki istediği Aralık 2016'dan beri başlatılamadı. Vize serbestliği sürecinde Mayıs 2016'da neredeyse vizelerin kalkması noktasına gelinmişken, bugün hala vize uygulaması devam ediyor. Türkiye'de olağanüstü halin ilanı AB ile ilişkilerin devamını engelliyordu. Ancak OHAL'in kalkmasına rağmen, hala bir ilerleme kaydedilemedi" dedi.

Türkiye'nin görevlerinin reform hedeflerine ulaşmak için adımlar atmak ve AB üzerinde pozitif bir baskı uygulamak olduğunu söyleyen Zeytinoğlu, "AB ise Türkiye'ye karşı sorumluluklarının bilincinde olmalı ve sürecin ilerlemesi için kapıları kapamak yerine kapıları açmayı bir politika haline getirmeli. Bu vesileyle AP'nin son raporu ve bazı Üye Devletlerin veto uygulamaları maalesef ilişkilere zarar veriyor. Türkiye gibi bir ülke ile ilişkilerin bu şekilde çözümsüzlüğe terk edilmesi AB'nin itibarı ve etkinliği açısından da son derecede düşündürücüdür" dedi.

İKV açıklamasında mülteci sorunu ile ilgili olarak şu rakamlar paylaşıldı:

-Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı geçici koruma altındaki Suriyeli sayısı: 3 milyon 642 bin 738 (yüzde 5.6'sı 0-18 yaş aralığında)

Türkiye-AB Bildirisi'nin Ege adalarına geçiş sayısına etkisi Nisan 2016 sonrasında yüzde 97 azaldı. Ekim 2015'te ortalama günde 6,360 ve Aralık 2015'te de ortalama 3,222 kişi Türkiye'den Ege Adalarına geçerken, bu sayı Türkiye-AB Bildirisi'nin uygulanmaya başlanmasından sonra, günde 84 kişiye düştü.

Doğu Akdeniz (Ege) rotasından 2015 yılında 885 bin 386 kişi, 2016 yılında 182 bin 277 kişi, 2017 yılında 42 bin 319 kişi, 2018 yılında 56 bin 561 kişi AB'ye düzensiz göç yaptı.

Denizde can kayıplarının sayısı bildiriden önceki 20 ayda 1,175 kişi iken bu sayı 137'ye indi.

Yunanistan'dan Türkiye'ye iade edilen veya gönüllü dönen Suriyeli sayısı: Mart 2016 - Nisan 2018

dönemi için 12 bin 569 kişi oldu.

AB'nin Türkiye'den alarak Üye Devletlere yerleştirdiği Suriyeli sığınmacı sayısı, Mart 2016 - Nisan 2018 dönemi için 12 bin 476 kişi oldu.

İtalya ve Yunanistan'dan diğer AB üyelerine yerleştirilen mülteci sayısı, Eylül 2015 - Kasım 2017 dönemi için 31 bin 503 kişi oldu. Üye Devletlerin toplam taahhüdü ise 98 bin 255 kişiydi. - İstanbul