Anayasa Mahkemesi'nden Tapu Kadastroda Yetki Devrini Kabul Etmedi

Anayasa Mahkemesi, tapu ve kadastro konularındaki uygulama ve görüş farklılıklarını gidermek üzere kurulan Tapu ve Kadastro Kurulu'na Genel Müdür tarafından ikisi kadastro ve teknik, ikisi de tapu ve hukuk konularında bilgi ve deneyim sahibi kişilerden olmak üzere 4 kişi arasından seçim yapılmasını Anayasa'ya uygun bulmadı. Yüksek Mahkeme, döner sermaye işletmelerinin gelirlerine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığının da görüşü alınarak çıkartılacak yönetmelikle belirlenmesini ise yetki devri olarak değerlendirdi.

Anayasa Mahkemesi, CHP'nin yaptığı başvuru üzerine, 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un da bazı hükümlerinin iptal istemlerini karara bağladı. Heyet, Kanun'un 4. maddesinin, tapu ve kadastro konularındaki uygulama ve görüş farklılıklarını gidermek üzere kurulan Tapu ve Kadastro Kurulu'na Genel Müdür tarafından ikisi kadastro ve teknik, ikisi de tapu ve hukuk konularında bilgi ve deneyim sahibi kişilerden olmak üzere 4 kişi arasından seçim yapmasına ilişkin hükmünü iptal etti. Yüksek Mahkeme'nin ret gerekçesi Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Gerekçede, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nezdinde kurulan Tapu ve Kadastro Kurulu'nun, Genel Müdürlüğe intikal eden tapu ve kadastroyla ilgili konulara ilişkin uygulama ve görüş farklılıklarını giderme görevine sahip olduğu, bunun da devletin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerden olduğu açık olduğu belirtildi. Söz konusu görevin ancak memur veya diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerektiğine dikkat çekilen gerekçede, kamu hizmetini asli ve sürekli görev olarak genel idare esaslarına göre yürütmekle görevli Tapu ve Kadastro Genel Kuruluna, memur ya da diğer kamu görevlisi niteliği taşımayanların atanabilmesine imkân tanınmasını Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti.

-DÖNER SERMAYE GELİRLERİNİ NEREDE KULLANILACAK AÇIK VE NET OLMALI-

Anayasa Mahkemesi, kanunun 8. maddesinin 5. fıkrasındaki, döner sermaye işletmelerinin gelirlerine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığının da görüşü alınarak çıkartılacak yönetmelikle belirlenmesine ilişkin hükmü de Anayasa'ya aykırı buldu. Gerekçede, döner sermaye işletmelerinin hangi maksatla, ne tür bir görev ifa etmek üzere, hangi faaliyet konularında ve nerelerde kurulabileceği, bu işletmelere aktarılan sermayenin miktarı, bunun nereden karşılanacağı, elde edilen kârların ne zaman döner sermaye hizmetlerinde kullanılmak üzere döner sermaye gelirlerine aktarılabileceği ve döner sermaye gelirlerinin nerede kullanılabileceğine ilişkin kuralların hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir şekilde düzenlenerek konuya ilişkin temel kurallar belirlendiğine dikkat çekildi. Gerekçede, kanun koyucunun değişen koşullara göre farklılık gösterebilecek hususların düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmasını Anayasaya uygun bulunmadı.

-YETKİ DEVRİ-

Döner sermaye işletmelerinin gelirlerine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığının da görüşü alınarak çıkartılacak yönetmelikle belirlenmesi düzenlemesini de iptal eden Yüksek Mahkeme, harç benzeri mali yükümlülük niteliği taşıyan döner sermeye gelirlerinin kanunla düzenlenmesi gerektiğine dikkat çekti. Kanun koyucunun yalnızca konusunu belli ederek bir vergi, resim, harç veya benzeri mali yükümlülük alınmasına izin vermesinin, kanunla konulmuş sayılması için yeterli olmayacağının kaydedildiği gerekçede, "Getirilen mali yükümlülüğün miktar ve oranının da kanunda gösterilmesi zorunludur. Dava konusu kuralla bu zorunluluğa aykırı davranılarak mahiyeti itibariyle harç benzeri mali yükümlülük niteliği taşıyan döner sermaye işletmesi gelirlerinin miktar ve oranına ilişkin düzenleme yapma yetkisi yürütmeye bırakılmıştır. Yürütme organına ancak vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisna ve indirimleriyle oranlarına ilişkin olarak kanunun belirttiği aşağı ve yukarı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisi verilebilir. Bunlar dışında vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin konusunun, miktar ve oranının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Kanunda böyle bir düzenleme yapılmaksızın dava konusu kuralla bu hususlarda yürütme organına subjektif hakları etkileyecek şekilde doğrudan kural koyma yetkisinin verilmesi yasama yetkisinin devri niteliğindedir. Kuralda döner sermaye işletmelerinin gelirini oluşturan harç benzeri mali yükümlülüklerin miktar ve oranını belirleme yetkisi yürütmeye bırakılmıştır. Miktar ve oranı kanunla belirlenmeyen harç benzeri malî yükümlülüğün her an değiştirilebilir nitelikte bulunması hukuk güvenliği ve hukuk devleti anlayışıyla bağdaşmaz" denildi. Heyet, diğer hükümlere ilişkin iptal istemini ise reddetti.