Askerlikte İzin Tecavüzü Suçunun Ertelenebilmesi

Anayasa Mahkemesi'nin, askerlikte izin tecavüzü suçunu işleyenler hakkında da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesine olanak tanıyan kararının gerekçesi Resmi Gazete'de yayımlandı.

Hava Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesi, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun bazı hükümlerinin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştu.

Davayı esastan görüşen Anayasa Mahkemesi heyeti, Askeri Ceza Kanunu'na, 5739 sayılı Kanun ile eklenen ek 10. maddesinin ikinci fıkrasının, "izin tecavüzü suçu" yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermişti.

Askeri Ceza Kanunu'na eklenen madde ile kanunda yazılı suçlarla ilgili Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağını öngörüyordu. Yüksek Mahkeme, bu hükmü, Askeri Ceza Kanunu'ndaki kıtasından veya görevini yapmakta olduğu yerden izin, istirahat veya hava değişimi alarak ayrılanlardan, dönmeye mecbur bulundukları günden itibaren altı gün içerisinde özürsüz olarak gelmeyerek izin tecavüzü suçunu işleyenler yönünden iptal etmişti.

Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında, itiraz konusu kuralın gerekçesinde, "maddede belirtilen suçlar nedeniyle hükmolunacak kısa süreli hapis cezalarının para cezası ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilmesi veya ertelenmesinin, bu suçların etkili şekilde cezalandırılmasını engelleyeceği, kişilerin suç işleme yönündeki eğilimlerini artıracağı ve disiplini bozacağı, bu nedenle söz konusu kısıtlamanın gerekli olduğu"nun belirtildiği kaydedildi.

Yasa koyucunun, askeri ceza hukukunda erteleme kurumunu düzenlerken hukuk devleti ilkesinin bir gereği ve ceza hukukunun temel prensiplerinden olan ölçülülük ilkesiyle bağlı olduğuna işaret edilen gerekçede, ölçülülük ilkesiyle devletin, cezalandırmanın sağladığı kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengeyi sağlamakla yükümlü olduğu ifade edildi.

Gerekçeli kararda, şu tespitler yapıldı:

"Askeri disiplinin tesisinde zafiyeti önlemek amacıyla getirilen kural ve gerekçesi dikkate alındığında, belirli suçlar açısından askeri disiplinin tesisinin suçluların yalnızca hapis cezasıyla cezalandırılmalarıyla sağlanabileceği şeklinde bir yaklaşımın benimsendiği görülmektedir. Yasa koyucunun, 1632 sayılı Kanun'da erteleme kapsamı dışındaki suçları belirlerken suçların niteliğini, işleniş şekillerini, ağırlığını, askeri disiplin üzerindeki etkisini, öngörülen ceza miktarlarını ve suçla korunan hukuki yarar gibi etkenleri gözeteceği açıktır. Oysa itiraz konusu kuralla erteleme kapsamının dışında tutulan suçlar arasında savaş ve seferberlik halinde işlenen suçlar ile ceza üst sınırı on yıl hatta müebbet hapis cezası olanlarla birlikte cezası çok hafif olan suçlar da bulunmaktadır. Bu yaklaşım daha hafif suçlar açısından, suçla yaptırım arasında olması gereken adil dengenin, çağdaş ceza hukukundaki ceza ve ceza yerine uygulanabilecek olan alternatiflerin ve cezanın şahsileştirilmesi ilkesinin göz ardı edildiğini göstermektedir. Bu durumda, izin tecavüzü suçunun ağırlığı, düzenleniş amacı ve askeri disiplin üzerindeki etkisi dikkate alındığında itiraz konusu kuralın, kamu yararı ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir denge oluşturamadığından ölçülülük ilkesine ve dolayısıyla hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturduğu açıktır."

Kararda, itiraz konusu kuralla, askeri disiplinin tesisi gerekçesiyle suçların işleniş şekli, ağırlığı ve korunan hukuki menfaat gibi hususlarda herhangi bir ayrım gözetilmeksizin 1632 sayılı Kanun'da düzenlenen tüm suçlar yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulama dışı bırakıldığı belirtilerek, bunun ceza adaleti ile güdülen amaca uygun olmadığı, cezanın kişiselleştirilmesinde hakimin takdir hakkını da ortadan kaldırdığı vurgulandı.

Muhabir: Aylin Sırıklı Dal

Yayıncı: Selçuk Aval - ANKARA