Avrupa'nın En Büyük 3. Sinagogu Edirne'de

Edirne Valisi Hasan Duruer, restorasyonu süren Avrupa'nın en büyük 3'ncü sinagogu kabul edilen Edirne Büyük Sinagogu'nun, Kültür Merkezi olarak hizmet vereceğini, Yahudi cemaatinin istediği zamanlar burada ibadet yapabileceğini söyledi. Restorasyon çalışmalarının yıl sonuna kadar bitirilmesi hedeflendi.

Kaleiçi semti Marif Caddesi'ndeki bulunan tarihi sinagogun restorasyonu, 2010 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 3 milyon 700 bin TL'ye ihale edildi. Edirne Valisi Hasan Duruer, 1.5 yıldan bu yana restorasyonu süren tarihi yapının 'Kültür Merkezi' olacağını, Yahudi cemaatinin istediği zamanlarda düğün ve ayinlere açılacağını söyledi.

Sinagogun restorasyon için teknik şartnamesi hazırlanırken, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Türkiye'deki Yahudi Cemaati'nden de görüş aldı. Yığma tuğla ve çelik konstrüksiyon kullanılan nadir eserlerden bilinen tarihi sinagog yıl sonuna kadar Kültür Merkezi haline getirileceği kaydeden Vali Duruer, şöyle dedi Sinagoglar; Yahudi cemaatinin önemli bir ibadet yeri. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore ediliyor. Burasını kültür merkezi olarak kullanacağız. Bilindiği gibi Edirne'de Yahudi cemaati yok olsaydı, ibadete açılmasında herhangi bir mahsur yoktu. Yahudi cemaatinden bana geldiler ve restorasyondan sonra sinagog da ara sıra ibadet yapmak istediklerini söylediler. Ben de onlara 'Burası sizin ibadethanenizdir, istediğiniz gibi ibadet edebilirsiniz." dedim. Kendileri için havra ve sinagogda düğünler çok önemli olduğunu ifade ettiler. Ben de, 'İstediğiniz kadar düğün yapabilirsiniz' dedim diye konuştu.

RESTORASYON SÜRÜYOR

Sinagogun 2010 yılı Kasım ayında başlayan restorasyon çalışmaları sürdürülüyor. Onarım kapsamında sinagog içinde yer alan kullanılamaz durumdaki malzemeler sökülerek kaldırıldı. Taşıyıcı sistemi çelik konstrüksiyon olarak yapılıyor. Restorasyon kapsamında binanın orijinal yapısını korumak için yığma tuğla kullanılmasına karar verilirken, tavanların 'Bağdadi' tekniği ile yapılarak, tüm yüzeylerin sıvanacağı belirtildi.

GEÇMİŞİ 1492'YE DAYANIYOR

Geçmişi, 1492 yılında Avrupa'daki baskılardan kaçarak Osmanlı İmparatorluğu'na sığınan Seferad Cemaati'ne kadar uzanan sinagogun bugünkü binası 1907'de inşaa edildi. 1992 yılından sonra kaderine terk edilen sinagogun çatısına leylekler yuva yaptı. Çevresindeki demir kapı ve parmaklıklar çürüyen sinagog, yıkılan duvarların dışında harabeyi andırıyordu. İsrail ile Türkiye arasında tarihi bir bağı simgeleyen sinagoga ilgi, İsrail devletinin kurulması ve Edirne'deki Yahudi Cemaati'nin İstanbul'a yerleşmesiyle azaldı. 1983 yılından bu yana kullanılmayan sinagogun mülkiyeti 1995'te Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne geçti. Kullanılmasa da tarihi açıdan Yahudiler için büyük önem taşıyan sinagog, Edirne'de doğan Türk Sinagog Musikisi'nin (Maftirim) de kaynağını oluşturuyor.