Bakir İzzetbegoviç, AA Editör Masası'na Konuk Oldu

Bosna-Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Boşnak üyesi Bakir İzzetbegoviç, Üçlü Devlet Başkanlığı görev süresi içerisinde Türkiye ve bölge devletleriyle güçlü ilişkiler kurmaya çalıştığını belirterek, "Bosna-Hersek'in 'imkansız bir hikaye' olduğunu göstermek için dolarların, avroların bonkörce harcandığı bir lobi var. Ben bunu durdurmak için çaba harcadım. Bosna'daki barışı bozmaya çalışmak zaten sonucu başarısız olan bir macera olur. Bosna-Hersek bölünmeyecek, tek ve bir bütün olarak kalacak" dedi.

Editör Masası toplantısına Saraybosna'daki AA Balkanlar Bölge Müdürlüğü'nden video konferans sistemiyle katılan Bakir İzzetbegoviç, AA'nın yurt dışı temsilcileri ve birim editörlerinin, 8 aylık Üçlü Devlet Başkanlığı döneminde yaptıkları, Türkiye'nin girişimiyle başlatılan Bosna-Sırbistan-Türkiye ve Bosna-Hırvatistan-Türkiye üçlü görüşmeleri, Bosna-Hersek'in AB ve NATO üyeliği, yerel seçimler ve ülkedeki son duruma ilişkin sorularını yanıtladı.

Bakir İzzetbegoviç, Üçlü Devlet Başkanlığı görevini hafta sonu Sırp Üye Neboyşa Radmanoviç'e devrettiğinin hatırlatılarak, bu süreçte Bosna-Hersek'in ne gibi mesafe kat ettiği sorusu üzerine, "Bu süreçte daha iyi ilişkileri kurmayı hedefledik ve bunu başardığımızı düşünüyorum. Bugün ülkede genel olarak bütün konuları konuşabiliyoruz, bazen anlaşmazlıklar olsa da temelde anlaşabiliyoruz" diye konuştu.

Bosna-Hersek'te siyasilerle daha iyi ilişki geliştirmenin bazen mümkün olmadığını, ancak buna rağmen halk arasında yeni bir barış süreci olduğunu ifade eden İzzetbegoviç, şunları kaydetti:

"Ben bu konuda elimden geleni yapmaya çalıştım. Etniklerarası ilişkilerin iyileşmesi konusunda çaba gösterdik. Bölgesel ilişkiler konusunda da Sırbistan, Hırvatistan, Kadarağ ile görüşmelerimiz oldu. Sırbistan'ın yeni Cumhurbaşkanı Tomislav Nikoliç'in göreve gelmesine kadar, onun kabul edilemez açıklamalarına kadar, bu süreç ciddi bir şekilde ilerliyordu. Avrupa ve Batı konusunda 'Bosna Hersek yapabilir' diye yeni bir dalga oluşturmaya çalıştık. Bosna-Hersek'in reform sürecinden geçebildiğini ve Avro Atlantik entegrasyonunun bir parçası olabildiğini göstermeye çalıştık. Bu konuda iyi bir iş yaptık. Avrupa ve ABD liderleriyle görüştüm. 'Bosna-Hersek'in imkansız bir hikaye olduğunu" göstermek için dolarların, avroların bonkörce harcandığı bir lobi var. Ben bunu durdurmak için çaba harcadım."

Bakir İzzetbegoviç, "Bosna-Hersek hem doğunun hem de batının bir parçasıdır. Biz kendimiz için 'buyuz ya da şuyuz' diyemeyiz. Ben bunu dengelemeye çalıştım. İlk olarak Türkiye ile güçlü ilişkiler oluşturmaya çalıştım. Türkiye liderlerinin Bosna-Hersek'e karşı ayrı bir sempatisi var. Pakistan, Azerbaycan ve Arap ülkeleri ile ilişkilerimiz de aynı şekilde. Bu ilişkiler sayesinde, kültürel ve siyasi işbirliğinin düzeltileceği ve Bosna-Hersek'in ihtiyacı olan ekonomik işbirliğinin sağlanacağını düşünüyorum" diye konuştu.

-"AB ve NATO üyeliği için elimden geleni yaptım"-

İzzetbegoviç, bölge ülkeleri ve Bosna-Hersek'in NATO ve AB üyelik süreçleriyle ilgili soru üzerine de "Bizim NATO üyeliği konusunda yerine getirilmesi gereken şartlarımız vardı, onları yerine getirdik. Bunlardan biri, askeri taşınmaz mülkiyetin Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetlerine teslim edilmesidir. Geriye sadece bunun resmi boyutu kaldı" dedi.

Bakir İzzetbegoviç, Avrupa Birliği konusunda da Seydiç-Fintsi kararının uygulanması ve Bosna Hersek'in Avrupa Birliği ile ilişkileri koordine edecek bir mekanizmanın oluşturulması gibi kendilerinden bazı şeyler istendiğini kaydetti. İzzetbegoviç, "İkinci şart konusunda bir durgunluk mevcut ve onun yerine getirebilmesi için daha çok çalışmamız gerekecek. Ben gerçekten burada yapılabilecek birçok işin olduğunu düşünüyorum ve eğer bana neler yaptığımı soruyorsanız, elimden geleni yaptığımı söyleyebilirim. Ayrıca ülkede bu sorunlara daha çok dikkatle ve sorumlulukla yaklaşması gereken birçok siyasi lider var" diye konuştu.

Bosna-Herseki oluşturan iki entiteden biri Bosna Sırp Cumhuriyeti'ndeki siyasi liderlerin NATO konusunda çifte standartlı davranışları olduğunu söyleyen İzzetbegoviç, şöyle devam etti:

"Bosna-Hersek NATO üyesi olunca 'Bosna-Hersek güvenli bir ülkedir, burada yatırım yapabilirsiniz' diye dünyaya güçlü bir mesaj iletilecektir. Böyle bir mesaja bizim çok ihtiyacımız var. Bosna Sırp Cumhuriyeti liderleri de bunun farkındadır. Bir taraftan Milorad Dodik'in konuşmaları var, diğer taraftan NATO üyeliği konusunda kabul edilmiş planımız var. Bu plan geri dönüşü olmayan yoldadır ve o yavaş ya da hızlı olabilir. Umarım bunu hem Sırp Cumhuriyeti halkı hem de liderleri anlayacaktır."

-Yerel seçimler ve ülkedeki siyasi kriz-

Bosna'da bir süre önce yerel seçimler yapıldığını, kendisinin de üyesi olduğu SDA'nın en fazla oy aldığı, ancak seçimlerden kısa süre sonra hükümetten çıkartıldığının hatırlatılması üzerine de İzzetbegoviç, şunları söyledi:

"Halk, seçimde açık bir şekilde ne istediğini gösterdi. Halkın ibrenin hangi yöne döndüğünü gösterdi. Bu açık bir şekilde Zlatko Lagumciya'nın (SDP lideri ve Dışişleri Bakanı) yaptıklarının karşısında bir istek. Lagumciya, bu ülkeye iyi sonuçlar getirmeyen politik maceraların içine atıldı. Ben bu konuda tam anlamıyla hayal kırıklığına uğradım. Ben, onun bu ülke için iyi şeyler yapacağını düşünmüştüm, ancak halk ne istediğini ve neyi istemediğini gösterdi. Onların bu yaptıkları biraz panik ortamında yapılmış hareketler. Eğer Bosna'ya ve Boşnaklar'a zararı olacak SDP ile SNSD arasındaki ittifak kabul edilirse, SDP mevcut pozisyonunu uzun süre elinde tutamaz. Bu nedenle cezalandırılacaktır. Eğer SDP mevcut pozisyonunu koruyamazsa da o zaman da parti yönetimine dair sorunlar ortaya çıkacaktır. Son 1,5-2 yıldır görevde olan bu hükümet, ülkede tamir edilemeyecek zararlara neden olan tavizler veriyor."

-"Bosna-Hersek bölünmeyecek, hep bütün olarak kalacak"-

Bosna Hersek Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi üyesi Bakir İzzetbegoviç, AB'nin Bosna-Hersek Yüskek Temsilcisi Valentin İnzko'nun BM Güvenlik Konseyi'ne dün sunduğu raporda ülkedeki iki otonom yapıdan biri olan Bosna Sırp Cumhuriyeti'nin Başkanı Milorad Dodik'in açık bir şekilde ülkenin dağılmasına yönelik kullandığı ayrılıkçı ifadelerine işaret etmesi ve böylesi bir yaklaşımı eleştirmesi ile ilişkin soru üzerine de "Bosna-Hersek bölünmeyecek, hep tek ülke, bir bütün olarak kalacak" dedi.

İzzetbegoviç, Bosna-Hersek'teki Sırp nüfusun tamamının ülkenin bölünmesine yönelik girişimde bulunmadığına dikkati çekti.

Bosnalı Sırpların lideri Milorad Dodik'in 10 yıl önce ülkenin siyasi sahnesine geldiği sıralarda "Sırp milliyetçiliğinin sonlandırılmasına" yönelik yeni bir umut kaynağı olduğunu dile getiren İzzetbegoviç, "Ancak kendisi hem görüşlerini hem de siyasi bakış açısını değiştirdi. Dodik, sosyal demokrat duruşundan milliyetçiliğe döndü" diye konuştu.

Bosnalı Sırplar arasında ülkedeki barışı bozmak isteyen bir kitlenin olmadığını söyleyen İzzetbegoviç, "Bosna'daki barışı bozmaya çalışmak zaten sonucu başarısız olan bir macera olur. Bosnalı Sırpların arasında bunu yapacak geniş kitlenin bulunması çok zor, olduğuna da inanmıyorum. Bağımsızlık referandumlarına da gelince, bunu sadece devletin mağduru olan insanlar isteyebilir. Sırplar burada mağdur değildi, ülkeyi onlar dağıtmaya çalıştı. Referandum hakkına sahip milletler belli. Mesela Kosova'da, Sırbistan'da ayrılan Arnavutlar. Sırbistan yıllarca Arnavutlar'ı mağdur bıraktı" dedi.

Bosnalı Sırplar'ın Bosna savaşı sırasında Srebrenitsa, Bratunac, Priyedor ve diğer kentlerdeki katliamların farkında olduklarına işaret eden Bakir İzzetbegoviç, "Sırplar, Boşnaklar'ın katledildiği kentlerin Bosna-Hersek'ten ayrılmasını resmen talep etmeyi göze alamaz. Onlar ülkede yaptıklarının farkındalar. Bu kanlı katliamların ardından bir de bağımsızlık mı istenir- Bağımsızlık isteyenler için bu macera iyi bir şekilde sonuçlanmaz" diye konuştu.

Muhabir: Kemal Zorlak- Kayhan Gül-Zlatan Kapiç

Yayıncı: Serkan Fidan - SARAYBOSNA