Sezgin Tanrıkulu: "Cezaevlerinde Bulunan Tüm Ağır Hasta Mahpusların Sağlık Durumları Derhal Bağımsız Hekimlerce Değerlendirilmeli"

(ANKARA) - CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, "Buradan yetkililere açık çağrımızdır, Mehmet Murat Çalık, Tayfun Kahraman ve cezaevlerinde bulunan tüm ağır hasta mahpusların sağlık durumları derhal bağımsız hekimlerce değerlendirilmelidir. Cezaevi koşullarında kalmalarının yaratacağı riskler dikkate alınmalı; insan haklarına, Anayasa'ya ve uluslararası sözleşmelere uygun tedbirler gecikmeksizin uygulanmalıdır" açıklamasını yaptı.

CHP İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, cezaevinde bulunan hastalara ilişkin yazılı  açıklama yaptı.

Cezaevi koşullarında kanser ve ağır hastalık tedavisinin insan hakları ihlali olduğunu belirten Tanrıkulu, Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık'ın kanser hastası olduğu ve ameliyat gerektiren ciddi bir sağlık süreciyle karşı karşıya bulunduğunun bilindiğini, aynı şekilde Tayfun Kahraman başta olmak üzere cezaevlerinde bulunan çok sayıda ağır hasta mahpusun, yaşamlarını doğrudan tehdit eden sağlık sorunlarına rağmen özgürlüklerinden yoksun bırakılmaya devam edildiğini belirtti.

İnsan Hakları Derneği'nin 28 Nisan 2025 hak ihlalleri raporuna göre, Türkiye hapishanelerinde tespit edilebilen 161'i kadın ve bin 251'i erkek olmak üzere en az 1412 hasta mahpus bulunduğunu ifade eden Tanrıkulu, "Durumlarına dair yapılan tespitlere göre; ağır olarak tarif edebileceğimiz 335 mahpus bulunmaktadır. Bunlardan 230'u tek başına yaşamını devam ettiremiyor ve 105'inin de desteğe ihtiyacı bulunmakta, 188 mahpusun ise hastalıkları nedeniyle sürekli olarak kontrol edilmesi gerekmektedir" ifadesini kullandı.

"İnsan onuruna aykırı muamele yasağı açısından açık bir insan hakları ihlali niteliği taşımaktadır"

Sezgin Tanrıkulu, böylesine ağır hastalık durumlarında kişilerin cezaevi koşullarında tutulmasının, yaşam hakkı, sağlık hakkı ve insan onuruna aykırı muamele yasağı açısından açık bir insan hakları ihlali niteliği taşıdığını belirtti.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 17. maddesinin, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu açıkça düzenlediğini vurgulayan Tanrıkulu, şunları kaydetti:

"Devletin bu hakkı yalnızca ihlal etmemekle değil, aktif biçimde korumakla da yükümlü olduğu tartışmasızdır. Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarında; ağır hasta tutuklu ve hükümlülerin cezaevi koşullarında tutulmasının, etkili ve zamanında tedaviye erişimi engellemesi halinde hak ihlali oluşturacağı defalarca vurgulanmıştır. Anayasa Mahkemesi kararlarında özellikle; ceza infazının kişinin yaşamını veya sağlığını ciddi biçimde tehlikeye sokması, tedavinin gecikmesi ya da yetersiz kalması, cezaevi koşullarının hastalığın seyrini ağırlaştırması durumlarında, tutma tedbirinin ölçüsüz hale geleceği ve derhal alternatif tedbirlerin değerlendirilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.

"Cezaevlerinde bulunan tüm ağır hasta mahpusların sağlık durumları derhal bağımsız hekimlerce değerlendirilmelidir"

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi uyarınca insanlık dışı veya onur kırıcı muamele yasaktır. Kanser ve benzeri hayati risk taşıyan hastalıklarda, gerekli ameliyat ve tedavi süreçlerinin cezaevi koşullarında aksaması, bu yasağın ağır ve açık ihlali anlamına gelmektedir.

Buradan yetkililere açık çağrımızdır, Mehmet Murat Çalık, Tayfun Kahraman ve cezaevlerinde bulunan tüm ağır hasta mahpusların sağlık durumları derhal bağımsız hekimlerce değerlendirilmelidir. Cezaevi koşullarında kalmalarının yaratacağı riskler dikkate alınmalı; insan haklarına, Anayasa'ya ve uluslararası sözleşmelere uygun tedbirler gecikmeksizin uygulanmalıdır. Hukuk devleti, hasta insanları cezalandırmaz. Hukuk devleti, yaşam hakkını ve insan onurunu korur. Sağlık hakkı pazarlık konusu yapılamaz. İnsan hayatı, hiçbir siyasi hesaplaşmanın parçası olamaz."