EY Raporu: Jeopolitik Belirsizlikler ve Enerji Fiyatları 2026'da Tüketimi Etkileyecek

EY'ın Tüketici Ürünleri ve Perakende Görünümü raporu, artan jeopolitik belirsizlikler ve yükselen enerji fiyatlarının 2026 boyunca tüketimi etkilemeye devam edeceğini ortaya koyuyor. Yüksek akaryakıt fiyatları ve zayıflayan reel gelir artışı, hanehalklarının tasarruf eğilimini artırırken, toplam tüketim üzerinde baskı oluşturuyor. Rapora göre, geçici enerji şoku Euro Bölgesi enflasyonunu 0,5 puan artırırken, büyüme beklentilerini %1,3'ten %1,0'a düşürüyor. Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki yükselişin ve jeopolitik belirsizliklerin hanehalkı satın alma gücünü etkileyerek tasarruf eğilimini artırdığını ve tüketici davranışlarında temkinli harcama dönemini getirdiğini belirtiyor.

Rapor, 2026'da Euro Bölgesi enflasyonunun ortalama %2,4 seviyesinde kalacağını, 2027'de ise %2'nin altına gerileyeceğini öngörüyor. Ancak doğalgaz üretimindeki kalıcı arz sorunları, Avrupa'da enerji fiyatlarının orta vadede yapısal olarak daha yüksek seyredeceğine işaret ediyor. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu Avrupa ülkelerini kapsayan rapora göre, enflasyon oranları ülkeler arasında belirgin biçimde ayrışmaya devam ediyor. Şubat 2026 itibarıyla enflasyon verileri ülkeler arasında geniş bir dağılım gösterirken, özellikle Romanya gibi bazı Orta ve Doğu Avrupa ekonomilerinde enerji fiyatları ve KDV artışlarının etkisiyle enflasyon yüksek seyrini koruyor.

Ekonomik faaliyetler parçalı bir görünüm sergiliyor. 2025 yılında Euro Bölgesi %1,4 oranında büyüse de, bu oran büyük ölçüde İrlanda'nın beklenenden daha fazla büyümesinden kaynaklanmış durumda. İrlanda hesaplamadan hariç tutulduğunda ise büyüme oranının %1 seviyesinde kaldığı görülüyor. 2025'in son çeyreğinde yatırımlar ve ihracat alanlarında iyileşme yaşansa da özel tüketim yavaşladı ve üretim sektörü yeniden durgunluğa girdi. Buna ek olarak, istihdam artışındaki yavaşlama ve reel ücretlerdeki normalleşme tüketim üzerinde ek bir ivme yaratmadı.

Avrupa ekonomisinin orta ve uzun vadeli görünümünü şekillendiren yapısal dinamikler, özellikle iş gücü arzındaki durgunluk, demografik baskılar ve değişen hane yapıları tüketim alışkanlıkları üzerinde belirgin etkiler yaratıyor. 2025-2029 yılları arasında Avrupa Birliği genelinde iş gücü arzının yalnızca sınırlı bir artış göstermesi beklenirken, ülkeler arasında ciddi ayrışmalar öne çıkıyor. Daha uzun vadede ise Avrupa genelinde yaşlanan nüfus ve azalan çalışma çağındaki nüfus, tüketim potansiyelini etkileyen temel bir unsur haline geliyor.

Tüketim ve perakende için 2026 beklentilerine göre, hanehalkları zorunlu olmayan harcamaları ertelemeye devam ediyor. Günlük tüketim güçlü seyrini korurken, büyük ve tutarlı alışverişlerde bekle-gör yaklaşımı öne çıkıyor. Araştırma verileri, tüketicilerin fiyat artışlarına yalnızca harcamalarını kısmakla kalmayıp, satın alma kararlarını yeniden değerlendirerek tepki verdiğini gösteriyor. Bu eğilim, tüketicilerin tamamen vazgeçmek yerine daha uygun fiyatlı alternatiflere yöneldiğini ve özellikle ev ve kişisel bakım, gıda gibi kategorilerde bir alt segmente geçiş davranışının belirginleştiğini ortaya koyuyor.

EY Türkiye Şirket Ortağı, Tüketici Ürünleri ve Perakende Sektör Lideri Kaan Birdal, raporla ilgili değerlendirmelerde bulunarak, küresel jeopolitik belirsizliklerin ve enerji fiyatlarındaki oynaklığın tüketici davranışları üzerinde belirleyici olmaya devam ettiğini belirtiyor. Türkiye özelinde ise 2026'da kademeli dezenflasyon ve reel gelirlerdeki iyileşme, iç talebi destekleyen en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor. Perakende sektörü açısından bu tablo, hem fiyat hassasiyetinin hem de değer arayışının kalıcı hale geldiğini gösteriyor. Tüketiciler, temel ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanırken tüketim alışkanlıklarında özel etiketli markalara yönelimle birlikte fiyat-performans dengesine önem verildiği ön plana çıkıyor.