Geleneksel Gölge Oyununu Dünyaya Taşıyan Kadın Usta

Geleneksel Türk gölge oyununun kadın ustalarından 37 yaşındaki Merve İlken, Hacivat ile Karagöz'ü yeni nesillere tanıtırken, yurt dışı gösterileriyle de bu kadim kültürü dünyaya taşıyor.

Merve İlken, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bu sanata 19 yıl önce akrabası ve ustası Suat Veral sayesinde adım attığını söyledi.

Küçük yaşlardan itibaren bu sanatın mutfağını gördüğünü belirten İlken, "Ustamın aynı zamanda yeğeni olduğum için çok uzun saatler onun çalışmalarını, neler yaptığını ve sahnede oyunlarını nasıl sergilediğini görmüş oldum." dedi.

İlken, çocukken en yakın iki arkadaşının Hacivat ile Karagöz olduğunu anlatarak, "Onların nasıl yapıldığını, nasıl sahnelendiğini, doğaçlama olarak nasıl konuştuğunu görmüş oldum. Dolayısıyla hevesim o zamanlardan başladı ama ileride bu sanatı kadın sanatçı olarak yapabileceğimi hiç düşünmemiştim. Ustam, eğitim hayatımı bitirdikten sonra artık profesyonel olarak sahnede yer almam gerektiğini söyledi. Ben de öyle başladım." diye konuştu.

Kadın usta yetiştiriyorlar

Gölge oyununda kadın usta yetiştirmenin Suat Veral'ın bir projesi olduğunu dile getiren İlken, "Buradaki amaç, kız çocuklarına ve genç kızlara sanat yoluyla yaklaşmak, sanatı aşılamak, sevdirmek, kültürümüzün bir parçasını onlara tanıtmak." ifadelerini kullandı.

İlken, bu geleneksel sanatın usta-çırak ilişkisiyle ilerlediğini, bu nedenle kendisinin de kadın çıraklar yetiştirdiğini vurguladı.

Geleneksel Türk gölge oyununu dünyanın birçok ülkesinde sahnelediklerini anlatan İlken, "Yurt dışında izlettiğimiz zaman insanlar hem şaşırıyor hem çok beğeniyor. Bosna Hersek'te 6 bin kişinin aynı anda Dev Gölgeler Projesi'ni izlemesiyle büyük bir rekor kırılmış oldu. Biz, rekorlarla kültürümüzü tanıtıyoruz." şeklinde konuştu.

Sadece ramazanda değil yılın 12 ayı sahneliyor

Dijital teknolojilerdeki gelişmelerin geleneksel sanatları gerileteceği tartışmalarına değinen İlken, "Teknoloji ilerledikçe Karagöz pek bir şey kaybetmiyor. Çünkü gölge oyununun büyülü dünyası çok daha farklı, çok daha ilgi görüyor. Çünkü interaktif oluyor." değerlendirmesini yaptı.

İlken, Kovid-19 salgınıyla insanların evine kapandığı dönemde çevrim içi kültür sanat etkinliklerine ilginin arttığını, kendilerinin de o zaman çevrim içi gölge oyunu yapmaya başladıklarını belirtti.

Gölge oyununun ramazanla özdeşleştiğini ancak bu gösterileri yılın 12 ayına yaydıklarını anlatan İlken, şunları kaydetti:

"Kadim köklerimize ait bir Osmanlı geleneği olan gölge oyunu sanatı sadece bir ayın içine sıkışmamalıydı. Birçok etkinlikler yaptık. Gölge oyunları, atölye çalışmaları, sergiler... Bunu hem ülkemizde hem de yurt dışında devam ettirdik. Karagöz'e yeni nesil tarafından ilgi çok daha artıyor. Bazen aileler, çocukları Karagöz'ü bilmiyor diye geliyorlar oyunlara. Çocuklar Karagöz'ü tanıyarak ve onunla konuşarak çok iyi bağ kuruyor."