Genç Yetişkinlerde Bağırsak Kanseri Neden Artıyor?

Kanser tek bir nedenle ortaya çıkmıyor; bağırsak kanserinde de durum böyle. Ancak son yıllarda özellikle genç yetişkinlerde (25-49 yaş) vaka sayıları hızla artıyor. İngiltere'de bu yaş grubunda yıllık artış yüzde 3'ün üzerinde, ABD'de 1990'larda doğanlar 1960'larda doğanlara göre 5 kat daha yüksek risk taşıyor. Genetik değişim bu kısa sürede açıklanamayacağı için çevresel ve yaşam tarzı faktörleri araştırılıyor.

1. Ultra işlenmiş gıdalar: Son on yıllarda tüketimi büyük ölçüde arttı. Bu gıdalar lif bakımından fakir, katkı maddeleri içeriyor ve iltihaplanmayı artırarak bağışıklık sistemini zayıflatıyor. Lif alımını artırmak riski azaltıyor; her 10 gram ek lif riski yaklaşık yüzde 10 düşürebiliyor. Obezite ve hareketsizlik de riski artırıyor.

2. Pestisitler: Meyve, sebze ve bazı işlenmiş gıdalarda bulunabiliyor. Düşük dozda uzun süreli maruziyet bağışıklık sistemini etkileyebilir. Organik ürün tercih etmek ve iyi yıkamak öneriliyor, ancak meyve sebzeden kaçınmak daha büyük hata olur.

3. Mikroplastikler: Hava, su ve gıdalarda yaygın. Bağırsak duvarında tespit edildi; hayvan deneylerinde iltihap ve bağışıklık bozukluğuna yol açtığı görüldü. İnsanlarda net kanıt henüz yok, ancak plastik kullanımını azaltmak öneriliyor.

4. Hava kirliliği: Şehirlerde bağırsak kanseri oranları daha yüksek. İnce partikül maddeler akciğerlerden kana karışıyor; çalışmalar kolon kanseri riskinde yüzde 40'a varan artış gösteriyor. Yoğun trafikte maske takmak ve kirlilikten kaçınmak öneriliyor.

Uzmanlar, bağırsak kanserindeki artışın tek bir nedene bağlı olmadığını, modern yaşamın bu faktörlerinin bağışıklık sistemi ve iltihap üzerinden birlikte etkili olduğunu vurguluyor. Daha doğal beslenme, daha az işlenmiş gıda ve daha aktif yaşam riski azaltmada güçlü adaylar. Genç kuşakların farklı etkilendiği unutulmamalı.